Najważniejsza jest podstawowa działalność

Od 1999 roku, czyli od momentu połączenia CPN i Petrochemii Płock, Polski Koncern Naftowy obrał za cel budowę silnej grupy kapitałowej, skoncentrowanej na bezpośrednich powiązaniach ze swoją działalnością podstawową i zabezpieczeniem logistycznym. W gronie spółek nie związanych bezpośrednio z branżą rafineryjno-petrochemiczną, prowadzona jest teraz restrukturyzacja aktywów oraz pozyskiwanie inwestorów.

Trzon grupy kapitałowej Orlenu stanowi spółka matka zarządzająca płockim zakładem produkcyjnym, krajową i zagraniczną siecią detaliczną oraz infrastrukturą magazynowo-logistyczną. Bardzo ważnymi aktywami są spółki ściśle związane z podstawową działalnością koncernu. Wśród nich są, na przykład, dwie mniejsze rafinerie zlokalizowane na południu Polski, Trzebini i Jedliczach. Spółką z grupy, która odpowiada za działalność chemiczną, jest włocławski Anwil. Basell Orlen Polyolefins produkuje i sprzedaje polimery, a sprzedażą smarowych i silnikowych olejów zajmuje się krakowski Orlen Oil.

Historia zmian

Od 2003 r. Orlen realizuje program restrukturyzacji grupy kapitałowej, w ramach którego koncern m.in. zwiększa zaangażowanie kapitałowe w spółkach strategicznych. Te firmy, których działalność nie jest związana bezpośrednio z działalnością podstawową, są sukcesywnie sprzedawane.

Do istotnych przedsięwzięć kapitałowych Orlenu w okresie 1999 r. do końca pierwszego półrocza 2004 r. należy zaliczyć:

I. W obszarze spółek strategicznych - core business:

l nabycie w 1999 r. 75% akcji Rafinerii Nafty Jedlicze,

l zwiększenie w 2001 r. zaangażowania kapitałowego w Anwilu, wzrost udziału z 38,4 % do 75%,

l powołanie w 2000 r. na bazie majątku Orlenu spółki Flexpol zajmującej się produkcją orientowanej folii polipropylenowej. Orlen objął 40% udziałów w kapitale zakładowym, a następnie w 2004 r. sprzedał udziały inwestorowi zewnętrznemu,

l zakończenie na przełomie 2001/2002 r. konsolidacji pięciu spółek gazowych z grupy kapitałowej Orlenu ze spółką Orlen Gaz. W wyniku powyższych działań spółka ta stała się największą polską firmą działającą na rynku gazu płynnego. Zarządza 12 dużymi rozlewniami gazu oraz ponad tysiącem punktów sprzedaży LPG,

l utworzenie w 2001 r. kolejnej spółki paliwowej ROR - Orlen Morena, która działa na terenie północnej Polski. Orlen objął 50,48% udziałów w jej kapitale zakładowym.

Zaakceptowane przez zarząd Orlenu w 2004 r. działania restrukturyzacyjne w spółkach ROR, dotyczące zmian kapitałowych i zmierzające do przejęcia kontroli nad spółkami przez Orlen, spowodowały, że koncern odkupił od pozostałych udziałowców udziały w spółce Orlen Morena oraz Orlen Petroprofit, osiągając 100% udział w kapitale:

l zakup w 2002 r. udziałów w dwóch spółkach prawa niemieckiego, poprzez które koncern nabył 494 stacje paliw zlokalizowane na terenie północnych Niemczech. W pierwszym półroczu 2004 r. nastąpiła fuzja spółek Orlen Deutschland w jedną spółkę akcyjną Orlen Deutschland AG. Jednocześnie podwyższono kapitał podstawowy spółki z 30 mln euro do 60 mln euro,

l utworzenie w 2002 r. wspólnie z Basell Europe Holding B.V. spółki joint venture - Basell Orlen Polyolefins, w której obaj partnerzy posiadają po 50% udziałów. Spółka prowadzi działalność w zakresie produkcji polipropylenu i polietylenu oraz ich sprzedaży na rynkach europejskich,

l utworzenie w 2003 r. na bazie Zakładu Asfaltów oraz aktywów Rafinerii Trzebinia spółki Orlen Asfalt, w której Orlen posiada 82,46% udziału w kapitale zakładowym. Pozostałe udziały, tj. 17,54%, są w posiadaniu Rafinerii Trzebinia,

l przygotowywany jest projekt "Restrukturyzacji aktywów południowych grupy kapitałowej", którym objęte są spółki Rafineria Trzebinia, ORLEN OIL i Rafineria Nafty Jedlicze. Projekt zakłada optymalizację i konsolidację produkcji i sprzedaży paliw, olejów silnikowych i smarowych oraz parafin w grupie płockiego koncernu.

II. W obszarze spółek dywersyfikujących ryzyko produktowo-handlowe:

l zwiększenie w 2001 r. zaangażowania kapitałowego w Polkomtelu (objęcie akcji nowej serii za 107 mln zł). Aktywa te stanowią inwestycję finansową i są przeznaczone do sprzedaży.

III. W obszarze spółek uzupełniających - non core business:

l Spółki Służb Utrzymania Ruchu:

W 1999 roku procesy restrukturyzacyjne doprowadziły do wydzielenia z majątku Orlenu i utworzenia siedmiu spółek na bazie Służb Utrzymania Ruchu, a następnie zgodnie z przyjętą w 2003 r. strategią dotyczącą dezinwestycji, Orlen w latach 2003/2004 sprzedał udziały w pięciu spółkach. Sprzedaż nastąpiła na zasadzie MBO (wykupy menedżerskie) oraz wzajemnego wykupu udziałów pomiędzy spółkami (wykup krzyżowy). Teraz w grupie kapitałowej pozostały dwie spółki Służb Utrzymania Ruchu, które nie są przeznaczone do sprzedaży.

l Spółki serwisowe:

W 1999 r. powstało 11, a w 2000 r. pięć spółek na bazie służb serwisowych koncernu. Podmioty te zajmują się serwisem stacji paliw na terenie kraju.

Zgodnie z założeniami programu restrukturyzacji grupy kapitałowej w latach 2003/2004, Orlen sprzedał udziały w ośmiu spółkach serwisowych w ramach wykupu MBO (menedżerskiego). W celu utworzenia silnej grupy kapitałowej wokół jednej ze spółek zależnych - Zakładu Urządzeń Dystrybucyjnych - Orlen sprzedał udziały w pięciu spółkach serwisowych, w wyniku czego spółki pośrednio nadal należą do Orlenu. Planowana jest sprzedaż spółce ZUD kolejnych dwóch spółek serwisowych.

l Spółki transportowe:

W 2000 r. powstało dziewięć spółek transportowych na bazie Zakładów Transportu Samochodowego Oddziałów byłego CPN.

W ramach przyjętej w 2003 r. strategii dezinwestycji w odniesieniu do spółek transportowych spółka Orlen Transport Płock kupiła od Orlenu udziały w dwóch spółkach transportowych.

W lipcu 2004 roku sprzedano udziały jednej ze spółek transportowych inwestorowi zewnętrznemu.

Trwają negocjacje w sprawie sprzedaży kolejnych pięciu spółek transportowych. Rozważana jest możliwość wykorzystania ścieżki prywatyzacji sprawdzonej przy sprzedaży spółek służb utrzymania ruchu, tj. wykupu od Orlenu udziałów tych spółek w formie wykupu menedżerskiego (MBO). Planowany termin zakończenia procesu to IV kwartał 2004 roku.

l Spółki wypoczynkowe:

W 2001 r. zostały powołane dwie spółki wypoczynkowe, powstałe na bazie majątku Orlenu. Zgodnie z realizowanym programem dezinwestycji dotyczącym wycofania się koncernu z przedsięwzięć niezwiązanych bezpośrednio z działalnością produkcyjną, sprzedaje się wszystkie spółki wypoczynkowe, w których płocki koncern posiada udziały (cztery spółki). Planuje się sprzedaż tych spółek przy zastosowaniu wykupu menedżerskiego bądź sprzedaż inwestorowi zewnętrznemu. Planowany termin zakończenia procesu to IV kwartał 2004 roku.

l Pozostałe spółki:

- powołanie w 1999 r. spółki szkoleniowej Centrum Edukacji Przemysłu Naftowego, w 2000 r. spółki transportu kolejowego KolTrans, w 2003 r. spółki Orlen Laboratorium, jako kontynuacja prac restrukturyzacyjnych zmierzających do wydzielenia spółek ze struktur Orlenu.

- sprzedaż w maju 2004 roku wszystkich posiadanych udziałów spółki Orlen Polimer inwestorowi zewnętrznemu,

- na 2005 rok planowana jest finalizacja sprzedaży trzech spółek, tj. Petrotel, ZBA oraz Orlen Budonaft. Będą tu rozważane warianty wykupu przez MBO oraz inwestora zewnętrznego (branżowego w przypadku pozostałego do zbycia pakietu Petrotel).

(MCZ)

Liderzy grupy

RAFINERIA TRZEBINIA

Jest teraz jednym z największych przedsiębiorstw w Małopolsce. W latach 1997-2000, w wyniku wewnętrznej restrukturyzacji, z Rafinerii Trzebinia zostały wydzielone spółki zależne, tworząc Grupę Kapitałową RT.

Jakie produkty powstają w Trzebini? Są to przede wszystkim benzyny bezołowiowe, oleje napędowe, oleje opałowe lekkie i ciężkie, inne produkty przerobu ropy naftowej, np. benzyna do pirolizy, parafiny i specyfiki parafinowe. Od września bieżącego roku firma rozpoczęła produkcję biopaliw.

Pierwszy certyfikat jakości, uzyskany przez firmę w 1997 r., potwierdzał zgodność z normą ISO 9002. W roku 2000 nastąpiła recertyfikacja systemu, podczas której rozszerzono zakres jego działania o projektowanie i uzyskano certyfikat na zgodność systemuTrzecim, uzyskanym niedawno przez Rafinerię Trzebinia certyfikatem, jest ISO 9001:2000.

Spółka z Trzebini jeszcze w 1998 roku rozpoczęła prace nad opracowaniem i wdrożeniem Systemu Zarządzania Środowiskowego. Certyfikat stwierdzający jego zgodność z wymogami normy ISO 14001 Grupa Kapitałowa RT SA otrzymała 27 listopada 2000 r. Czego jest on dowodem? Otóż potwierdza, że Grupa Kapitałowa Rafineria Trzebinia w oparciu o kompleksowy program proekologiczny, od lat realizuje nowe inwestycje i przeprowadza modernizację mającą na celu zminimalizowanie ujemnego wpływu na środowisko, poprawę jego stanu i ochronę.

Rafineria Trzebinia realizuje program inwestycyjny, który pozwoli dostosować technologię oraz strukturę działania firmy do światowych standardów obowiązujących w przemyśle naftowym. Umożliwi także wzbogacenie oferty o nowe produkty i usługi. W tym celu firma poszerza dotychczasowy profil produkcyjny, oparty na przeróbce ropy naftowej, o produkty z zakresu biopaliw i parafin. W Trzebini kilkanaście dni temu została uruchomiona pierwsza w Europie Środkowej kompleksowa instalacja do produkcji estru metylowego olejów roślinnych oraz gliceryny farmaceutycznej. Czysty ester metylowy, który będzie głównym produktem, znajdzie zastosowanie m.in. na rynku biopaliw w Polsce, może być również eksportowany do krajów unijnych.

Z zakresu produkcji wyrobów parafinowych oddano już do użytku instalację do odolejania gazów, opartą o krystalizatory firmy Sulzer. Na terenie Rafinerii Trzebinia powstanie również pierwsza w Europie Środkowej instalacja do hydrorafinacji parafin, służąca do oczyszczania parafin do poziomu spełniającego wszystkie wymagania dotyczące czystości tych produktów.

Na 2004 r. zaplanowano również rozpoczęcie prac związanych z przedłużeniem rurociągu produktowego Płock - Boronów, o odcinek Boronów - Trzebinia. Dzięki tej inwestycji Rafineria będzie otrzymywać rocznie ok. 1 mln ton paliwa. Pozwoli ona również efektywniej wykorzystać trzebiński terminal, obniżyć koszty transportu paliw produkowanych przez koncern PKN Orlen na południe Polski, umożliwi dotarcie do większej liczby odbiorców detalicznych.

Kolejną inwestycją Rafinerii Trzebinia jest zakup instalacji do produkcji świec, opartej na zautomatyzowanych liniach technologicznych i dystrybucyjnych. Produktami będą m.in: tea-light - prasowane i zalewane, wypraski parafinowe oraz znicze.

ORLEN DEUTSCHLAND

Sieć stacji płockiego koncernu powiększyła się w zeszłym roku prawie o 500 obiektów na terenie Niemiec, które Orlen kupił od BP/Aral. Zagraniczną częścią sieci koncernu zarządza spółka zależna ORLEN Deutschland.

Ogólny udział polskiego operatora na rynku niemieckim wynosi 3,07%. Jednak w takich landach, jak Nadrenia Północna--Westfalia i Dolna Saksonia Orlen ma 6,2% rynku, w Hamburgu - 7,2%, a w Schlezwigu-Holsztynie aż 12,4%. Dzięki tej transakcji Orlen dysponuje już łącznie w Polsce i w Niemczech prawie 2390 stacjami.

W 2003 r. w niemieckiej sieci Orlen sprzedał 1 381 mln litrów paliw. Wolumen na jedną stację przekroczył 2,8 mln litrów. Wartość sprzedaży produktów pozapaliwowych wyniosła 81 mln zł. W ubiegłym roku marża na sprzedaży paliw osiągnęła poziom 69,6 mln euro.

Tegoroczne inwestycje niemieckiej spółki mają wynieść około 30 mln euro. Z tej kwoty 27 mln jest przewidziane na akwizycje i budowę nowych stacji. W planach jest pozyskanie kolejnych obiektów w strategicznych lokalizacjach, np. przy autostradach. Pozostała część nakładów zostanie prawdopodobnie poniesiona na integrację systemów informatycznych i ich dalszy rozwój. Część pieniędzy zostanie wydatkowana na modernizację niektórych stacji.

Niemieckie stacje przeszły, podobnie jak polskie, zmianę wizerunku. Koszt tej operacji zamknął się kwotą 21,2 mln euro i był o 4,9 mln euro niższy od planowanego budżetu. Teraz w niemieckiej sieci detalicznej działa 126 stacji pod marką Orlen, czyli marką A o najwyższym standardzie. Uzyskały ją stacje położone w najlepszych punktach i najnowocześniejsze. Dla pozostałych 320, o mniej prestiżowych lokalizacjach, wybrano markę klasy B, o nazwie Star (pol. gwiazda). Dla tego brandu powstała strona internetowa (www.star-tankstellen.de).

Teraz Orlen Deutschland ma ok. 3% udziałów w niemieckim rynku paliwowym. Udział polskiej firmy na północy Niemiec wynosi 7%. W ciągu najbliższych pięciu lat spółka chce zwiększyć ten udział do 10% lokalnego, północnoniemieckiego rynku sprzedaży detalicznej. W Orlen Deutschland pracuje dotychczasowa załoga. Składa się ona m.in. z 51 osób, pracujących wcześniej dla firmy Aral. Zatrudniono też kilka osób z Polski.

Zakup stacji w Niemczech zwiększa sprzedaż hurtową paliw koncernu, co umożliwi powiększenie wolumenu marży rafineryjnej oraz hurtowej. Przyczyni się ona również do częściowego uniezależnienia od krajowego rynku detalicznego, umożliwiając dywersyfikację ryzyka prowadzonej działalności. W tym roku sieć stacji ma zostać rozszerzona o ok. 30. Założono wzrost przychodów ze sprzedaży o ok. 1,2% w stosunku do 2003 r. - spółka ma zarobić 5 mln euro.

ANWIL

Zakłady Azotowe Anwil to jedno z największych przedsiębiorstw w regionie kujawsko-pomorskim i jedna z największych firm chemicznych w całej Polsce. Włocławska spółka produkuje nawozy azotowe, polichlorek winylu (PCW) i opakowania polietylenowe.

Etylen, który jest zużywany do produkcji PCW, jest dostarczany z Płocka. Anwil w zeszłym roki uzyskał przychody ze sprzedaży w wysokości 1,2 mld zł. Spółka zarobiła netto prawie 60 mln zł. Na koniec grudnia zeszłego roku we włocławskiej spółce pracowało 1499 osób. W Grupie Kapitałowej Anwil SA zatrudnionych było 2439 osób.

Orlen ma 76,27-proc. udział w kapitale firmy. Reszta należy m.in. do pracowników, Skarbu Państwa i ZE Toruń. Płocki koncern w raporcie rocznym za 2003 r. napisał, że nie wyklucza, iż w ciągu kilku najbliższych lat zwiększy zaangażowanie kapitałowe w Anwilu.

ORLEN OIL

Krakowska spółka produkuje i sprzedaje przede wszystkim oleje smarowe i kosmetyki samochodowe. Są one dostępne pod marką Orlen. W ofercie firmy znajdują się również bazy olejowe i artykuły chemiczne. Firma świadczy także usługi magazynowe i transportowe. Zeszłoroczne przychody ze sprzedaży zamknęły się kwotą 434 mln zł, a zysk netto na koniec 2003 r. wyniósł 6 mln zł. Firma zatrudnia 208 osób.

BASELL ORLEN

POLYOLEFINS

Orlen wspólnie z największym na świecie producentem polipropylenu Basell Europe Holidngs utworzył w marcu 2003 r. spółkę joint venture - Basell Orlen Polyolefins (BOP). Obie firmy mają w nowym podmiocie po 50% udziałów. Partnerzy zainwestowali w BOP 217 mln euro.

BOP zajmuje się produkcją i sprzedażą polietylenu (PE) i polipropylenu (PP) pochodzących z instalacji w Płocku oraz sprzedażą PE, PP i zaawansowanych poliolefin produkowanych w międzynarodowej sieci zakładów Basella. Orlen wniósł do BOP zorganizowaną część przedsiębiorstwa wraz z personelem. Dodatkowo płocka spółka dostarcza BOP surowce, media i usługi niezbędne do prowadzenia działalności operacyjnej. Nowe procedury sprzedaży i marketingu, standardy obsługi klienta, a także wysoka jakość produktów przyczyniły się do wypracowania przez BOP w 2003 r. 50-proc. udziału w polskim rynku poliolefin. W 2003 r. firma, przy przychodach ze sprzedaży w wysokości 725 mln zł, zarobiła na czysto 43 mln zł. W spółce pracuje 386 osób.

Teraz spółka realizuje dużej skali inwestycję obejmującą budowę dwóch nowych instalacji do produkcji polietylenu i polipropylenu. W 2005 roku spółka uruchomi nowe ciagi technologiczne, a tym samym polski rynek tworzyw sztucznych wzbogaci się o podwójną ilość surowca, również w odmianach dostępnych dotychczas