Rynek można wzmocnić umożliwiając sprzedaż krótką. Co prawda istnieją regulacje dotyczące sprzedaży krótkiej, pożyczania papierów wartościowych, jednak w praktyce uniemożliwiają wręcz przeprowadzanie takich transakcji z prawdziwego zdarzenia.
Konieczne jest ponadto zniesienie wybranych ograniczeń inwestycyjnych nałożonych na polskich inwestorów instytucjonalnych. Przede wszystkim dotyczy to OFE i firm ubezpieczeniowych, którym przepisy zabraniają inwestowania w niektóre kategorie produktów.
Należy także rozważyć demonopolizację depozytu i rozliczeń. Uzasadnieniem propozycji nie jest przekonanie, że na polskim rynku jest miejsce dla drugiej izby rozliczeniowej, ale przekonanie, że to rynek powinien się wypowiedzieć w tej kwestii. Stworzenie możliwości utworzenia drugiej izby, jak się wydaje, wpłynęłoby też pozytywnie na obniżenie opłat.
Kluczową kwestią jest zrezygnowanie z propozycji opodatkowania zysków kapitałowych, o czym wielokrotnie mówiły władze giełdy warszawskiej, słusznie powołując się na ostatnie bardzo pouczające doświadczenia rynku węgierskiego.
Rzeczą niemniej istotną, o której się bardzo często zapomina, jest umożliwienie notowania na warszawskiej giełdzie spółek niepublicznych. W Polsce, w praktyce, istnieją dwie kategorie papierów wartościowych: niepubliczne, a zatem nienotowane i publiczne, prawie zawsze notowane. Przykładowo w Luksemburgu jest trzecia kategoria - spółek niepublicznych, które mogą być mimo wszystko notowane. Z doświadczeń CA IB wynika, że jest wielu potencjalnych klientów, którzy nie są przygotowani do aż tak rygorystycznych wymogów informacyjnych i uciążliwości związanych z przeprowadzaniem niektórych transakcji na polskim rynku kapitałowym, wystarcza im status niepublicznej spółki i jednocześnie bardzo zależy im na fakcie notowania.
Wreszcie przeprowadzając niezbędne zmiany dotyczące rynku kapitałowego warto zaniechać polityki ciągłej zmiany przepisów, co wprowadza inwestorów, emitentów i pośredników w zakłopotanie i uniemożliwia dokonywanie racjonalnych kalkulacji oczekiwanych zwrotów z inwestycji.
Współpraca z innymi giełdami
Płynność można zwiększyć również w sposób nieorganiczny, czyli wprowadzając pomosty pomiędzy naszym rynkiem kapitałowym a innymi rynkami, w szczególności z naszego regionu. Jednym z takich instrumentów jest polski kwit depozytowy (PDR). Dotychczas prawo zezwalało jedynie na sponsorowane programy kwitów depozytowych, z czym związane jest dość znaczące ryzyko prawne dla banku depozytariusza. Efekt? Polskie kwity depozytowe nie istnieją. Trwają prace nad zmianami umożliwiającymi wprowadzenie niesponsorowanych emisji kwitów depozytowych, na które nie będzie wymagana zgoda emitenta i inaczej rozłoży się ryzyko prawne. Jest zatem szansa, że ten segment rynku odżyje.
Płynność rynku zwiększają też podwójne notowania. Niestety, w Polsce brakuje przyjaznych wymogów prospektowych, które umożliwiałyby w praktyce przetłumaczenie prospektu emisyjnego emitentów z rynku OECD oraz wprowadzenie pewnych aktualizacji i uzupełnień dla potrzeb polskich wymogów. Brakuje także ramowego porozumienia z zagranicznymi izbami rozliczeniowymi. Mimo tych przeciwieństw istnieje znaczące grono podmiotów zainteresowanych podwójnymi notowaniami. Głównie są to spółki zagraniczne, które posiadają spółki zależne w Polsce. Słusznie przypuszczają, że będą bardziej doceniane będąc notowane na rynku, który jest dla nich jednym z podstawowych, na którym prowadzą działalność gospodarczą.
Alianse giełdowe
Przykładem najlepiej chyba obrazującym pożytki aliansów giełdowych jest Norex - alians giełd nordyckich, giełd o zbliżonym potencjale i profilu regionalnym. Genezą tego aliansu było porozumienie dwustronne giełd w Sztokholmie i Kopenhadze, w 1997 r. Porozumienie to stało się podstawą stworzenia, zaledwie w ciągu dwóch lat, szerszego aliansu z udziałem Islandii i Norwegii, z ujednoliconym systemem obrotu, realizującym synergie kosztowe, z ujednoliconymi regulacjami giełdowymi.
Efekt? Inwestorzy mają dostęp do przeszło 80% skandynawskiego rynku akcji i w jeszcze większym stopniu dostęp do rynku obligacji. Norex de facto zastępuje fuzję giełd, ponieważ inwestorzy i emitenci mają wrażenie, że są uczestnikami jednego rynku. W ten sposób zwiększa się płynność rynku.
Kwestią często podnoszoną w dyskusjach o ewentualnym aliansie jest status mniejszego partnera. Przeciwnicy aliansu twierdzą, że mniejszy partner pozbywa się możliwości podejmowania decyzji dotyczących lokalnego rynku, podporządkowuje się silniejszemu partnerowi, niewątpliwie nie bez negatywnych konsekwencji.
Przyszłość GPW
jako bytu niezależnego
Czy warszawska giełda będzie w przyszłości niezależnym bytem? Czy lokalne bądź regionale rynki niszowe będą miały w przyszłości do odegrania jakąś rolę? Doświadczenia innych państw sugerują, iż rynki lokalne mogą przetrwać i nawet rozwijać się, pod warunkiem, że będą opłacalne, wydajne i zaoferują odpowiednią płynność. Raz jeszcze warto powołać się na przykład kontraktów terminowych na WIG20. To tylko jeden z przykładów, który pokazuje, że warszawska giełda potrafi być bardziej konkurencyjna niż rynki zagraniczne.
Giełda węgierska, o czym świadczą doniesienia prasowe, jest zainteresowana partnerstwem z warszawską GPW. Natomiast w zasadzie niewiele uwagi poświęca się rozważaniom stworzenia giełdy środkowoeuropejskiej, być może na wzór Norex-u, na bazie partnerstwa GPW z giełdą w Budapeszcie. Wydaje się, że takie rozwiązanie zachowałoby możliwość podejmowania decyzji na szczeblu lokalnym. Obie giełdy mają porównywalną rangę i uzupełniające się atuty, można więc zakładać, że takie rozwiązanie docelowo byłoby również w stanie przyciągnąć emitentów z innych krajów Europy Wschodniej, których giełdy oferują płynność na znacznie mniejszym poziomie niż łącznie giełdy warszawska i budapeszteńska, a spółki tych krajów nie mają dostępu do największych centrów finansowych, bo są po prostu za małe. Chociaż GPW ma jeszcze dość długą drogę do przebycia, to, jak się wydaje, realistyczne są aspiracje warszawskiej giełdy do stania się czymś więcej niż rynkiem krajowym, pod warunkiem, że przede wszystkim umożliwi to prawodawca. Jeśli zabraknie woli do realizacji takiego rozwiązania, to trzeba się liczyć z najbardziej pesymistycznym ze scenariuszy - GPW może podzielić los giełdy w St. Gallen, która przestała istnieć, bo przegrała konkurencję. Pamiętać przy tym należy, że czasu jest niewiele i że działa on na niekorzyść warszawskiej giełdy.
Skrót referatu zaprezentowanego na seminarium z cyklu BRE Bank-CASE w lutym br. opublikowany w Zeszytach BRE Bank - CASE nr 64 pt. Przyszłość warszawskiej Gieldy Papierow Wartosciowych.
Czym jest
Giełda Papierów Wartościowych?
n Usługodawcą zapewniającym płynność dla klientów i zyski dla akcjonariuszy, a nie tworem quasi--ministerialnym
n Podmiotem wyjątkowo wrażliwym na otoczenie regulacyjne
- Presja konkurencyjna z zagranicy
n Spółką IT będącą kandydatem do debiutu giełdowego?
- GPW jako podmiot zarządzający systemem informatycznym
- Struktura bilansu i wyniki finansowe predestynujące do IPO
n Skutecznym funduszem inwestycyjnym?
- Łącznie ok. 130 mln zł aktywów w papierach wartościowych
- Zysk z działalności finansowej na poziomie zysku netto (25 mln zł)
- Ponad 55 mln zł środków pieniężnych wygenerowanych przez transakcje na papierach wartościowych (dane za 2001 r.)Zmiana modelu biznesowego
n "Non-profit" v. "profit"
n Wysokie marże na niskich obrotach v. niskie marże na wysokich obrotach
- GPW jedną z najdroższych giełd w Europie
- Obniżenie kosztów tożsame ze zwiększeniem zysków
- Precedensy z innych rynków
n GPW jako giełda spółek wzrostowych
- Dojrzałe giełdy posiadające bardziej zliberalizowane segmenty rynku
- Niektóre regulacje GPW bardziej rygorystyczne od regulacji rynku publicznego
- Cała GPW, aby móc być konkurencyjną, musi zachowywać się jak giełda spółek wzrostowych
n GPW jako akcjonariusz KDPW
- Konieczność spowodowania obniżki kosztów prowadzenia depozytu i przeprowadzania rozliczeń
n Rezygnacja z prowadzenia działalności inwestycyjnej?
Czym są regulacje
rynku kapitałowego?
n Każda regulacja nakładająca dodatkowe koszty lub stanowiąca uciążliwość w przeprowadzeniu transakcji to forma opodatkowania płynności, czyli podstawowej usługi GPW
- Poziom obciążeń regulacyjnych winien być rozpatrywany w kontekście płynności danego rynku
- Błędne przenoszenie np. amerykańskich regulacji na rynek polski - stanowią one w USA odpowiednik niskoprocentowego podatku, a w Polsce byłyby konfiskacyjnym podatkiem uśmiercającym rynek kapitałowy
n Płynność ważona obciążeniami regulacyjnymi wyznacznikiem konkurencyjności rynku kapitałowego i jego zdolności wspierania wzrostu gospodarczego
n Dlaczego płynność jest wartością samą w sobie?
- Niższy koszt pozyskiwania kapitału przez emitentów
- Większa odporność na kryzysy finansowe
- Więcej spółek posiadających unikatową walutę do fuzji
i przejęć
Model londyńskiego AIM i Luksemburgu
n Londyński AIM inspiracją dla Polski
- Skromne wymogi informacyjne, większa samoregulacja giełdy, niższe koszty, większa płynność, a zatem większa zdolność przyciągania emitentów i inwestorów i większe zyski giełdy
- Zachowanie równowagi między płynnością a bezpieczeństwem obrotu
- Ustanowiony zaledwie w 1995 r., dziś gości ponad trzykrotnie więcej spółek niż GPW
- 160 nowych emisji, w tym aż 67 debiutów, podczas bessy w 2002 r. - GPW tylko 5 debiutów
- Migracja spółek z rynku głównego giełdy londyńskiej na bardziej przyjazny parkiet
n Giełda w Luksemburgu
- Przykład najszybszego awansu giełdy prowincjonalnej do statusu światowego centrum finansowego
n Przestrogi dla Polski
- Migracja wolumenu obrotu i nowych emisji do najtańszych jurysdykcji, casus giełdy w Sztokholmie oraz w St. Gallen
Dlaczego Europa Środkowowschodnia?
n Pomimo tendencji do konsolidacji giełd i wzmacniania największych centrów finansowych, nadal istnieć będą lokalne i regionalne rynki niszowe
- Aby skutecznie odgrywać rolę nisz, lokalne rynki muszą być postrzegane przez potencjalnych uczestników jako płynne, opłacalne i efektywne w realizowaniu zleceń
- Casus kontraktów terminowych na WIG20 - zdystansowanie kontraktów na wiedeński indeks PTX w ciągu zaledwie pół roku
n Giełda w Budapeszcie partnerem dla warszawskiej GPW?
- Giełdy o porównywalnej randze i uzupełniających się atutach
- Zachowanie możliwości podejmowania decyzji na szczeblu lokalnym lub regionalnym
- Ujednolicenie systemu obrotu lub właściwa fuzja
- Gotowość współpracy sygnalizowana przez węgierskie czynniki decyzyjne
- Ewentualne porozumienie podstawą szerszego aliansu obejmującego inne giełdy naszego regionu
- Sposób na pozyskanie emitentów z krajów Europy Wschodniej, których giełdy nie oferują satysfakcjonującej płynności i których spółki nie mają dostępu do największych centrów finansowychCrosslisting v. zespolenie
platform tradingowych
n Wprowadzenie systemu crosslistingów jako sposobu na zwiększenie płynności
- Ciągły brak możliwości emisji niesponsorowanych polskich kwitów depozytowych (PDR), planowane zmiany legislacyjne
- Podwójne notowania - brak przyjaznych wymogów prospektowych oraz porozumienia z zagranicznymi izbami rozliczeniowymi
- Znaczące grono zainteresowanych podmiotów wśród zagranicznych spółek działających w Polsce
n Zespolenie platform technologicznych wybranych giełd
- Kluczowy zintegrowany rynek, a nie jednolita platforma tradingowa
- Istotny element potencjalnego aliansu strategicznego
Poszerzenie i pogłębienie rynku
n Przywrócenie podaży prywatnej poprzez deregulację na wzór AIM i Luksemburga
n Zmiana prawa o publicznym obrocie
n Daleko idąca liberalizacja wymogów prospektowych na wzór Eurorynku
n Rewitalizacja rynku derywatyw poprzez umożliwienie sprzedaży krótkiej
n Znieniesie wybranych ograniczeń inwestycyjnych nałożonych na krajowych inwestorów instytucjonalnych
n Demonopolizacja depozytu i rozliczeń
n Zrezygnowanie z propozycji opodatkowania zysków kapitałowych realizowanych przez inwestorów detalicznych
n Umożliwienie notowania spółek niepublicznych
n Ograniczenie zmienności prawa uniemożliwiającego dokonywanie inwestycji o bardziej przewidywalnym zwrocie
Alianse giełdowe v. fuzja giełd
n Przystąpienie do istniejącego aliansu
- Podporządkowanie się silniejszemu i utrata zdolności podejmowania decyzji lokalnie?
n Casus Norex-u
- Alians giełd o zbliżonym potencjalne i profilu regionalnym
- Genezą porozumienie dwustronne giełdy w Sztokholmie i w Kopenhadze
- W ciągu zaledwie dwóch lat stworzenie właściwego aliansu z udziałem Islandii i Norwegii
- Ujednolicony system obrotu - synergie kosztowe
- Ujednolicone regulacje giełdowe
- Dostęp do 80% skandynawskiego rynku kapitałowego i ponad 90% regionalnego rynku obligacji
n Stworzenie nowego aliansu?
Samoregulacja giełdy
n Nadopiekuńczość organów nadzoru
- Szczegółowe przepisy winny być tworzone przez tych, którzy mają długoterminowy interes w utrzymywaniu wiarygodności rynków oraz posiadają największą skarbnicę specjalistycznej wiedzy i świadomość rzeczywistych ułomności rynku
- Giełdom należy pozostawić decyzję jak wyważyć troskę o zachowanie bezpieczeństwa obrotu z chęcią zwiększania obrotów
- Obecny reżim regulacyjny zachętą do zaspokajania potrzeb finansowych za granicą
- Kluczowe nieuleganie pokusie zacieśnienia regulacji w obliczu afer giełdowych w USA
n Ujednolicenie regulacji giełdowych i procedury dopuszczeniowej KPWiG
- Propozycja departamentu dopuszczeń GPW jako alternatywy do KPWiG
n Casus Eurorynku
- Dwudniowa procedura dopuszczeniowa na podstawie memorandum stanowiącego 1/10 zatwierdzanego tygodniami prospektu polskiego
Wnioski
n Reforma GPW
- Konieczne obniżenie kosztów dla uczestników rynku
- Niezbędne zliberalizowanie regulacji giełdowych
- Zalecana prywatyzacja oraz efektywniejsze spożytkowanie nadwyżek finansowych
n Deregulacja
- Pilna konieczność daleko idącej deregulacji rynku publicznego
- Wskazane zniesienie ustawowego monopolu KDPW
- Jednoznacznie korzystne wprowadzenie crosslistingu
n Alianse strategiczne
- Niezbędne zwiększenie płynności także nieorganicznie
- Godne rozważenia partnerstwo z Giełdą w Budapeszcie
- Realne stworzenie giełdy środkowoeuropejskiej