Przykład Pfleiderera

Wczoraj na giełdzie pojawiły się prawa do akcji nowej emisji Grajewa. Spółka bez trudu sprzedała w ofercie publicznej papiery o wartości prawie 300 mln zł. Dała bowiem inwestorom nadzieję na pokaźne zyski: zaprezentowała ambitne plany, w tym dotyczące budowy fabryki w Rosji. Trudno się oprzeć wrażeniu déjŕ vu. W 1997 r. firma też sprzedawała akcje (po cenie o połowę niższej niż obecnie, czyli po 90 zł) i też po to, by sfinansować "nowy zakład" - linię produkcyjną.

Na początku 1999 roku w przedsiębiorstwie pojawił się niemiecki Pfleiderer. Ogłosił wezwanie na akcje, oferując za każdą 35 zł. Notowania na rynku były dużo wyższe. Ale tym się Niemcy nie musieli przejmować. Uzgodnili z NFI Hetman transakcję wiązaną: tanio (po cenie odpowiadającej 0,6 wartości księgowej) przejęli od niego pakiet giełdowego Grajewa, a słono zapłacili za Prospan z Wieruszowa.

To był udany biznes dla Hetmana i Pfleiderera (ten ostatni docenił fachowość prezesa firmy zarządzającej NFI, zatrudniając go w swoich polskich spółkach).

Jednocześnie to był pierwszy przykład, że z drobnymi udziałowcami Grajewa Niemcy liczyć się nie zamierzają i chcą jak najmniejszym kosztem przejąć od nich papiery. Inwestor zapowiadał, że "w dłuższej perspektywie" nie zamierza wycofywać spółki z obrotu oraz chce mieć docelowo 75% kapitału.

Próg 50% przekroczył, obejmując nową emisję akcji po 27,5 zł. Fakt, pieniądze bardzo się grajewskiej firmie przydały. Ale dla Niemców koszt zwiększenia zaangażowania - i rozwodnienia udziału innych akcjonariuszy - nie był, biorąc pod uwagę cenę, zbyt wysoki.

Kiedy wyniki spółki zaczęły się poprawiać, czyli na początku 2000 r., Pfleiderer ogłosił wezwanie z zamiarem wycofania spółki z rynku publicznego. Zaoferował znowu 35 zł za akcję (i znowu znacznie mniej, niż wynosiły notowania). Bunt małych inwestorów, listy do KPWiG oraz, twarde w tym przypadku, stanowisko tej ostatniej, zrobiły swoje. Obawiając się cofnięcia zgody Komisji na przekroczenie progu 50% głosów na WZA Grajewa, Pfleiderer wycofał się z planów wyprowadzenia spółki z giełdy (zaoferował nawet "oddanie" walorów, które przejął w wezwaniu). Nie zadeklarował jednak jasno, jakie są jego zamiary wobec spółki, a ściślej jej giełdowego statusu, a więc spekulacje na ten temat nie ustawały. Tym bardziej że ówczesny prezes Grajewa wielokrotnie powtarzał, iż byłoby lepiej, aby firma nie była notowana.

Niedawno Niemcy zmienili pogląd w tej sprawie. Ciekawe, czy i jakie znaczenie miało pogorszenie się wyników Pfleiderera i chęć ich podreperowania.

Kilka miesięcy temu inwestor w umówionych transakcjach sprzedał 5,1% akcji spółki po 167 zł. Innymi słowy, pozbył się niewielkiego pakietu za duże pieniądze. Kupujący - fundusze emerytalne i inwestycyjne - nie mają na razie powodów do narzekań, bo kurs wzrósł i jest sporo wyższy niż cena transakcji. Ale najbardziej zadowoleni są z pewnością Niemcy. Ich zysk z operacji oszacowaliśmy na ponad 30 mln zł.

Teraz Pfleiderer ma kolejny powód do zadowolenia. Udana oferta Grajewa daje mu, jako właścicielowi przedsiębiorstwa, wielorakie korzyści. Giełdowa spółka planuje ekspansję, a emisja bardzo mu pomoże w realizacji zamierzeń.

Grajewo zamierza także odkupić akcje Prospanu, zarówno od swojego właściciela, jak i Skarbu Państwa. Chce mieć 100% kapitału. W ten sposób, jak się wydaje, wraca pomysł fuzji przedsiębiorstw. Niemcy mają tym samym zapewnione wyjście z inwestycji w Wieruszowie. Zainkasują ponad 111 mln zł. Jednocześnie nie tracą kontroli nad przedsiębiorstwami. Uwzględniając ostatnią ofertę, ich bezpośrednie zaangażowanie wynosi w Grajewie 60% - dość, aby kontrolować firmę. Gdyby doszło do fuzji producentów płyt wiórowych, powstałaby kwestia akcji Grajewa (3,9%), należących do Prospanu. Jeśli zostałyby umorzone, wówczas udziały pozostałych akcjonariuszy proporcjonalnie się zwiększą.

Podsumujmy: Pfleiderer tanio przejmował akcje Grajewa w wezwaniach, w ramach emisji i transakcji ze Skarbem Państwa. Drogo sprzedał ich część inwestorom finansowym, a udana oferta polskiej spółki gwarantuje mu wyjście z Prospanu oraz rozwój Grajewa bez utraty kontroli nad firmą. To wszystko dzięki warszawskiej giełdzie. Tej samej, którą swego czasu traktował jak kulę u nogi. I której sporo chyba zawdzięcza.

Drobni gracze niechętnie zapisywali się na nowe akcje Grajewa. Niektórzy być może z powodu dobrej pamięci, inni - zbyt wysokiej ceny emisyjnej. Powodzenie oferty, a co za tym idzie, sukces Pfleiderera, to zasługa instytucji finansowych. Dzięki nim Niemcy w gruncie rzeczy nie dostali nauczki, że lepiej dobrze traktować inwestorów, bo nigdy nie wiadomo, kiedy i z czym trzeba będzie się do nich zwrócić. Miejmy jednak nadzieję, że inni właściciele, którzy ochoczo zabierają się do wycofywania polskich spółek z publicznego rynku, dostrzegają morał płynący z tej historii. Giełda dała Pfleidererowi drugą szansę. Nie zawsze i nie dla każdego może być równie łaskawa.

Grajewo debiutowało na parkiecie w maju 1997 roku. Kurs wyniósł 142 zł. Ówczesny prezes firmy mówił, że notowania muszą iść w górę, bo spółka sprzedaje przyszłość. Ta przyszłość długo nie wyglądała tak różowo, jak się tego wszyscy spodziewali. Teraz inwestorzy też kupili przyszłość. Mam nadzieję, że uczucia déjŕ vu już nie będą mieć.