W obronie mniejszościowych akcjonariuszy

Dla drobnych akcjonariuszy Berjaya Sports Toto, malezyjskiej spółki prowadzącej gry liczbowe, prawdopodobieństwo uzyskania godziwych zwrotów z inwestycji było równie iluzoryczne, jak wygranie głównej nagrody w którymś z jej totków.

Wprawdzie sama firma przynosiła zyski, ale większość z nich regularnie odprowadzała w postaci nie zabezpieczonych kredytów wewnątrzgrupowych do ponoszącej straty spółki-matki Berjaya Land i innych jej równie nierentownych oddziałów. W odpowiedzi na liczne skargi inwestorów giełda w Kuala Lumpur w ub.r. wprowadziła radykalne zmiany do przepisów regulujących kryteria dopuszczeniowe. Jedna z nich nakłada na spółki obowiązek pozyskania zgody mniejszościowych akcjonariuszy na wewnątrzgrupowe kredyty, co sprawiło, że Berjaya Toto przestała pokrywać długi spółki-matki.

Malezja nie jest jedynym azjatyckim krajem, który zaczął poważniej traktować zasady ładu korporacyjnego. W całym regionie władze nadzorujące rynek finansowy wprowadziły radykalne zmiany przepisów, tak by nie ciążyła na nich opinia, że źle traktują mniejszościowych akcjonariuszy.

Konieczność przeprowadzenia reform na dobre pojawiła się po azjatyckim kryzysie finansowym z jesieni 1997 r., który między innymi ujawnił wiele przypadków niesłychanej rozrzutności zarządów spółek, co doprowadziło do masowej ucieczki kapitałów z tego regionu. Ale dopiero w ostatnich 12 miesiącach proces ten zaczął przynosić konkretne rezultaty, do czego walnie przyczyniło się ubiegłoroczne bankructwo indonezyjskiej spółki Asia Pulp and Paper, obciążonej długiem w wysokości 12 mld USD, i katastrofa Enrona.

W Azji jest już stosowanych osiem oficjalnych kodeksów dobrych praktyk, a dwa następne są przygotowywane. Przed kryzysem był tylko jeden. W 11 spółkach działają niezależni członkowie zarządów, a przed kryzysem było ich trzech.

Chiny i Singapur przygotowują się do wprowadzenia obowiązku publikowania przez spółki kwartalnych raportów finansowych. Hongkong zaostrzył zasady ujawniania struktury właścicielskiej, a w Malezji powstało stowarzyszenie mniejszościowych akcjonariuszy.

Po raz pierwszy w historii Chiny zdecydowały się w ub.r. na usunięcie z notowań czterech spółek. Pierwszą był producent sprzętu gospodarstwa domowego Shanghai Narcissus Electric Appliances, który przez cztery lata nie wypracowywał zysku.

Pewien postęp w zakresie ładu korporacyjnego w azjatyckich spółkach nie oznacza, że już wszystko pod tym względem jest tam w porządku. Jak na ironię, interesy drobnych akcjonariuszy często naruszane są na bardziej zaawansowanych rynkach. Z rankingu opracowanego przez dom maklerski CLSA z Hongkongu wynika, że o ile Singapur i Hongkong mają w Azji najlepsze ustawy i systemy nadzoru, to wiele spółek działa na tych rynkach bardziej w zgodzie z literą niż z duchem przepisów. W Singapurze i Hongkongu średnia ocena spółek za corporate governance wyniosła odpowiednio 65,4% i 64,4%, a więc poniżej ratingu dla całej gospodarki tych krajów, wynoszącego 7,4 oraz 7,2 w skali 10-punktowej.

Natomiast lepiej postrzegane są spółki działające w niektórych mniej zaawansowanych krajach tego regionu. Na przykład w Indiach i na Tajwanie średnia ocena spółek za przestrzeganie reguł ładu korporacyjnego wyniosła odpowiednio 62,2% i 59,2%, przy ogólnym ratingu dla tych krajów 5,9 i 5,8 w skali 10-punktowej. Zdaniem analityków, spółki z tych rynków, takie jak indyjska Infosys, dostawca oprogramowania komputerowego działający w skali globalnej, są zmuszone do dostosowania się do wyższych standardów corporate governance, gdyż konkurują na międzynarodowym rynku.W każdym razie kursy akcji spółek, które znalazły się na 25 czołowych miejscach ratingu sporządzonego na podstawie ocen za przestrzeganie reguł ładu korporacyjnego, kształtowały się o 147 pkt. proc. wyżej niż krajowe indeksy lokalnych giełd w ciągu ostatnich pięciu lat (do końca 2001 r.). Najlepszym przykładem są papiery Berjaya Sports Toto, których kurs wzrósł prawie trzykrotnie od czasu, gdy spółka zaprzestała udzielania wewnątrzgrupowych kredytów bez zgody mniejszościowych akcjonariuszy.