Tajniki nowego koszyka

Nowy koszyk inflacyjny z pozoru zmienił się niewiele. Ale jego aktualizacja miała duży wpływ na wysokość inflacji.

Świadczy o tym znacząca rewizja danych za styczeń. Pierwotne dane, na podstawie starego koszyka inflacyjnego, mówiły, że poziom cen był wówczas o 4,0% wyższy niż rok wcześniej. Po zastosowaniu nowego koszyka, który będzie obowiązywać do końca br., okazało się, że inflacja w styczniu wyniosła jedynie 3,7%. Co zmieniło się w koszyku inflacyjnym?

Koszyk, na podstawie którego GUS oblicza zmianę poziomu cen, pokazuje strukturę wydatków konsumpcyjnych w ubiegłym roku. Największy udział mają w niej tradycyjnie wydatki na żywność i napoje bezalkoholowe. Udział tej kategorii wynosi blisko 27%.

Udział żywności w koszyku z roku na rok maleje. Teraz jednak tak się nie stało - w tym roku nie uległ zmianie. Ekonomiści sądzą jednak, że znaczne różnice w porównaniu z poprzednim rokiem mogą dotyczyć poszczególnych podkategorii w tej grupie towarów.

Zmiany w strukturze

Struktura wydatków konsumpcyjnych jest szacowana na podstawie ankietowego badania budżetów gospodarstw domowych. W takich badaniach ważne jest to, jaka jest ankietowana próba. Przez kilka ostatnich lat brano pod uwagę układ gospodarstw domowych z 1999 r. Teraz wykorzystano po raz pierwszy dane Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 r. Wynikająca z nich struktura gospodarstw domowych znacznie różni się od poprzedniej. Mniej jest rodzin czteroosobowych i większych.

"Wzrost odsetka gospodarstw domowych o małej liczbie osób, w których struktura wydatków różni się zdecydowanie od struktury wydatków gospodarstw wieloosobowych, spowodował istotne zmiany w strukturze wydatków ogółu gospodarstw domowych" - podał GUS. - Prawdopodobnie w nowym koszyku mniej jest na przykład żywności nieprzetworzonej, której ceny podlegają dużym wahaniom - domyśla się Arkadiusz Garbarczyk, ekonomista w BRE Banku. - Z tej perspektywy bardziej zrozumiała staje się rezygnacja przez GUS z podawania zmian cen żywności w pierwszej połowie każdego miesiąca - dodaje.

Dzięki nowej strukturze miesięczne zmiany cen żywności powinny być mniejsze niż dotąd. W efekcie będą mieć mniejszy wpływ na wskaźniki inflacji.

Więcej transportu

Żywność jest jedyną kategorią, która w nowym koszyku ma udział identyczny, jak w poprzednim. Jednak zmiany innych grup towarów i usług również nie są duże - nie przekraczają 0,4%. Wpływ tych różnic na kształtowanie się inflacji będzie więc stosunkowo niewielki. Poza wydatkami na transport, których udział wzrósł z 8,4% do 8,8%. - Większy udział w koszyku oznacza mocniejsze obniżenie całego wskaźnika inflacji w porównaniu z tym, co sugerował stary koszyk - zauważa Michał Dybuła z BNP Paribas.