Dziś integracja gospodarcza w głównej mierze kojarzona jest ze scalaniem w skali międzynarodowej, czyli z łączeniem co najmniej dwóch gospodarek lub ich części. W wyniku tych przeobrażeń i dostosowań powstają nowe jakościowo ugrupowania.
Obszary integracji
Integracja gospodarcza jest tym rodzajem więzi, które w ostatnich latach rozwijają się najszybciej. Wzajemne umowy lub porozumienia dotyczące: sprzedaży, produkcji, ceł, konkurencji, wspólnych inicjatyw czy inwestycji zawierane są niemal w każdej sferze życia gospodarczego. Wyższą formą powiązań jest tworzenie organizacji, która systematycznie dąży do poprawy pozycji konkurencyjnej gospodarki całej wspólnoty. Dla rozwoju rynków finansowych integracja gospodarcza ma kluczowe znaczenie. Często to dzięki niej instytucje finansowe w coraz większym stopniu zainteresowane są rozszerzaniem gamy oferowanych produktów, obniżaniem cen czy szukaniem nowych rozwiązań mogących zaowocować osiągnięciem wyższych zysków.
Rodzaje powiązań
Scalająca się grupa państw może mieć zarówno charakter formalny, jak i nieformalny. Zinstytucjonalizowane są ugrupowania występujące w postaci międzynarodowych organizacji integracyjnych, np. UE. Formalnie niezorganizowane są natomiast państwa, których działań nie koordynują żadne instytucje wspólnotowe. Do czasu powołania NAFTA taki charakter miały powiązania występujące między Kanadą, Meksykiem i USA. Aby realizować politykę prointegracyjną, najczęściej zainteresowane scalaniem państwa tworzą określone formy o charakterze instytucjonalno-organizacyjnym. To dzięki nim następuje koordynacja działań, powstają nowe inicjatywy czy rozwiązywane są konkretne problemy. W literaturze przedmiotu wymienia się następujące instytucjonalno-organizacyjne formy międzynarodowych ugrupowań integracyjnych (i ich przykłady): strefę wolnego handlu (EFTA, CEFTA, NAFTA, ASEAN), unię celną (MERCOSUR, Grupa Andyjska), wspólny rynek (Euratom), unię gospodarczą (UE), unię gospodarczą i walutową (UE), unię gospodarczą i polityczną (jeszcze nie występuje).
