Podwyżka stóp coraz bliżej

Indeksy światowych rynków akcji wciąż pną się mozolnie ku nowym tegorocznym szczytom. Wyjątkiem jest japoński Nikkei 225, który od kilku tygodni trwa w trendzie bocznym. Afera funduszy inwestycyjnych w Stanach Zjednoczonych jest największym czynnikiem ryzyka dla koniunktury na rynkach akcji.

Smutne doświadczenia z "gotowaniem ksiąg handlowych" sprzed 2 lat miały bardzo istotny wpływ na zachowanie się inwestorów. Afera Enronu, czyli tzw. Enronitis, poderwała zaufanie do rynku. Wydawało się, że po ustawie Sarbanes-Oaxley Act przyszłość amerykańskich giełd jest niezagrożona. Niestety, jesień tego roku zdominowały kolejne niepokojące doniesienia, tym razem nie z otoczenia korporacji, ale funduszy inwestycyjnych.

Stany Zjednoczone

3 września prokurator stanu Nowy Jork wszczął postępowanie wobec grupy potężnych funduszy inwestycyjnych. Dotyczyło ono wykorzystywania różnic pomiędzy wyceną jednostek uczestnictwa (dokonywanej z reguły raz dziennie) a wartością rynkową aktywów, która zmienia się wielokrotnie w ciągu sesji (market timing). W aferę są zamieszane m.in. Pilgrim Baxter, Janus Capital, Strong Capital i Putnam Investments. Przypadek Putnam Investments najlepiej obrazuje ryzyko, które ciąży nad giełdami. Klienci zaczęli wycofywać pieniądze (5 mld USD), a następni (fundusze emerytalne z sześciu stanów) zamierzają również zakończyć współpracę z Putnam. Masowe umarzanie jednostek uczestnictwa mogłoby zachwiać nie tylko systemem funduszy inwestycyjnych. Na razie tak się nie stało i cała branża wciąż notuje netto napływ kapitałów (czytaj obok).

Analiza techniczna nie wskazuje, żeby trend wzrostowy zakończył się. Indeksy stopniowo pną się, tworząc nowe szczyty. Układ średnich kroczących jest jak najbardziej charakterystyczny dla hossy. Im dłużej trwa wzrost, tym jest mniej dynamiczny. To objaw silnego zaawansowania trendu, a w takim otoczeniu inwestycje okazują się wiele bardziej ryzykowne niż wtedy, kiedy tendencja się klarowała. Z braku sygnałów odwrócenia trendu należy założyć dalszą zwyżkę. S&P powinien testować 1100 pkt, średnia przemysłowa 10 350 pkt. Nasdaq Composite już testuje strefę oporu (1950-2050 pkt), i to on najszybciej może dać sygnał do wyprzedaży.

Na poczynania inwestorów spory wpływ mają oczekiwania związane ze zmianą cyklu monetarnego. Niskie stopy procentowe zniechęcają do inwestycji w obligacje, na czym korzystają akcje. Powszechnie oczekuje się podwyżki stopy oprocentowania funduszy federalnych w I kwartale 2004 roku. Decyzja o zacieśnianiu polityki pieniężnej będzie kluczowa dla rynków akcji (do tej pory na podwyżkę zdecydowały się banki centralne Wielkiej Brytanii i Australii). Z reguły wzrost stóp procentowych oznacza spadek atrakcyjności inwestycji w akcje.

Japonia/Euroland

Wczoraj okazało się, że gospodarka japońska rozwija się w dawno nieobserwowanym tempie. PKB w III kwartale zwiększył się o 2,2% (licząc rok do roku). Na wynik ten zasadniczy wpływ miały wydatki inwestycyjne (wzrost o 2,8%). Konsumpcja pozostała stabilna. Nastroje przedsiębiorców poprawiają się. Kłopotliwy jest jedynie wciąż silny jen, który ogranicza zdolności eksportowe japońskich korporacji.

Nikkei 225 od kilku tygodni zachowuje się wbrew trendom, panującym na innych najważniejszych rynkach akcji krajów uprzemysłowionych. Na wykresie widać niebezpieczną sekwencję, która przypomina formację podwójnego (potrójnego, jak kto woli) szczytu. W piątek doszło do nieznacznego przełamania wsparcia, jednak wciąż nie została naruszona długoterminowa średnia krocząca. Spadek do poziomu co najmniej 9300 pkt wisi jednak na włosku.Powody do zadowolenia mają posiadacze akcji spółek zachodnioeuropejskich. DJ Stoxx 50 ruszył w górę, wybijając się w przeciwieństwie do Japonii z wielotygodniowego trendu horyzontalnego. Poprawa koniunktury na Starym Kontynencie byłaby bardziej trwała, gdyby indeksowi udało się uporać z długoterminową linią trendu spadkowego, zapoczątkowanego jeszcze w 2000 roku. Dwie dotychczasowe próby nie powiodły się.