Czeka nas rewolucja w VAT

Nowe zasady rozliczania VAT w handlu na rynku unijnym i wzrost niektórych jego stawek oraz akcyzy - to najbardziej widoczne skutki przystosowywania polskiego systemu podatkowego do wymogów Unii Europejskiej. Wspólnota ściśle reguluje system podatków pośrednich, więcej luzu państwom członkowskim zostawia w dochodowych i majątkowych.

W podatkach dochodowych dyrektywy unijne ograniczają się do regulowania zasad obowiązujących w ponadnarodowych grupach kapitałowych. Dotyczy to np. opodatkowania dywidend oraz zysków przy fuzjach i podziałach spółek. Prawo unijne nie ingeruje np. w wysokość stawek podatkowych, choć trwały dyskusje na temat wprowadzenia minimalnego CIT na poziomie 30% i jednakowych zasad amortyzacji.

O ile wejście do UE nie spowoduje gwałtownych zmian w rozliczeniach podatków dochodowych, o tyle płatnicy VAT-u i akcyzy muszą się do akcesji gruntownie przygotować. Prawdziwa rewolucja czeka nas zwłaszcza w podatku od towarów i usług.

Wzrosną niektóre stawki VAT

Zgodnie z unijnymi dyrektywami, minimalna stawka VAT, jaka powinna obowiązywać na wspólnym rynku, nie może być mniejsza niż 5%, a maksymalna niż 15%. Polski system spełnia oba warunki. Nasz minimalny VAT wynosi 7%, a maksymalny - 22%. Jednak niektóre towary i usługi Polska opodatkowała stawką 0% - np. książki i czasopisma specjalistyczne. Unia zgodziła się, żeby zerowy VAT obowiązywał w tym przypadku do końca 2007 r. Lepsze warunki udało się wynegocjować dla międzynarodowych przewozów pasażerskich - uzyskaliśmy zgodę na stałe stosowanie stawki 0%.

Wraz z wejściem do UE prawdopodobnie wzrosną ceny materiałów budowlanych. Dziś są one opodatkowane 7-proc. stawką. Po akcesji VAT w tym przypadku wzrośnie do 22%. Podobnie stanie się z nowo wybudowanymi mieszkaniami, z tą różnicą, że stawka wzrośnie dopiero po 1 stycznia 2008 r. Czteroletni okres przejściowy uzyskali też rolnicy, którzy przez ten czas będą płacić

3-proc. VAT w cenach środków służących do produkcji rolnej.

Wraz z przystąpieniem do Unii opodatkowane VAT-em zostaną grupy towarów do tej pory wolne od tego podatku. Jedną z nich są grunty budowlane.

Nowe formalności

Wejście do UE to także formalne problemy dla tych, którzy dziś eksportują swoje towary do państw Piętnastki. Zgodnie z projektem nowej ustawy o VAT, którą przygotowało Ministerstwo Finansów, dzisiejsi eksporterzy będą musieli wpłacać tzw. kaucję gwarancyjną. Specjalnie dla nich zostanie także stworzony specjalny rejestr VAT-UE. Za to i niejasną definicję podatnika ustawa jest krytykowana przez prawników i przedsiębiorców.

- Nowe prawo w porównaniu z obowiązującym jest niesłychanie trudne. Czeka nas długa nauka, a potem ciężka praktyka - mówi Michał Stolarek, radca prawny z kancelarii White & Case.

Dla potrzeb handlu wewnątrz wspólnoty firmom zostaną przyznane nowe numery indentyfikacyjne (odpowiednik dzisiejszego NIP). Raz na kwartał podatnicy będą musieli wypełniać specjalne deklaracje, w których będą podawać numery swoich odbiorców i wartość dostarczonych im towarów. Głównie po to, żeby organy skarbowe mogły sprawdzić, czy rozliczenia z fiskusem były prowadzone rzetelnie.

Co do zasady, w kraju eksportera towar będzie opodatkowany zerową stawką VAT. Podatek będzie płacił nabywca według reguł obowiązujących w jego systemie podatkowym. Odwrotnie jest w przypadku kupowania towaru przez konsumentów, którzy nie są płatnikami VAT. Podatek jest rozliczany w kraju pochodzenia towaru. Wyjątek to kupno nowych samochodów i sprzedaż wysyłkowa.

Składy podatkoweMniej zmian wejście do Unii spowoduje w przypadku podatku akcyzowego. Najważniejsza to wprowadzenie systemu składów podatkowych. Mają to być miejsca, w których przechowywany towar będzie zwolniony z akcyzy. Projekt ustawy przygotowany przez resort finansów określa, że składy będą musieli prowadzić producenci tzw. wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. W praktyce będą to firmy tytoniowe, paliwowe, polmosy, browary i winiarnie. Zresztą regulacje UE ograniczają się właśnie do tych grup towarów, choć prawodawstwo unijne dopuszcza wprowadzanie akcyzy na inne produkty. Pod jednym warunkiem: nie może to dyskryminować towarów pochodzących z innych państw Piętnastki.