Sądy za wolne dla spółek

Przewlekłość i nieudolność prowadzenia postępowań gospodarczych jest przyczyną bankructwa wielu firm i uciekania przez nie w szarą strefę - uważają eksperci z Krajowej Izby Gospodarczej. Posłowie z Komisji Gospodarki i reprezentanci Ministerstwa Sprawiedliwości postulują zwiększenie środków na finansowanie sądownictwa.

Mnożą się bankructwa małych i średnich firm, rośnie liczba przeterminowanych raportów, niezapłaconych rachunków i innych długów. Przedsiębiorcy wolą często zawrzeć ugodę z pozwaną firmą, niż czekać na zakończenie sprawy kilka lat - czytamy w raporcie na temat stanu sądownictwa w Polsce, prezentowanego wczoraj na wyjazdowym posiedzeniu Komisji Gospodarki w KIG.

Bezradni przedsiębiorcy

- Przedsiębiorcy z bezradnością obserwują paraliż władzy sądowniczej w Polsce - stwierdził Marek Kłoczko, wiceprezes KIG. Aż 90% skarg wnoszonych przed Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu przeciwko Polsce dotyczy przewlekłości postępowań. Zdaniem specjalistów, sytuacja może się zmienić w przypadku, gdyby uchwalono ustawę o udostępnianiu informacji gospodarczej. - Obecnie jedynym, legalnym sposobem na ujawnienie nierzetelnego dłużnika jest wpisanie go do rejestru dłużników niewypłacalnych, prowadzonego w Krajowym Rejestrze Sądowym. Działanie takie jest jednak mało skuteczne, głównie ze względu na wysokie koszty wpisu dla wierzyciela - twierdzą eksperci KIG. Zdaniem Tadeusza Wołka, podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, sądy w zeszłym roku załatwiły znacznie więcej spraw niż w 2001 r. - Niestety, przedsiębiorcy nie odczuwają przyspieszenia pracy sądów - stwierdził M. Kłoczko.

Asystenci pomogą?

Ministerstwo Sprawiedliwości (MS) przyznaje, że powstają duże opóźnienia w orzekaniu w sprawach gospodarczych. Zdaniem Tadeusza Wołka, podsekretarza stanu w MS, sytuację mogłoby poprawić jedynie zwiększenie liczby sądów okręgowych i rejonowych, w których utworzono wydziały gospodarcze, lub ewentualnie powołanie nowych wydziałów gospodarczych w dużych sądach. Poza tym MS postuluje zatrudnienie około 400 asystentów sędziów, co pozwoliłoby na zmniejszenie zaległości w sprawach nakazowych i upominawczych. - Ministerstwo Sprawiedliwości potrzebuje więcej personelu administracyjnego. Wydziały gospodarcze powinny być lepiej wyposażone w sprzęt komputerowy. Umożliwiłoby to, na przykład, dostęp do ewidencji ludności - twierdzi T. Wołek.

Trzeba zróżnicować koszty

Krajowa Izba Gospodarcza postuluje utworzenie w sądach rejestrowych punktów informacyjnych, które miałyby udzielać rad w wypełnianiu urzędowych formularzy. Problem niedoinformowania prawnego przedsiębiorców jest ogromny. Sędziowie często skarżą się, że są zasypywani prośbami o porady prawne, szczególnie właśnie w zakresie wypełniania formularzy - czytamy w raporcie KIG. - Duże spółki korzystają z pomocy prawnej wyspecjalizowanych kancelarii prawnych. Chodzi głównie o pomoc dla drobnych przedsiębiorców lub firm przeżywających kłopoty finansowe - twierdzą specjaliści.

W polskim sądownictwie niewątpliwie powinny zostać zróżnicowane koszty postępowań. Chodzi przede wszystkim o zwolnienie z opłat - lub ich zmniejszenie - dla mniejszych spółek. Obecnie sądy w większości przypadków oddalają wnioski o zwolnienie z opłat sądowych, uzasadniając odmowę tym, iż przedsiębiorca może zaciągnąć kredyt na opłacenie postępowania. Prowadząc działalność, powinien liczyć się z nierzetelnością kontrahentów.

Zgodnie z danymi z Ministerstwa Sprawiedliwości, w sądach okręgowych i rejonowych funkcjonuje 139 wydziałów gospodarczych, w tym 30 w sądach okręgowych i 109 w sądach rejonowych. W sądach rejonowych zostały utworzone wydziały Rejestru Zastawów (jest ich 10 w całej Polsce) i Wydziały Krajowego Rejestru Sądowego - jest ich w całej Polsce 26 w 20 sądach rejonowych.Do sądów rejonowych w zeszłym roku wpłynęło przeszło 951 tysięcy spraw gospodarczych, podczas gdy jeszcze w 2001 r. liczba ta wyniosła 973 tys. Oznacza to, że liczba spraw gospodarczych, skierowana do sądów, zmniejszyła się o 2,2%. W tym samym czasie jednak o przeszło 10% zwiększyła się liczba spraw gospodarczych, które wpłynęły do sądów okręgowych (86 tys.).