Podatki spowolnią rozwój

Strefę euro czekają podwyżki podatków. Może to osłabić tempo wzrostu tak, że odczuje to cały świat

Kanclerz Niemiec Angela Merkel i premier Włoch Romano Prodi zamierzają w przyszłym roku podnieść podatki, by zredukować deficyty budżetowe w swoich krajach. Taka decyzja wprowadzona w życie zaledwie kilka miesięcy po odnotowaniu przez strefę euro najszybszego wzrostu od 2000 r. może zaszkodzić jej gospodarce. Zwłaszcza że wskaźniki zaufania w tym rejonie już słabną w wyniku podnoszenia stóp procentowych, spadku zagranicznego popytu i wciąż bardzo wysokich kosztów energii.

Złe doświadczenia Japonii

Spowolnienie w strefie euro byłoby ciosem dla globalnego wzrostu gospodarczego, tym bardziej że zbiegłoby się w czasie z pogorszeniem koniunktury w Stanach Zjednoczonych, już wyraźnym na rynku nieruchomości. A w dodatku japońscy politycy, którzy mają szansę na przejęcie władzy od odchodzącego w tym miesiącu na emeryturę premiera Junichiro Koizumi, też deklarują zamiar podnoszenia podatków. Obecny minister finansów Sadakazu Tanigaki już w lipcu zapowiedział, że chce podwoić stawkę podatku od sprzedaży z obecnych 5 proc. A obecny szef urzędu rady ministrów Shinzo Abe spodziewa się zwiększonych przychodów z podatków. Obaj wydają się nie pamiętać, że gdy Japonia w 1997 r. podniosła stawkę VAT z 3 do 5 proc., już rok później miała recesję.

Planowane podniesienie podatków w Niemczech byłoby największe od zakończenia II wojny światowej. Kanclerz Merkel chce podwyższyć stawkę VAT z obecnych 16 do 19 proc. Premier Prodi, która szuka sposobów zmniejszenia deficytu budżetowego o 14 mld euro w przyszłym roku, chce podnieść niektóre podatki od dochodów kapitałowych i nie wyklucza wprowadzenia podatku spadkowego. Oba te kraje razem wytwarzają połowę PKB strefy euro i oba od 2003 r. przekraczają dopuszczalny w strefie 3-proc. poziom deficytu w stosunku do PKB.

Deficyty trzeba zmniejszyć

Europejscy ministrowie finansów podkreślają konieczność redukcji tych deficytów, aby zapewnić długookresowy rozwój gospodarczy Unii. Podobne stanowisko zajmą zapewne na najbliższym spotkaniu zapowiedzianym na piątek w Helsinkach. I co do tego nikt nie ma wątpliwości. Pojawiają się one natomiast przy ocenie sposobów i czasu tej redukcji, bo ożywienie w strefie euro dopiero się na dobre zaczęło. - Moment jest bardzo delikatny. Lepszy byłby silny wzrost gospodarczy, a podnoszenie podatków nie ma sensu - powiedział profesor ekonomii Ken Rogoff, dawny główny ekonomista Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

David Mackie, specjalista w diedzinie europejskiej gospodarki w londyńskim biurze JP Morgan, szacuje, że planowane podniesienie podatków zmniejszy tempo wzrostu w strefie euro o 0,5 pkt proc., a w Niemczech o 0,8 pkt proc. Niemiecki minister finansów Peer Steinbrueck w najnowszym wywiadzie prasowym przyznaje, że podwyżka podatków "oczywiście bździe miała wpływ na tempo wzrostu, a być może także na inflacjź", ale jej skutki nie bźdą "tak drastyczne, jak niektórzy uważają", gdyż gospodarka "nabiera wiatru w żagle". Tymczasem zaufanie europejskich gospodarstw domowych i przedsiźbiorców spadło w sierpniu po raz pierwszy od listopada, a inwestorzy spodziewają siź, że EBC jeszcze dwa razy w tym roku podniesie stopy do 3,5 proc. W sierpniu usługi w strefie euro rozwijały siź najwolniej od siedmiu miesiźcy z powodu drogiej ropy i wyższych stóp.

17 podwyżek stóp dokonanych przez Fed już studzi koniunkturź w USA i spowolnienie wzrostu w strefie euro odebrałoby Stanom szansę na ratunek ze strony eksportu. Jeszcze gorsze mogłoby okazać się dla Chin, które w pierwszych pięciu miesiącach br. więcej sprzedały w Europie niż w USA.