Minorowe nastroje konsumentów

Konsumenci w największych światowych gospodarkach nie mają złudzeń. Wskaźniki mierzące poziom ich zaufania spadają i na przykład w Japonii są najniższe od czterech lat

Japońskie gospodarstwa domowe wykazały się tak wielkim pesymizmem w listopadowym badaniu przede wszystkim dlatego, że szybki wzrost cen benzyny i żywności w połączeniu ze stagnacją płac ograniczyły nie tylko ich chęci, ale przede wszystkim możliwości konsumpcyjne. Indeks mierzący zaufanie gospodarstw składających się z co najmniej dwóch osób spadł do 39,8 pkt, a każdy jego odczyt poniżej 50 oznacza, że wśród ankietowanych pesymistów było więcej niż optymistów. Ceny detaliczne benzyny były w minionym tygodniu najwyższe w historii Japonii, a płace w październiku nie zmieniły się po spadkach w poprzednich dziewięciu miesiącach.

O pogarszaniu się koniunktury w Japonii świadczą też inne wskaźniki. W trzecim kwartale po raz pierwszy od pięciu lat spadły zyski spółek, do czego przyczyniły się przede wszystkim rosnące koszty energii. W listopadzie liczba bankructw wzrosła w Japonii najbardziej od czterech miesięcy. Jedną trzecią upadłości ogłoszono w branży budowlanej.

To skutek zapaści tego sektora w Stanach Zjednoczonych. Japońskie władze zaostrzyły kryteria udzielania pozwoleń budowlanych, a banki kryteria przyznawania kredytów, zwłaszcza hipotecznych.

Najgorzej od Katriny

Spadek cen domów i drożejąca ropa spowodowały też oczywiście zmniejszenie zaufania konsumentów w samych Stanach Zjednoczonych. Indeks Conference Board zniżkował do 87,3 pkt, co jest najniższym poziomem tego wskaźnika od jesieni 2005 r., kiedy to huragan Katrina spustoszył wybrzeże nad Zatoką Meksykańską i zatopił Nowy Orlean.

Wartość amerykańskich domów mieszkalnych spadła w trzecim kwartale o 4,5 proc. w porównaniu z takim samym okresem zeszłego roku. Był to spadek największy od 1988 r., kiedy zaczęto gromadzić takie dane.

Z innych amerykańskich raportów wynika, że recesja w budownictwie obniży w przyszłym roku wartość domów o 1,2 bln USD, a przychody z podatków od obrotu nieruchomościami zmniejszą się o 6,6 mld USD. Ceny domów będą spadały jeszcze przez co najmniej kilka miesięcy, bo słaba sprzedaż i rosnąca liczba domów przejętych przez banki zwiększają podaż.

Europejskie potęgi

w odwrocie

Wyraźnie pogorszyły się też nastroje brytyjskich konsumentów, których zaufanie spadło najbardziej od co najmniej trzech lat. Przyczyniły się do tego coraz wyższe koszty kredytów i rosnące ceny. Mimo nieukrywanych obaw o inflację Bank Anglii zdecydował się na obniżenie podstawowej stopy procentowej do 5,5 proc. Gorsze nastroje konsumentów w listopadzie zapowiadają nieudany dla sieci handlowych sezon zakupów świątecznych, a na przykład w USA na ten okres przypada jedna piąta ich przychodów. Zarówno w USA, jak i w Wielkiej Brytanii wydatki konsumpcyjne generują dwie trzecie wzrostu PKB.

Mniej więcej takie same przyczyny, czyli drożejące energia i żywność oraz pierwsze oznaki spowolnienia gospodarczego, spowodowały spadek zaufania konsumentów w Niemczech i we Francji. Indeks niemieckiego instytutu GfK znalazł się na poziomie najniższym od stycznia 2006 r., a wskaźnik obliczany przez francuski urząd statystyczny Insee miał w listopadzie wartość najmniejszą od marca.

Są jeszcze optymiści

Nikt nie bada jeszcze nastrojów konsumentów w czwartej potędze gospodarczej, w Chinach, ale dają oni wyraz swojemu optymizmowi w sklepach. Sprzedaż detaliczna wzrosła tam w listopadzie o 18,8 proc., najbardziej od co najmniej ośmiu lat. Zmniejsza to uzależnienie rozwoju Chin od eksportu i inwestycji.

Olbrzymi chiński popyt, zwłaszcza na dobra inwestycyjne, ale także luksusowe towary, sprawił, że niemieccy i francuscy przedsiębiorcy w listopadzie wykazali rosnące zaufanie do perspektyw rozwoju gospodarczego. Mimo drogiej ropy i mocnego kursu euro.