Depozyt jest niezbędny

Przed dwoma tygodniami rozpoczęliśmy cykl tekstów o instrumentach pochodnych. Dzisiaj kolejne, dodatkowe informacje rozszerzające wcześniejsze publikacje na temat kontraktów terminowych.

Przed tygodniem wyjaśnialiśmy znaczenie pojęcia wygaśnięcia kontraktów terminowych. Pisaliśmy też o wartości kontraktu. Zajmowaliśmy się również pojęciem dźwigni finansowej. Dzisiaj o rozliczaniu i depozytach zabezpieczających związanych z rynkiem kontraktów futures.

Rozliczanie kontraktów

Codziennie po zakończeniu sesji giełdowej (po godzinie 16.10 każdego dnia roboczego) następuje rozliczenie kontraktów futures. Dotyczy ono wyłącznie pozycji nie zamkniętych na koniec sesji. Pozycje inwestorów są rozliczane gotówkowo. Zysk jednej ze stron kontraktu terminowego równa się stracie drugiej strony kontraktu terminowego.

Depozyt zabezpieczający

Inwestor, kupując lub sprzedając kontrakt terminowy, musi wnieść tzw. depozyt zabezpieczający. Jest on ułamkową cząstką wartości futures i stanowi zabezpieczenie, jak sama nazwa wskazuje, przed niewywiązaniem się klienta z umowy. Istnieją dwa rodzaje depozytów zabezpieczających:

1. Depozyt wstępny (początkowy) to pieniądze, jakimi musi dysponować klient, aby móc inwestować na rynku terminowym. Służą one do pokrywania strat w depozycie właściwym, jeżeli ceny kontraktów terminowych zmieniają się niezgodnie z rodzajem pozycji, którą zajęliśmy (np. mieliśmy długą pozycję, podczas gdy rynek zniżkował). KDPW wymaga, aby depozyt wstępny stanowił 140% depozytu właściwego.

2. Depozyt właściwy (utrzymania) jest to kwota pieniędzy, którą inwestor musi zapłacić w biurze maklerskim, aby otworzyć pozycję na rynku futures. Biuro maklerskie przekazuje gotówkę do Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (instytucja zajmująca się rozliczaniem transakcji giełdowych). Wcześniej KDPW wyznacza wielkości depozytów zabezpieczających, które podawane są procentowo w stosunku do wartości kontraktu terminowego. Transakcje na rynku terminowym KDPW rozlicza raz dziennie, biorąc pod uwagę ostatni kurs w ciągu sesji. Depozyt właściwy jest częścią depozytu wstępnego.

Przykład: Inwestor postanowił kupić kontrakt futures na indeks WIG20. Aby biuro maklerskie przyjęło jego zlecenie, musi uiścić depozyt wstępny w wysokości 6,7% wartości kontraktu (11 230 zł), czyli 752,41 zł. Depozyt właściwy stanowi 4,8% wartości kontraktu (539,04 zł). Jeżeli pozycja będzie przynosić straty, które obniżą depozyt wstępny poniżej właściwego, to inwestor ponownie musi dopłacić pieniądze do pierwotnej wysokości depozytu wstępnego, czyli 752,41 zł. Spadek depozytu wstępnego poniżej depozytu właściwego powoduje, że makler dzwoni do inwestora i wzywa go do uzupełnienia gotówki (jest to tzw. margin call). Kiedy inwestor tego nie uczyni, biuro maklerskie samodzielnie zamknie mu pozycję.