Kontrolowani najczęściej nie płacili VAT-u i akcyzy, przez co do państwowej kasy nie trafiło ok. 2,3 mld zł. To ponad 70% wszystkich należności. Ten udział systematycznie spada od początku roku. Na koniec pierwszego kwartału wynosił ok. 75,4% po półroczu było to 74,3%. Kontrolerzy skarbowi znajdują za to coraz więcej niezapłaconego podatku dochodowego od firm. Obecnie CIT stanowi jedną piątą wszystkich zaległości podatkowych. Udział ten zwiększył się w ciągu roku o ok. 3 punkty procentowe. Według stanu na koniec września br,. firmy zalegały z płatnościami o wartości 681 mln zł.

Według Richarda Mbewe, głównego ekonomisty Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej, rosnący udział tego podatku w zaległościach to efekt trudnej sytuacji finansowej przedsiębiorstw. - Pierwszą rzeczą, jaką robią menedżerowie polskich firm, gdy popadną w kłopoty, jest niepłacenie należności wobec Skarbu Państwa. To zjawisko może narastać, jeśli okaże się, że fiskus nie będzie rygorystycznie ścigał dłużników. Stawka podatku ma w tej chwili drugorzędne znaczenie - mówi Richard Mbewe. Jego zdaniem, dużo będzie zależeć od tego, co służby skarbowe zrobią z przedsiębiorstwami, które nie przystąpiły do programu restrukturyzacji. Przedstawiciele resortu finansów zapowiadali, że aparat skarbowy będzie konsekwentnie egzekwował zaległe podatki.

Z danych opublikowanych przez Ministerstwo Finansów wynika, że w trzech przypadkach wartość należności zmniejszyła się w porównaniu z ub.r. Największy spadek zanotowano w opłacie skarbowej oraz podatku od spadków i darowizn - aż o 59%. Porównywalny wynik kontrole dały w ustalaniu należnego podatku od dywidendy. Jednak obie te pozycje stanowią niewiele ponad 0,1% wszystkich zaległości wobec fiskusa. Większy udział, bo prawie 6-proc., ma PIT. Podatki osobiste, które powinny wpłynąć do budżetu, warte były 194,8 mln zł - o 7% mniej niż w tym samym okresie 2001 r.

Niezapłacone podatki i niesłusznie pobrane dotacje to jak dotąd ubytek 3,4 mld zł w tegorocznych finansach państwa. W całym 2001 r. kontrole skarbowe wykazały podobne nieprawidłowości na kwotę 4,3 mld zł.