Obecnie rolnicy płacą do KRUS zryczałtowaną składkę kwartalną - 168,80 zł jako część emerytalno-rentową, plus 72 zł na wypadek wypadku, choroby czy macierzyństwa. Od lat budżet Kasy "dopina" się tylko w tej drugiej części. Do emerytur państwo dopłaca niemal 15 mld zł rocznie. Skąd ta kwota? O ile ze składek KRUS uzyskuje około 2 mld zł rocznie, to koszty świadczeń dla ponad 1,5 mln osób wynoszą grubo ponad 16 mld zł.
Polski rząd zapytał ekspertów Banku, jak szukać oszczędności w systemie. "Do zwiększenia udziału ubezpieczonych w finansowaniu KRUS potrzeba przygotowania społecznie akceptowalnego wzoru naliczania dochodowych składek" - czytamy we wnioskach przygotowanych przez Gerry?ego Fitzpatricka, niezależnego eksperta BŚ. Podobnej opinii byli m.in. specjaliści OECD.
G. Fitzpatrick sugeruje, aby Polska zastosowała wariant "irlandzki" - różne składki KRUS zależnie od dochodu gospodarstw, ale równe emerytury. Jednocześnie Bank za niewłaściwe uznał uzależnienie wpłat do Kasy od powierzchni gospodarstw. Taki właśnie pomysł forsowało niecały rok temu ministerstwo polityki społecznej, zrezygnowało jednak wobec sprzeciwu środowiska rolniczego. - Oparcie systemu o wielkość gospodarstwa jest niewystarczające wobec trudnej do przewidzenia opłacalności produkcji - tłumaczą eksperci Banku.
Resort przygotował już pierwsze symulacje podatku dochodowego dla gospodarstw. Trafiły do oceny do innych ministerstw. - Reforma może być technicznie gotowa w 2007 r. - twierdzi Agnieszka Chłoń-Domińczak, wiceminister odpowiedzialna za ubezpieczenia społeczne. Czy jednak środowisko wiejskie zaakceptuje różnicowanie stawek przy równych świadczeniach? - Spójrzmy na to z innej strony. Wciąż będziemy dopłacać do emerytur rolniczych, w niektórym przypadku ograniczyć chcemy tylko dotację. Taki system powinien być zaakceptowany - mówi wiceminister. Prezes KRUS Jan Kopczyk ma jednak wątpliwości. - Trzeba bardzo uważać, aby podwyższając składki emerytalne nie pogorszyć przypadkiem ich ściągalności - przestrzega. Kasa szacuje, że obecnie trafiają do niej pieniądze od około 97% rolników.
Eksperci zalecili ponadto dalszą informatyzację resortu. M.in. na ten cel Bank udzieli wkrótce pożyczki naszemu krajowi w wysokości 70 mln euro. BŚ negatywnie natomiast ocenił pomysł włączenia KRUS do ZUS. Ostrzegł, że spowodować to może duży bałagan administracyjny.
