Polisa na każdą drogę

Podczas przewozu towaru, w każdej chwili może dojść do jego uszkodzenia. W takiej sytuacji zleceniodawca może zażądać odszkodowania za spowodowane straty. Przed finansowymi konsekwencjami takiego zdarzenia ochroni przewoźnika specjalna polisa odpowiedzialności cywilnej.

Ubezpieczenia transportowe, do których należy m.in. polisa OC przewoźnika, miały swój początek w ubezpieczeniach morskich, znanych już w starożytności. Wraz z rozwojem tych ubezpieczeń pojawiła się także potrzeba ochrony ładunku również w innych rodzajach transportu. Z czasem okazało się, że ochrony ubezpieczeniowej w związku z przypadkami uszkodzeń powierzonego towaru potrzebują również sami przewoźnicy. Towarzystwa ubezpieczeniowe szybko zareagowały na tę potrzebę i zaoferowały przewoźnikom specjalną polisę chroniącą ich przed finansowymi skutkami nieumyślnie wyrządzonych szkód w powierzonej im do transportu przesyłce.

Umowa na przewóz krajowy lub międzynarodowy

W zależności od miejsca docelowego przesyłki, przewoźnicy mogą skorzystać z ubezpieczenia OC w ruchu krajowym lub międzynarodowym. O ile zasady pierwszego z nich ustalają krajowe towarzystwa ubezpieczeniowe, w oparciu m.in. o ustawę Prawo przewozowe, o tyle w przewozach międzynarodowych odpowiedzialność przewoźnika regulowana jest konwencją CMR (Umową międzynarodowego przewozu drogowego towarów CMR). W jednym i w drugim przypadku ubezpieczana jest odpowiedzialność cywilna przewoźnika drogowego, wynikająca z zarobkowego przewozu towarów w ruchu krajowym lub międzynarodowym, własnym lub wynajętym środkiem transportu.

Podstawą do zawarcia umowy ubezpieczenia OC przewoźnika są uprawnienia do wykonywania tej profesji. Umowę ubezpieczenia zawiera się przeważnie na 12 miesięcy. Przy czym istnieje możliwość wykupienia polisy OC przewoźnika na krótszy okres, np. na czas trwania jednego kursu. Takie rozwiązanie oferują np. TU Europa, TU Samopomoc, ZUiR Polonia czy TUiR Warta. Dla towarzystwa ubezpieczeniowego zawarciem umowy jest moment dostarczenia przez klienta pisemnej akceptacji warunków oferty. Potwierdzeniem zawarcia umowy jest polisa ubezpieczeniowa.

Jaka suma gwarancyjna, taka składka

Składka za ubezpieczenie ustalana jest w zależności od sumy gwarancyjnej, wielkości obrotów oraz rodzaju przewożonego towaru. Przykładowo, w TU Allianz Polska podstawą naliczenia składki jest planowana wartość wpływów (szacowanych w oparciu o ubiegły rok rachunkowy) z tytułu opłat przewozowych brutto (z uwzględnieniem podatku VAT) w okresie trwania ubezpieczenia.

Górną granicę odpowiedzialności towarzystwa ubezpieczeniowego stanowi tzw. suma gwarancyjna. Jest to pula pieniędzy, z której w czasie trwania ubezpieczenia będą wypłacane ewentualne odszkodowania. Jej wysokość jest uzgadniana wspólnie z klientem. Przy czym w umowie ubezpieczenia suma gwarancyjna może być określona na jedno zdarzenie (na pokrycie szkód z jednego zdarzenia) lub na wszystkie zdarzenia (na pokrycie szkód wynikających ze wszystkich zdarzeń, jakie miały miejsce w czasie trwania ubezpieczenia). Najczęściej towarzystwa stosują rozwiązanie polegające na tym, że suma gwarancyjna ulega zmniejszeniu o każde wypłacone odszkodowanie, aż do całkowitego jej wyczerpania. Jeśli tak się stanie przed końcem umowy, a w tym czasie dojdzie do następnej szkody, wówczas jej skutki musi pokryć sam ubezpieczony. Jednak zawsze istnieje możliwość uzupełnienia sumy gwarancyjnej do pierwotnej wysokości. W takiej sytuacji przewoźnik musi wystąpić z wnioskiem do towarzystwa, które sporządzi odpowiedni aneks do umowy. Będzie on obowiązywał do końca trwania ubezpieczenia, określonego w pierwotnej umowie. Oczywiście, takie uzupełnienie sumy gwarancyjnej wiąże się z opłatą dodatkowej składki. Ale czasami warto pokusić się o to zabezpieczenie, bo może się ono okazać tańsze niż pokrycie ewentualnych szkód z własnej kieszeni.Zdarzają się jednak oferty, jak w przypadku sopockiej Ergo Hestii, w których suma gwarancyjna ustalona w umowie nie zmniejsza się. Oznacza to, że bez względu na liczbę szkodowych zdarzeń ochrona trwa aż do końca okresu ubezpieczenia z nie zmienioną sumą gwarancyjną. Polega to na tym, że część kosztów związanych ze szkodą towarzystwo pokrywa ponad sumę gwarancyjną. Brzmi to bardzo atrakcyjnie, ale trzeba pamiętać, że firma ubezpieczeniowa niczego nie daje za darmo i każde rozwiązanie ma swoją cenę. Warto więc sprawdzić, który z wariantów i dla kogo jest korzystniejszy.

Odpowiedzialność towarzystwa kończy się w momencie upłynięcia okresu ubezpieczenia, nieopłacenia w terminie składki ubezpieczeniowej, gdy umowa zostanie rozwiązana lub gdy wyczerpie się wspomniana wyżej suma gwarancyjna.

Co gwarantuje

polisa OC przewoźnika

W ramach polisy OC przewoźnika drogowego, towarzystwo pokrywa szkody powstałe w przewożonym ładunku (od momentu przyjęcia przesyłki aż do jej wydania), polegające na jego utracie, ubytku lub uszkodzeniu.

Ubezpieczyciel gwarantuje np. zwrot kosztów poniesionych w związku z zapobieżeniem powstania szkody lub ograniczeniem jej rozmiarów, jeżeli środki te były właściwe, chociaż okazałyby się bezskuteczne. Polisa zapewnia też zwrot uzasadnionych kosztów związanych z przeładunkiem towarów lub ich czasowym przechowywaniem, jeśli było to konieczne ze względu na powstałą szkodę. Towarzystwa zastrzegają przy tym że, koszty te nie mogą przekraczać wartości chronionych towarów.

Inną korzyścią z posiadania polisy OC przewoźnika jest pokrycie kosztów ewentualnej obrony prawnej i kosztów sądowych. Może się bowiem zdarzyć, że przeciwko ubezpieczonemu zostanie wszczęte postępowanie sądowe. Towarzystwo może także zwrócić koszty podobnego postępowania, jeśli to przewoźnik chce dochodzić swoich praw z kontrahentem. W ramach tej polisy możliwy jest też zwrot kosztów wynagrodzenia rzeczoznawców, powołanych w uzgodnieniu z ubezpieczycielem, w celu ustalenia okoliczności lub rozmiaru szkody.

W większości towarzystw istnieje możliwość objęcia ochroną także dodatkowych ryzyk, np. TUiR Warta proponuje ubezpieczenie dodatkowo przewożonych kontenerów. Ergo Hestia zapewnia z kolei możliwość negocjowania indywidualnego zakresu ubezpieczenia, w zależności od aktualnych potrzeb klienta. Zazwyczaj dodatkowej składki wymaga też objęcie ubezpieczeniem ryzyka rabunku powierzonego do przewozu ładunku.

Odszkodowanie

nie zawsze należne

Istotną częścią każdej umowy ubezpieczenia są tzw. wyłączenia odpowiedzialności, czyli sytuacje, w których towarzystwo nie wypłaci odszkodowania. Z pewnością żaden ubezpieczyciel nie weźmie na siebie odpowiedzialności za szkody, które zostały wyrządzone umyślnie, wynikały z rażącego niedbalstwa lub wykraczały poza zakres umowy.

Zazwyczaj z odpowiedzialności ubezpieczyciela jest wyłączony przewóz żywych zwierząt, artykułów żywnościowych, sprzętu elektronicznego lub pojazdów, transport alkoholu, dzieł sztuki, zbiorów filatelistycznych i numizmatycznych, dokumentów, papierów wartościowych, pieniędzy, metali i kamieni szlachetnych oraz wyrobów z nich wykonanych. Ubezpieczyciele nie biorą też odpowiedzialności za przewóz materiałów wybuchowych, żrących, trujących lub innych równie niebezpiecznych. Niektóre towarzystwa dopuszczają możliwość rozszerzenia ochrony ubezpieczeniowej na te towary, ale wiąże się to z opłatą dodatkowej składki.

Firma ubezpieczeniowa nie wypłaci odszkodowania także za grzywny ustanowione przez sąd i inne kary nałożone na przewoźnika oraz za szkody powstałe wskutek działań wojennych, zamieszek, strajków, rozruchów społecznych, aktów terroryzmu czy sabotażu. Odpowiedzialnością nie są również objęte szkody powstałe w towarach wyłączonych z przewozu przez prawo przewozowe.Szczegółowo sytuacje, w których towarzystwo nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w przewożonym towarze, opisane są w ogólnych warunkach ubezpieczenia (tzw. OWU). Przy czym bardzo częstą praktyką polskich ubezpieczycieli jest wręczanie klientowi OWU dopiero w momencie podpisania przez niego umowy, albo w ogóle "zapominanie" o tym obowiązku. Klient ma jednak prawo zapoznania się z warunkami ubezpieczenia, zanim zdecyduje się na kupno konkretnej polisy. Dlatego trzeba samemu upominać się o dostarczenie OWU. Zresztą, zapoznanie się z tym dokumentem jest niezbędne, kiedy porównuje się różne oferty.

Co zrobić, gdy dojdzie do szkody

W przypadku powstania szkody obowiązkiem ubezpieczonego jest zapobieżenie powiększeniu się jej rozmiarów oraz zabezpieczenie dowodów, niezbędnych do ustalenia przyczyny i wielkości szkody. Ubezpieczający ma też obowiązek ustalenia świadków zdarzenia, wskazanie sprawcy szkody (o ile jest to możliwe), niezwłocznego zawiadomienia policji w celu sporządzenia protokołu i wszczęcia stosownego postępowania (w przypadku zaistnienia kradzieży, rozboju lub podejrzenia zaistnienia innego przestępstwa oraz gdy doszło do wypadku środka transportu).

Bezwzględnie trzeba też pamiętać o nieprzekraczalnym terminie (określonym w polisie) zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela. Zbyt późne powiadomienie firmy ubezpieczeniowej o zaistniałej szkodzie może skutkować odmową wypłaty odszkodowania.

Co powinien zawierać wniosek

o ubezpieczenie

Umowę ubezpieczenia zawiera się na podstawie pisemnego wniosku przewoźnika. Taki wniosek stanowi integralną część umowy ubezpieczenia. Najczęściej towarzystwo wymaga, aby taki wniosek zawierał:

? imię, nazwisko lub nazwę oraz adres przewoźnika,

? datę rozpoczęcia działalności,

? zakres ryzyk, które mają być objęte ubezpieczeniem,

? zakres terytorialny przewozów,

? czas trwania umowy ubezpieczenia,

? kwotę planowanych w okresie ubezpieczenia wpływów z tytułu opłat przewozowych,

? sumę gwarancyjną wyrażoną w dolarach amerykańskich (zazwyczaj taką sumę pomaga ustalić agent ubezpieczeniowy),

? określenie ładunków z podaniem ich rodzaju,

? wysokość franszyzy redukcyjnej (udziału własnego) zadeklarowanej przez przewoźnika, czyli sumy, do której ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności. O tę sumę może być też pomniejszone ewentualne odszkodowanie.

? ilość, rodzaj, ładowność, rok produkcji posiadanych środków transportu (własne, podnajęte),

? sposób prowadzenia księgowości,

? oświadczenie przewoźnika o ewentualnych wcześniej wyrządzonych szkodach (ich liczbie, wielkości oraz przyczynach.