Sprawiedliwa emisja akcji

Z racji posiadania akcji danej spółki, inwestorom przysługuje wiele praw. Znajduje się wśród nich także prawo poboru. Jego posiadanie chroni akcjonariuszy przed utratą dotychczasowej pozycji w akcjonariacie spółki.

Prawo poboru nabiera znaczenia w chwili, kiedy spółka emituje nowe akcje. Wtedy inwestorzy otrzymają pewną ich liczbę - na każdą starą akcję przypada jedno prawo poboru. Dzięki niemu, będą mogli nabyć papiery nowej emisji w proporcjonalnej liczbie do wcześniej posiadanych. Oczywiście, każdy może zrezygnować z tego prawa, ale wtedy zmaleje jego realny udział w firmie. I tak np. inwestor, który posiada 10% akcji danej spółki (1 mln z 10 mln akcji), po nowej emisji np. kolejnych 10 mln akcji, może skorzystać z prawa poboru i nabyć przysługujący mu 1 mln walorów. Wciąż będzie właścicielem 10% firmy (2 mln z 20 mln akcji). Jeżeli jednak zrezygnuje z zakupu nowych akcji, to po emisji jego udział spadnie do 5% (wciąż będzie miał 1 mln akcji, ale na rynku będzie ich już 20 mln).

Wartość prawa poboru

Prawo poboru jest papierem wartościowym i może być notowane na giełdzie. Umożliwia to inwestorom, którzy są ich posiadaczami, ale nie chcą realizować praw z nich wynikających, na łatwe pozbycie się omawianych instrumentów. Oczywiście, stanie się to pod warunkiem, że znajdzie się drugi inwestor, który zgodzi się na zaproponowaną cenę. Do ustalenia teoretycznej wartości prawa poboru służy następujący wzór:

V= (M-S)/(N+1),

gdzie:

V - teoretyczna wartość prawa poboru

M - cena rynkowa akcji

S - cena emisyjna nowych

akcji

N - liczba praw poboru niezbędnych do objęcia jednej nowej akcji

Weźmy dane z poprzedniego przykładu. Kapitał spółki dzieli się na 10 mln akcji. Każda z nich kosztuje na giełdzie 50 zł. Zapadła decyzja, aby wyemitować kolejne 10 mln akcji po 30 zł. Wynika z tego, że na jedną starą akcję (jedno prawo poboru) przypada jedna nowa. Podstawiając te dane do wzoru, otrzymamy wartość prawa poboru równą 10 zł [(50 zł-30 zł)/(1+1)]. Gdyby zamiast kolejnych 10 mln spółka chciała wyemitować 2 mln akcji, to wtedy na pięć starych akcji (praw poboru) będzie przypadała jedna nowa. Tym razem teoretyczna wartość wyniesie 3,33 zł [(50 - 30)/5+1)]. W rzeczywistości jednak cenę prawa poboru, znajdującego się w obrocie giełdowym, ustala rynek i może się ona różnić od wartości wynikającej z powyższego wzoru.

Termin przyznania prawa

Przyznanie praw poboru posiadaczom "starych" akcji następuje określonego dnia. Data podawana jest do publicznej wiadomości ze sporym wyprzedzeniem. Każdy, kto będzie wtedy posiadał akcje, otrzyma taką samą liczbę praw poboru. Należy jednak pamiętać, że Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych księguje akcje na rachunkach inwestorów, dopiero 3 dni rozliczeniowe po dacie ich zakupu. Podobnie więc jak w przypadku opisywanej wczoraj dywidendy, aby nabyć prawa poboru, akcje trzeba kupić najpóźniej trzy dni robocze wcześniej. I tak, gdy termin przyznania prawa wypada np. w środę, 28 kwietnia, to akcje powinny zostać zakupione najpóźniej w piątek, 23 kwietnia. Sesję później (w poniedziałek) będą notowane już bez niego i wtedy ich cena powinna spaść o wyznaczoną z wcześniejszego wzoru wartość teoretyczną.

Jak rozliczamy prawo poboru w grze

Podobnie jak w przypadku dywidendy, przed sesją, kiedy akcje po raz pierwszy notowane są bez prawa poboru, przeprowadzane są pewne operacje na rachunkach studentów. Te drużyny, które posiadały na koniec wcześniejszej sesji dane akcje, otrzymają na rachunek kwotę pieniędzy stanowiącą równowartość iloczynu posiadanych akcji i teoretycznej wartości prawa, wyznaczonej zgodnie z zaprezentowanym wcześniej wzorem. Z drugiej strony, rachunki zespołów, które posiadają krótkie pozycje, zostaną pomniejszone o tę kwotę. Teoretycznie operacje te powinny pozostać neutralne dla wartości portfeli. Zostaną bowiem zrekompensowane przez spadek ceny akcji, które przestaną być notowane z prawem poboru.