Największe spadki dotknęły właścicieli spółek IT

Skarb Państwa nadal jest największym inwestorem na GPW ? wynika z przygotowanego już po raz czwarty przez PARKIET dorocznego rankingu największych akcjonariuszy giełdowych. Wartość jego pakietu stopniała jednak aż o 66%. Tuż za nim uplasowały się zagraniczne banki posiadające papiery, których łączny udział w kapitalizacji GPW wynosi około 40%. Mocno w zestawieniu spadli właściciele przecenionych akcji spółek teleinformatycznych. ...

Największe straty poniosła szwedzka Telia, której wartość pakietu w Netii stopniała w ciągu roku aż o 95% (spadek z 13. na 91. pozycję).

Ranking powstał na podstawie informacji o właścicielach akcji, które uprawniają do ponad 5% głosów na WZA. Podobnie jak w latach poprzednich, wartość pakietów została obliczona na podstawie kursów z 30 września. Tym razem udało nam się zestawić portfele około 500 inwestorów o łącznej wartości 62,1 mld zł (71,5% kapitalizacji GPW). Lista zwiera jednak 409 pozycji, gdyż ? podobnie jak w latach poprzednich ? zdecydowaliśmy się przedstawić łącznie aktywa powiązanych ze sobą osób i podmiotów. Porównanie wartości pakietów zniekształca prawie 40-proc. różnica w poziomach WIG20 pomiędzy 30 września 2000 (1688 pkt.) a 30 września 2001 r. (1022 pkt.).

W ścisłej czołówce największych inwestorów zaszły spore zmiany. Z drugiej na czwartą pozycję spadł depozytariusz polskich kwitów ? Bank of New York. Po raz pierwszy w zestawieniu znaleźli się duzi akcjonariusze Telekomunikacji Polskiej ? France Telecom (5. miejsce) i Kulczyk Holding (8. pozycja). Ich znaczenie w następnym rankingu jeszcze wzrośnie, gdyż konsorcjum to ma wkrótce dokupić kolejne 12,5-proc. akcji TP. W pierwszej dziesiątce największych inwestorów przeważają zagraniczne banki, które po kilku latach walki o nasz rynek zdominowały polską branżę finansową. Co ciekawe, ich pochodzenie jest dość zróżnicowane. Przeważa jednak kapitał europejski.

W drugiej dziesiątce liczniej reprezentowani są zagraniczni inwestorzy branżowi. Przecena akcji spowodowała spadek Agory Holding z wysokiej ubiegłorocznej 6. pozycji na 16. Internetowa bessa najwięcej przetasowań wywołała wśród największych inwestorów indywidualnych. Ryszard Krauze (Prokom, Kompap) spadł z 10. na 24. pozycję, a Aleksander Lesz (Softbank) ? z 33. na 58.

Na uwagę zasługuje duży awans otwartych funduszy emerytalnych oraz towarzystw ubezpieczeniowych, które z roku na rok coraz więcej środków inwestują na GPW. Między innymi Grupa Commercial Union przesunęła się ze 193. na 49. pozycję a Nationale-Nederlanden ze 169. na 85.

Nadal niewielka jest na naszej giełdzie reprezentacja zagranicznych funduszy inwestycyjnych. Obecność tak dużych ?graczy? jak Franklin Templeton czy Merrill Lynch jest na tyle skromna, że znajdują się w rankingu poza pierwszą pięćdziesiątką.

Kwitów coraz mniej

(podranking 1)

Grupa banków zagranicznych pełniących rolę banków depozytowych dla polskich akcji notowanych pod postacią kwitów depozytowych zmniejszyła się z 3 do 2. Z roli tej wycofał się Citibank, który jeszcze rok temu ?opiekował się? GDR-ami Banku Handlowego i KGHM. Obsługę tych ostatnich przejął Bankers Trust. Obecnie największym depozytariuszem jest Bank of New York, który dysponuje kwitami PKN, TP SA, Pekao, PBK, Prokomu, Softbanku i Netii. Liczba GDR-ów trzech ostatnich spółek w ciągu roku na fali internetowej bessy zdecydowanie się zmniejszyła.

Banki rosną w siłę

(podranking 2)

Czołówka największych zagranicznych banków obecnych w polskim sektorze finansowych nieznacznie zmieniła się w ciągu roku. Pierwsze dwie pozycje w podrankingu 2 zajmują te same podmioty co przed rokiem ? UniCredito Italiano i Citibank. Oba w ciągu roku zwiększyły swe zaangażowanie w akcje odpowiednio Pekao i Banku Handlowego. Na trzecią pozycję awansował z 6. miejsca holenderski ING. Zwiększył on stan posiadania akcji BSK po połączeniu go z polskim oddziałem ING.

Dwukrotnie wzrosła wartość aktywów kontrolowanych przez irlandzki AIB dzięki połączeniu WBK z Bankiem Zachodnim. W pierwszej dziesiątce znalazł się ciągle aktywny na polskim rynku Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, który często występuje w roli ?ratunkowego? dla mających problemy finansowe spółek. Do pakietów Pekao, Stalexportu i Rolimpeksu w tym roku doszedł 8-proc. pakiet Sokołowa. Tuż za nim jest bardzo aktywna Grupa Deutsche Banku, która oprócz udziałów w DB 24 (dawny BWR) poprzez fundusze inwestycyjne ma znaczące pakiety w trzech giełdowych spółkach (Orbis, Echo, Mostostal Export) i kilku NFI.

Równie silnie rozbudowana jest na polskim rynku Grupa Banku Austria (6. pozycja w podrankingu), która oprócz PBK ma udziały w 10 giełdowych spółkach. Jej pozycja jeszcze się umocni po fuzji PBK z BPH. Przypomnijmy, że głównym powodem połączenia jest integracja Banku Austria i Bayerische Hypo- und Vereinsbank, które są większościowymi akcjonariuszami PBK i BPH. W połączonym banku, kierowanym przez Josepha Wancera, inwestor będzie miał 71,3% akcji. Bank Austria ma obecnie wraz z podmiotami zależnymi 57-proc. udział w PBK, a BHV wraz z Bankiem Austria ? 86,1-proc. w BPH.

Zagraniczne

instytucje finansowe

i fundusze

(podranking 3)

W ciągu roku zmalała reprezentacja zagranicznych funduszy inwestycyjnych na polskim rynku kapitałowym. Część z nich pozamykała pozycje po załamaniu koniunktury na światowych giełdach w pierwszej kolejności ograniczając swe zaangażowanie na emerging markets. Pierwszą lokatę w podrankingu z pakietem wartym 327 mln zł zajmuje grupa funduszy Enterprise Investors mająca udziały w siedmiu giełdowych spółkach. Tuż za nim plasuje się ponad 10-proc. udziałowiec Agory ? Cox Poland Investment.

Po raz pierwszy w podrankingu (na 3. pozycji) znalazł się, po objęciu nowej emisji akcji, strategiczny udziałowiec Compensy ? Hamburg Mannheimer (ma 92% głosów). Przypomnijmy, że został on w tym roku przejęty przez austriacką firmę ubezpieczeniową Wiener Staedtische Allgemeine Versicherung i niemiecki Huk- Coburg. Z 1. na 8. pozycję spadł Franklin Templeton, który jeszcze przed rokiem miał pakiety Prokomu, BSK, Elektrimu i Impexmetalu. Obecnie ma akcje tylko tych dwóch ostatnich spółek.

Zagraniczni

inwestorzy branżowi

(podranking 4)

Jeszcze rok temu w tej klasyfikacji pozycję lidera zajmowała szwedzka Telia z 47-proc. pakietem Netii wartym ponad 1 mld zł. Po gwałtownym załamaniu kursu, do czego przyczyniły się poważne problemy finansowe oraz panująca bessa, jej pakiet jest wart jedynie 47 mln zł (przecena o 95%). W ogólnym rankingu spadła ona z 13. na 91. pozycję.

Obecnie największym giełdowym inwestorem jest France Telecom. Jego 25-proc. pakiet Telekomunikacji Polskiej po drastycznej przecenie pod koniec września był wart ponad 4 mld zł. Przed rokiem za akcje płacił trzykrotnie drożej. Były one wówczas warte 12,2 mld zł. Z 5. na 2. miejsce w podrankingu awansował austriacko-południowoafrykański Framondi, inwestor strategiczny Świecia. Zwiększył on zaangażowanie w kapitale polskiej firmy papierniczej do 71,3% (przed rokiem 59,9%). Wartość jego pakietu wzrosła z 543 mln zł do 700 mln zł, co jest m.in. efektem zwyżki kursu akcji Świecia na giełdzie.

Po raz pierwszy w podrankingu (pozycja 6.) znalazł się inwestor strategiczny Kogeneracji ? EdF International. Jest to jedna ze spółek zależnych Electricité de France, powołana do realizacji zagranicznych inwestycji kapitałowych koncernu.

Polscy inwestorzy indywidualni

(podranking 5)

Pozycję lidera w tej klasyfikacji zajmuje jeden z najbogatszych Polaków Jan Kulczyk, dzięki zakupom akcji TP przez kontrolowaną spółkę Kulczyk Holding. Łącznie z akcjami Warty jego aktywa są wyceniane na przeszło 2 mld zł, co daje mu wysoką 8. pozycję w rankingu największych inwestorów na GPW. Za nim uplasował się Leszek Czarnecki (905 mln zł), główny udziałowiec Europejskiego Funduszu Leasingowego i Towarzystwa Ubezpieczeniowego Europa. Tak wysoka wycena jego pakietów jest związana z przejęciem wkrótce kontroli nad obiema spółkami przez francuski Credit Agricole.

Internetowa bessa spowodowała spadek w rankingu (z 10. na 24. pozycję) i podrankingu (z 1. na 3. pozycję) Ryszarda Krauze. Jego aktywa (Prokom, Kompap) stopniały w ciągu roku z 1,3 mld zł do 0,38 mld zł. Sporo stracił także Aleksander Lesz (Softbank) ? z 345 mln zł do 91 mln zł. Czwartą pozycję wśród inwestorów indywidualnych utrzymał Michał Sołowow (Cersanit, Mitex, PGF, Orbis, Viscoplast, Echo). Na uwagę zasługują wysokie miejsca w zestawieniu właścicieli akcji docenianych w tym roku hurtowni farmaceutycznych ? PGF, Farmacolu i Prospera.

Polscy inwestorzy branżowi

(podranking 6)

Największym polskim inwestorem branżowym pozostaje Agora Holding, będąca właścicielem 44,6% akcji (wartość pakietu ? 742 mln zł) wydawcy ?Gazety Wyborczej? ? Agory. Spółka należy do pięciu osób ? Heleny Łuczywo, Wandy Rapaczyński, Piotra Niemczyckiego, Juliusza Rawicza i Seweryna Blumsztajna. Drugą pozycję zajmuje Elektrim, mający udziały w Elektrimie Kable, Rafako i Mostostalu Warszawa. Tuż za nim uplasowała się Gmina Wrocław, właściciel 76,7% akcji MPEC. Największe straty w zestawieniu poniósł Mostostal Export (spadek z 4. na 10. miejsce), do czego przyczyniła się m.in. sprzedaż akcji Compensy.

Polskie banki,

fundusze

i inne instytucje

(podranking 7)

Nadal na czele plasuje się NFOŚiGW, mający wart 380 mln zł 44-proc. pakiet Banku Ochrony Środowiska. Jeśli sprzeda swe akcje szwedzkiemu Skandinaviska Enskilda Banken, to w przyszłym roku już go nie będzie w zestawieniu. Na uwagę zasługuje wysokie 5. miejsce Grupy Commercial Union oraz 14. Nationale-Nederlande, które jeszcze rok temu miały zbyt małe aktywa, by dostać się do tego podrankingu.