Od ropy do dystrybutora

Ponad 200 lat temu węgiel przestał być podstawowym surowcem energetycznym. Jego miejsce zajęła ropa naftowa. Pierwsze stacje benzynowe pojawiły się jeszcze w XIX w.

Ludzkość używa ropy naftowej od bardzo dawna. Kultury starożytne wykorzystywały lepkość ropy do sklejania ze sobą przedmiotów, ceniona była również odporność tej substancji na wodę (uszczelnianie). Już pięć tysięcy lat temu Sumerowie wylewali asfalt na posadzki lub jako podkład pod mozaiki na ścianach i podłogach. Mieszkańcy Mezopotamii używali masy bitumicznej do uszczelniania łodzi, a nawet do budowy dróg. Egipcjanie stosowali asfalt do mumifikacji.

Pierwsze podziemne źródła ropy naftowej odkryto w Chinach 600 lat p.n.e. W swoich dziełach Konfucjusz wspominał o studniach głębokich na sto stóp, z których wydobywano ten cenny surowiec. Co ciekawe, już wtedy powstały pierwsze rurociągi wykonane z bambusa. W czasach rzymskich ropa naftowa była wykorzystywana jako broń - podpalane pojemniki wystrzeliwano w stronę nieprzyjaciół.

Rozkwit branża naftowa przeżyła dopiero w XIX wieku, kiedy w Stanach Zjednoczonych zaczęto wydobywać i przetwarzać ropę naftową. Prawdziwa eksplozja następiła jednak dopiero na początku ubiegłego stulecia, wraz z rozwojem masowej motoryzacji.

Pierwsza pompa...

Stacje benzynowe na dobre wpisały się w krajobraz miast na całym świecie, a pompy paliwowe stały się jednym z symboli XX wieku. Większość z nas tankuje swoje auto kilkadziesiąt razy w roku, nie przywiązując większej wagi do historii i rozwoju tych urządzeń. Przed upowszechnieniem samochodów produkty naftowe (używane wówczas głównie do oświetlania) były sprzedawane w sklepach, w puszkach i w beczkach. Pierwsi kierowcy musieli kupować benzynę w podobny sposób, co było dość niewygodne ze względu na spore zużycie paliwa przez ówczesne pojazdy.

Historia pompy paliwowej rozpoczęła się w roku 1880, kiedy Amerykanin Sylvanus Bowser wpadł na pomysł stworzenia nowego rodzaju urządzenia ze specjalnym zasysaczem znajdującym się pod powierzchnią płynu, umożliwiającym jego transport poprzez specjalną rurę. Dzięki dokładnemu wymierzeniu zasysacza i rury Bowser był w stanie dokładnie określić ilość wylewanego płynu.

Wynalazek, który zrewolucjonizował dystrybucję detaliczną paliw, nie przyjął się jednak od razu. Pierwsza pompa została sprzedana dopiero w 1885 roku, jednak sklepikarz, któremu ją dostarczono, był tak zachwycony nowym urządzeniem, że porzucił prowadzenie sklepu i stał się pierwszym sprzedawcą nowo utworzonej Bowser Pump Company. W następnym roku firma sprzedała już pięć urządzeń, a w kolejnych latach zatrudniała już kilkadziesiąt osób, w tym dwunastu sprzedawców.

...i dystrybutor

Te pierwsze urządzenia to początek współczesnej stacji benzynowej, która powstała głównie ze względu na bezpieczeństwo. Benzyna, używana do napędzania silników samochodowych, zapalała się znacznie łatwiej niż nafta, a jej opary były silnie wybuchowe. Tak więc przechowywanie tego typu materiałów we wnętrzach sklepów było raczej niewskazane.

Jeden z handlowców ze stanu Iowa postanowił rozwiązać ten problem, magazynując paliwo w specjalnym zbiorniku umieszczonym pod ziemią. Zbudował urządzenie, dzięki któremu za pomocą elastycznego węża paliwo mogło trafiać wprost do zbiornika samochodu. Tak narodził się powszechnie dziś stosowany dystrybutor paliwowy. Zanim jednak pompy benzynowe nabrały dzisiejszych kształtów, przeszły wiele zmian. Pierwsze dystrybutory paliw, we wczesnym stadium rozwoju motoryzacji, były ustawiane przy ulicy, podobnie jak dziś hydranty. Kiedy pojawiły się tańsze, popularne samochody, konieczne stało się regulowanie liczby stacji na ulicach i po raz pierwszy została uruchomiona stacja benzynowa nazwana po angielsku filling station.

Pierwsi klienci musieli całkowicie zaufać sprzedawcom co do ilości wlewanego paliwa. Biorąc pod uwagę to, że pierwsze samochody nie miały wskaźników ilości paliwa w baku, trudno było zapobiegać oszustwom ze strony nieuczciwych handlowców. Problem został rozwiązany w roku 1916, przez Jacka Flockenstaina. Stworzył on specjalną, przezroczystą miarkę ilości wlewanego paliwa, którNastępnie Flockenstain rozpoczął produkcję własnych pomp, fabrycznie wyposażonych w przezroczyste miarki.

Szklane cylindry pomp były powszechnym widokiem do roku 1925, kiedy pojawiły się pierwsze pompy wskazujące ilość tankowanego paliwa na okrągłej tarczy, przypominającej zegar. Pracownicy stacji obliczali koszt paliwa, przykładając do wskaźników papierowe szablony. Powszechne dziś pompy wskazujące zarówno ilość, jak i koszt benzyny, zostały wynalezione dopiero w roku 1934, kiedy motoryzacja była już mocno rozwinięta.

Czasy powojenne to masowe zmotoryzowanie społeczeństw zachodnich oraz początki upowszechniania się samochodów w krajach bloku wschodniego. Stacje benzynowe stawały się coraz większe, wokół nich zaczynały powstawać sklepy i bary.

Współczesne stacje, umieszczone przy autostradach, przypominają małe miasteczka: z hotelami, restauracjami, a nawet klubami muzycznymi. A wszystko zaczęło się od drewnianej pompy...