Nadzór przeciwny pomysłowi Kalaty

Monopol w wypłacie emerytur z II filara byłby niezgodny z prawem, naruszałby podstawy reformy systemu emerytalnego i zasadę zaufania obywateli do państwa

Według Komisji Nadzoru Finansowego, dostawcą emerytur powinny być zakłady ubezpieczeń na życie, a wypłatę pieniędzy należałoby powierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. To rozwiązanie, za którym opowiadał się rynek (m. in. Izba Gospodarcza Towarzystw Emerytalnych, Konfederacja Pracodawców Prywatnych "Lewiatan").

Monopol sprzeczny z ustawą

Nadzór skrytykował koncepcję Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, która zakłada, że to ZUS zarządzałby środkami z II filara i wypłacał pieniądze emerytom.

KNF stwierdziła, że takie rozwiązanie, jak każde inne monopolistyczne, byłoby sprzeczne z wprowadzoną dziewięć lat temu ustawą o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Zgodnie z nią członek funduszu emerytalnego wskazuje na podmiot, do którego mają być przeniesione zgromadzone na jego koncie pieniądze. Żeby wybór był możliwy, muszą istnieć co najmniej dwie takie instytucje. "Tym samym nie jest możliwe stworzenie faktycznego oraz prawnego monopolu poprzez przyznanie prawa do oferowania emerytur dożywotnich wyłącznie jednemu podmiotowi i to niezależnie od tego, czy byłby to podmiot o charakterze publicznym, czy też prywatnym" - czytamy w przedstawionym przez Komisję stanowisku.

Ważna rola ZUS

Zdaniem KNF, jedyną formą wypłaty środków z OFE, przynajmniej w początkowym okresie, powinna być emerytura dożywotnia. Komisja zajęłaby się także nadzorem nad konkurującymi na rynku takich produktów instytucjami (MPiPS deklarowało, że kontrolę nad ZUS zarządzającym i wypłacającym pieniądze sprawowałby sam resort pracy).

Rolą ZUS byłoby natomiast zebranie i przekazanie każdej osobie, która chce przejść na emeryturę, informacji o wysokości miesięcznego świadczenia proponowanego przez poszczególne firmy. Dzięki temu oferowany produkt nie byłby obciążony kosztami marketingowymi.

Nadzór stawia jednak dwa warunki ubezpieczycielom - 1 stycznia 2009 roku muszą być gotowi do zarządzania pieniędzmi z OFE i wypłacania ich w formie emerytury dożywotniej, a docelowo powinni utworzyć odrębne podmioty - zakłady emerytalne.

Zyski i koszty

Za rynkowym rozwiązaniem problemu wypłaty emerytur przemawiają także międzynarodowe doświadczenia. Komisja Nadzoru Finansowego przypomina, że związane z rządem instytucje mniej efektywnie niż prywatne zarządzają aktywami, ponieważ nie zawsze biorą pod uwagę interes uczestników, realizując polityczne cele.

Jednak dla przyszłych emerytów liczą się nie tylko wyniki inwestycyjne, ale także koszty.

Jakie opłaty pobrałby ZUS jako zarządzający i wypłacający świadczenie, a jakie prowizje narzuciłyby zakłady ubezpieczeń? Tego wciąż nie wiadomo. Obiecana dwa i pół miesiąca temu przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej analiza na ten temat nie jest gotowa.

Własne opracowanie, jak dowiedział się "Parkiet", przygotowuje IGTE. Izba zwróciła się do zakładów ubezpieczeń na życie z prośbą o szacunkowe dane.

Ze wstępnych informacji wynika, że stawka, która według resortu pracy wyniosłaby 6-7 proc. przy zarządzaniu środkami przez ubezpieczycieli, byłaby znacznie niższa. Raport na ten temat powinien być gotowy jeszcze w tym miesiącu.