ABC rachunku wyników

W publikowanym co kwartał sprawozdaniu finansowym uwagę inwestorów przyciąga w pierwszym rzędzie rachunek zysków i strat. To z niego można się dowiedzieć, ile spółka zarobiła na poszczególnych rodzajach działalności.

Na potrzeby księgowości i analizy finansowej przyjęto podział działalności spółki na dwa segmenty: działalność operacyjną oraz finansową. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że ta pierwsza obejmuje podstawowe zadania, do których firma została stworzona. Jeśli jest to np. fabryka, to działalność operacyjna obejmuje głównie produkcję i czynności związane ze sprzedażą wyrobów. Z kolei działalność finansowa to z jednej strony dochody pochodzące np. z lokat bankowych, obligacji czy dywidend z innych spółek, a z drugiej strony - odsetki od zaciągniętych pożyczek i kredytów.

W oparciu o ten podział, inwestor może dowiedzieć się ze sprawozdania finansowego, ile spółka zarobiła w poszczególnych segmentach działalności. W rachunku zysków i strat cząstkowe wyniki przedstawione są w następującej kolejności:

Wynik brutto ze sprzedaży. W skrócie można powiedzieć, że jest to suma, za jaką firma sprzedała własne produkty lub usługi, pomniejszona o koszty ich wytworzenia lub zakupu. Jeśli spółka nie może zarabiać na tym podstawowym poziomie działalności, to być może w ogóle pod znakiem zapytania stoi sens jej istnienia lub jest źle zarządzana.

Wynik ze sprzedaży. Otrzymamy go, odejmując od wyniku brutto ze sprzedaży tzw. koszty sprzedaży (wbrew pozorom nie są to koszty wytworzonych lub zakupionych produktów - bo te zostały już ujęte we wskazanej wyżej pozycji, lecz np. koszty marketingu czy promocji) oraz koszty ogólnego zarządu (np. wynagrodzenia zarządu i administracji firmy).

Wynik z działalności operacyjnej (czasami zwany EBIT - earnings before interest and tax). Wynik, jaki uzyskamy po uwzględnieniu zysków i strat z tzw. pozostałej działalności operacyjnej. Wlicza się do niej głównie dochody ze sprzedaży majątku lub uzyskane dotacje.

Wynik z działalności gospodarczej. Uwzględnia efekty działalności finansowej.

Wynik brutto. Uzyskuje się go, dodając do poprzedniej pozycji saldo tzw. zdarzeń nadzwyczajnych (np. kradzieży lub uszkodzeń w czasie transportu).

Wynik netto. Ta ostatnia i zarazem najważniejsza pozycja zawsze budzi najwięcej emocji wśród inwestorów. Otrzymuje się ją, odejmując od wyniku brutto podatek dochodowy.

Podsumujmy powyższy podział w postaci wzoru:

Wynik netto = wynik brutto ze sprzedaży - koszty sprzedaży i ogólnego zarządu + wynik z pozostałej działalności operacyjnej + wynik z działalności finansowej + wynik zdarzeń nadzwyczajnych - podatek dochodowy.

Na potrzeby analizy finansowej eksperci posługują się niekiedy dodatkowymi kategoriami zysków, takimi jak EBITDA (earnings before interest, depreciation and amortization). Jest to zysk operacyjny (EBIT) powiększony o amortyzację. Argumentuje się, że amortyzacja jest co prawda kosztem w rozumieniu księgowym, ale nie pociąga za sobą wypływu gotówki z firmy (bo wydatek został poniesiony już wcześniej).

Ideałem jest firma, która na każdym poziomie działalności generuje zyski. Często zdarza się jednak inaczej. Część firm ma co prawda rentowność operacyjną, ale zyski "zjada" ciężar długów. Inne z kolei notują zysk netto, ale pochodzi on głównie z działalności finansowej - np. z odsetek od obligacji.

Ważny jest nie tylko poziom zysków w ostatnim kwartale czy nawet roku, ale także tendencja, w jakiej znajdują się wyniki. Trwała poprawa zysków firmy na dłuższą metę wręcz wymusza wzrost jej kursu giełdowego. Często, aby lepiej zbadać rentowność firmy w czasie, sumuje się wyniki za cztery kolejne kwartały. Uzyskane w ten sposób narastające zyski pozwalają wyeliminować wpływ sezonowości i lepiej oddają panujące tendencje. Taką właśnie metodologią posługujemy się także w PARKIECIE, podsumowując co kwartał wyniki giełdowych spółek.