Nawet studia nie wykształcą audytora

Z pewnością zawodu audytora wewnętrznego nie można nauczyć się w szkole. Wymaga on wiedzy i doświadczenia w różnych dziedzinach. Osoby chcące wykonywać ten zawód po winny się też wykazać pewną dozą sceptycyzmu

Osoba chcąca być audytorem musi znać podstawowe elementy zarządzania przedsiębiorstwami, zagadnienia dotyczące finansów i rachunkowości, zarządzania procesami biznesowymi, kontroli wewnętrznej, funkcjonowania przedsiębiorstw (działów sprzedaży, marketingu, zakupów, produkcji, logistyki i innych). Zdecydowanie przydaje się wiedza na tematy informatyczne czy podstawowe zrozumienie, w jaki sposób (czy w jakim zakresie) funkcjonujące systemy informatyczne wspierają działalność przedsiębiorstw.

W branżach, w których systemy informatyczne stanowią istotny element działalności (np. telekomunikacja czy bankowość), istnieje potrzeba zatrudniania audytorów wewnętrznych, specjalizujących się w zagadnieniach informatycznych, czy też wręcz ze znajomością konkretnych rozwiązań informatycznych. Tak szerokiego spektrum wiedzy i doświadczenia nie zapewni raczej zdobywanie wiedzy tylko w ramach studiów wyższych.

Wszystko zaczyna się od sprawozdań finansowych

Audytor wewnętrzny powinien także posiadać szereg umiejętności interpersonalnych, w tym umiejętność słuchania i zadawania pytań - tak aby dotrzeć do sedna problemu. Przydatna jest także umiejętność logicznego kojarzenia faktów i wnioskowania. Z pewnością przydaje się doza sceptycyzmu, aby dość krytycznie oceniać fakty i nie wyciągać zbyt pochopnych wniosków. Audytor wewnętrzny może być postacią niepopularną w organizacji, postrzeganą nie jako osoba, której celem nadrzędnym jest proponowanie rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo organizacji i jej wartość, lecz taka, która za wszelką cenę szuka problemów, niedociągnięć i nieefektywności. Wiele osób z tego właśnie powodu może się zrazić do tego zawodu albo musi samemu uporać się z taką niezbyt przychylną etykietką. Co warte jednak podkreślenia, nie zawsze audytor jest postrzegany w taki sposób. Wiele organizacji zdaje sobie sprawę z potrzeby i z wartości, jaką wnoszą audytorzy wewnętrzni. Dodatkowo istotną umiejętnością jest takie formułowanie wniosków i rekomendacji, które faktycznie wnoszą wartość, a nie tylko wytykają niezgodności czy niedociągnięcia w działaniu. Również te umiejętności zdobywa się - lub nad nimi pracuje - z reguły kilka lat.

Wielu audytorów wewnętrznych rozpoczyna swoją karierę zawodową od audytu finansowego, czyli badania sprawozdań finansowych. Taki model jest dość często spotykany. Daje on możliwość zdobycia wiedzy i umiejętności czysto audytorskich oraz dodatkowo wiedzy z zakresu rachunkowości i finansów, bo tak naprawdę każda działalność operacyjna, każda transakcja wpływają w określony sposób na sprawozdania finansowe, na wynik przedsiębiorstwa. Audytor wewnętrzny, wykonując swoje procedury, powinien wiedzieć i rozumieć, jaki może być wpływ różnych działań operacyjnych czy poszczególnych niedociągnięć lub braków kontroli wewnętrznej organizacji na jej wyniki. Stąd wiedza, którą posiadają audytorzy finansowi, przydaje się w audycie wewnętrznym. Jednak samo tylko spojrzenie przez pryzmat sprawozdania finansowego nie wystarczy.

Wszystkiego

można się nauczyć

Wielu takim osobom brakuje początkowo wiedzy i doświadczenia operacyjnego na temat różnych obszarów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Z reguły trzeba to dość szybko nadrobić, ale - jak przy każdej zmianie w karierze, nawet przy zmianie jedynie firmy - trzeba się uczyć na nowo jej specyfiki i tego, w jaki sposób funkcjonuje dana organizacja. Także w obecnej rzeczywistości ciągłe uczenie się, zdobywanie nowych umiejętności i doświadczenia nie jest traktowane jako coś nadzwyczajnego. Audytorzy wewnętrzni powinni w zasadzie cały czas zdobywać wiedzę na temat funkcjonowania i sprawowania kontroli w przedsiębiorstwach.Często audytorami wew-nętrznymi zostają osoby, które mają już pewne doświadczenie operacyjne w konkretnej dziedzinie i chcą nauczyć się czegoś nowego. Ich wiedza w danej sferze jest bardzo pożądana, przydatna i będzie wykorzystana w ramach wykonywania nowej profesji. Osoby te mają dość praktyczne spojrzenie na wiele elementów działania firmy, czego czasami brakuje osobom, które zajmują się wyłącznie audytem wewnętrznym. Mogą one stanowić źródło wiedzy i praktycznego spojrzenia na temat nieefektywności czy braków w kontroli. Często są one w stanie dość praktycznie spojrzeć na rekomendacje proponowane przez audytorów - tak że mogą być one w jak największym stopniu zastosowane w organizacji.

Audytorzy wewnętrzni

w roli doradców

Obecnie audyt wewnętrzny ewoluuje w kierunku sprawowania funkcji nie tylko "zapewniającej" (ang. assurance), ale także doradczej. Dlatego coraz powszechniejsze jest angażowanie audytorów wewnętrznych w projekty doradcze, jakie realizowane są w przedsiębiorstwach. Zapewnia to z jednej strony, że rozwiązanie, jakie jest wypracowywane dla spółki w ramach takich projektów, będzie bezpieczne i będzie uwzględniać odpowiednie mechanizmy kontrolne.

Z drugiej strony, daje audytorom wewnętrznym możliwość rozszerzenia wiedzy na temat funkcjonowania przedsiębiorstwa. Takie podejście spotyka się zarówno w przedsiębiorstwach, jak i w firmach audytorskich, które oferują usługi audytu wewnętrznego - pracownicy zajmujący się audytem wewnętrznym mają możliwość uczestniczenia w innych projektach doradczych. Oczywiście, ze względu na wymagania związane z niezależnością audytora nie powinni być oni potem zaangażowani w audyt obszarów objętych projektami doradczymi, w których sami uczestniczyli.

Audytorzy wewnętrzni znają przedsiębiorstwa, w których pracują. Można powiedzieć, że po jakimś okresie pracy w danej organizacji znają ją najlepiej, mają największą wiedzę przekrojową na temat tego, jak ona działa. Audytorzy mają z reguły otwarte drzwi do zarządów i kierownictwa przedsiębiorstw. Często uczestniczą w ważnych dla spółki wydarzeniach, które wielokrotnie są wynikiem ich pracy. Daje to dużą satysfakcję z wykonywanej pracy. Jednocześnie powinni sobie zdawać sprawę, że ich praca często wymagać może podróżowania, szczególnie w przypadku pracy w przedsiębiorstwach posiadających wiele spółek czy oddziałów w swoich strukturach.

Widać coraz większe zainteresowanie tematem audytu wewnętrznego. Wiele spółek tworzy takie funkcje w swoich strukturach czy wykazuje potrzebę współpracy z doradcami specjalizującymi się w tej tematyce. Stąd zapotrzebowanie na specjalistów w tej dziedzinie będzie rosło.

Autorka jest wicedyrektorem w dziale usług doradczych PricewaterhouseCoopers, specjalizuje się w audycie wewnętrznym