Rynek dostosowuje się do nowych warunków

Do wejścia w życie pakietu czterech ustaw ubezpieczeniowych pozostały jeszcze trzy miesiące. Ministerstwo Finansów przygotowało większość projektów rozporządzeń do tych ustaw. Obecnie, zgodnie z przyjętym harmonogramem, trafiły one do konsultacji międzyresortowych. Prawdopodobnie na przełomie października i listopada podpisze je wiceminister finansów Igor Chalupec.

Wówczas poznamy ostateczny efekt ponaddwuletniego legislacyjnego wysiłku urzędników resortu finansów, parlamentarzystów, przedstawicieli środowiska ubezpieczeniowego oraz niezależnych ekspertów.

W kilka miesięcy po tym, jak pod koniec maja Sejm uchwalił pakiet ustaw ubezpieczeniowych, na forum powróciła dyskusja m.in. na temat dostosowania działalności podmiotów krajowego rynku ubezpieczeń do nowego prawa. Stało się tak m.in. za sprawą rozporządzeń do ustaw, które, według deklaracji Ministerstwa Finansów, mają trafić do końca miesiąca do konsultacji międzyresortowych. Resort zapewnia, że jest szansa, że rynek będzie mógł zapoznać się z ostatecznymi wersjami tych dokumentów pod koniec października, czyli na dwa miesiące przed wejściem w życie ustaw ubezpieczeniowych. Przedstawicielom środowiska w trakcie prac nad ustawami udało się uzyskać korzystne okresy przejściowe, które pozwolą zakładom ubezpieczeń na przygotowanie się do nowej rzeczywistości prawnej.

Większe wymagania

Ustawodawca postawił sobie za cel zwiększenie bezpieczeństwa sektora ubezpieczeniowego poprzez nałożenie wielu zobowiązków zarówno co do sposobu działania firm, jak i jakości ich zarządzania. Zgodnie z projektem ustawy o działalności ubezpieczeniowej, zakłady zostały zobowiązane do opracowania i stosowania regulaminów wewnętrznych, określających sposób wykonywania działalności ubezpieczeniowej, w tym co najmniej regulaminu organizacyjnego, kontroli wewnętrznej, działalności lokacyjnej i oceny ryzyka. Obowiązek taki dotyczy także ubezpieczeniowych grup kapitałowych. Ponadto w projekcie znalazło się wiele przepisów wyznaczających zasady corporate governance w firmach ubezpieczeniowych. I tak zgodnie z zapisami nowej ustawy, powołanie dwóch członków zarządu, w tym prezesa, następuje za zgodą organu nadzoru. O wyrażenie zgody występuje rada nadzorcza, w terminie nie późniejszym niż 21 dni przed dniem podjęcia uchwały w tej sprawie. Członkowie zarządu muszą posiadać pełną zdolność do czynności prawnych i nie powinni mieć prawomocnych wyroków za umyślne przestępstwo. Powinni wykazać się wyższym wykształceniem, a także dawać rękojmię prowadzenia spraw zakładu ubezpieczeń w sposób należyty. Dodatkowo, co najmniej połowa członków zarządu musi legitymować się co najmniej pięcioletnim stażem pracy na samodzielnych stanowiskach kierowniczych w instytucjach finansowych. Co najmniej dwóch członków zarządu, w tym prezes, powinni biegle posługiwać się językiem polskim. W przypadku obywateli innych państw znajomość powinna być potwierdzona egzaminem państwowym dla cudzoziemców. Ustawodawca wprowadzając te dość restrykcyjne przepisy przewidział odpowiednie okresy przejściowe. Cudzoziemscy członkowie zarządu będą mieli 2 lata na nauczenie się języka polskiego. Pozostałe wymagania nałożone na członków władz, w tym rady nadzorczej, powinny być dopełnione w ciągu 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie.

Więcej informacji

W nowej ustawie po raz pierwszy znalazła się definicja działalności ubezpieczeniowej. W oparciu o tę definicję rozstrzyganych będzie wiele interpretacji innych przepisów, np. podatkowych. Oczywiście, najbardziej interesujące są zapisy dotyczące relacji klient - firma ubezpieczeniowa i trzeba przyznać, że dzięki zaproponowanym regulacjom pozycja konsumentów na pewno ulegnie wzmocnieniu. Pojawienie się definicji działalności ubezpieczeniowej ma m.in. zapobiec nieuczciwej konkurencji w pozyskiwaniu klientów przez zakłady ubezpieczeń. Zgodnie z nowym prawem, nie będzie można ubezpieczonym, ubezpieczającym lub uprawnionym z umowy ubezpieczenia przysparzać innych korzyści niż te, które są wynikiem prowadzenia działalności ubezpieczeniowej. Dzięki uszczegółowieniu (poprzez definicje rozszerzające) zapisów statusem konsumenta objęto wszystkie osoby będące stroną umowy ubezpieczenia, nadano ramowy kształt ogólnym warunkom umowy ubezpieczenia oraz odrębnie zdefiniowano umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, które interpretuje się na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego, uposażonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. Ochrona interesów osoby zawierającej umowę ubezpieczenia na życie została wzmocniona poprzez nałożenie na zakłady ubezpieczeń obowiązku zamieszczenia w ogólnych warunkach umowy szczegółowych informacji. Rorszerzenie obowiązków informacyjnych dotyczy w szczególności umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Zakłady ubezpieczeń zostały zobligowane do określenia definicji poszczególnych świadczeń i dokładnej wysokości odpowiadających im składek (podstawowym i dodatkowym). Ponadto powinny określić zasady ustalania świadczeń należnych z tytułu umowy, w szczególności sposobu kalkulacji i przyznawania premii, rabatów i udziałów w zyskach ubezpieczonego oraz regulować inne kwestie, bezpośrednio w celu zabezpieczenia interesów ubezpieczonych. Okres dostosowawczy na wprowadzenie nowych regulacji treści umów ubezpieczenia na życie wynosi 18 miesięcy od wejścia ustaw w życie. Po upływie tego terminu treść wszystkich umów ubezpieczenia powinna odpowiadać nowym wymogom ustawowym, z tym że w odniesieniu do umów zawieranych po 1 stycznia 2004 r. przepisy te stosuje się od dnia ich wejścia w życie.

Mniej nieprawidłowości

Pakiet ustaw ubezpieczeniowych przewiduje powstanie przynajmniej kilku centralnych rejestrów, które, choć kosztowne, powinny w ciągu kilku lat w znacznym stopniu zwiększyć bezpieczeństwo sektora, a zwłaszcza klientów. O dwóch największych z nich mówi ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Zakłada ona powstanie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz rejestru ubezpieczonych kierowców przy Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym. Pierwsza baza ma powstać do 2008 r, druga powinna zacząć działać najpóźniej do momentu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, czyli do maja 2004 r. Dzięki powstaniu tych rejestrów uda się bardzo szybko wyłapać osoby, które unikają obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, przez co klienci, którzy teraz płacą składki, będą mogli w przyszłości liczyć na ich obniżenie.

Z kolei projekt ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym przewiduje, że przy Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych zostaną wprowadzone scentralizowane rejestry pośredników ubezpieczeniowych: agentów i brokerów. Będą one funkcjonować w formie elektronicznej bazy danych. Informacje w niej zgromadzone będą stale aktualizowane, bo ustawa nakłada na zakłady ubezpieczeń obowiązek informowania w krótkim terminie o każdej zmianie w zakresie udzielonych pełnomocnictw. Dane będą przechowywane przez przynajmniej 10 lat. Dzięki stworzeniu takich rejestrów każdy klient będzie mógł bardzo szybko sprawdzić ważność pełnomocnictwa danego agenta ubezpieczeniowego, zakres jego umocowania oraz jego rzetelność. Rozwiązanie to umożliwi na pewno lepszą ocenę pośrednika, z którego usług się korzysta, i zwiększy bezpieczeństwo obrotu.

Operacja zmiany nazwyZgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, na krajowe zakłady ubezpieczeń nałożono obowiązek używania w nazwie firmy wymienionych w ustawie wyrazów: "towarzystwo ubezpieczeń", "zakład ubezpieczeń", "towarzystwo ubezpieczeń i reasekuracji", "towarzystwo reasekuracji" lub "zakład reasekuracji". Zapis ten oznacza, że firmy, które używają obecnie innych, nawet nieznacznie różniących się określeń (np. towarzystwo ubezpieczeniowe), będą musiały dokonać stosownych zmian. Spośród krajowych towarzystw ubezpieczeń majątkowych obowiązek będzie dotyczyć: Towarzystwa Ubezpieczeniowego Allianz Polska, Towarzystwa Ubezpieczeniowego Compensa, D.A.S. Ubezpieczenie Ochrony Prawnej, Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeniowego Ergo Hestia, Towarzystwa Ubezpieczeniowego Europa, Fiat Ubezpieczenia Majątkowe, Korporacji Ubezpieczeniowej Filar, Towarzystwa Ubezpieczeniowego Inter Polska, Korporacji Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych, MTU Mojego Towarzystwa Ubezpieczeniowego, Polskiego Towarzystwa Ubezpieczeniowego, Towarzystwa Ubezpieczeniowego Samopomoc, Towarzystwa Ubezpieczeniowego Winterthur oraz Polskiego Towarzystwa Reasekuracyjnego. Z kolei spośród krajowych zakładów ubezpieczeń na życie z problemem tym zmierzą się m.in.: Fiat Ubezpieczenia Życiowe, Korporacja Ubezpieczeniowa Filar-Życie, Generali Życie Towarzystwo Ubezpieczeń, Towarzystwo Ubezpieczeniowe na Życie Inter-Życie Polska, Towarzystwo Ubezpieczeniowe Samopomoc Życie, Skandia Życie, Wuestenrot Życie Towarzystwo Ubezpieczeniowe, Garda Life. Jak widać, zmiany nazwy dokonać będzie musiała przynajmniej jedna trzecia działających w Polsce zakładów ubezpieczeń.