Wydarzenia 2004 świat

Austriacy

na giełdzie

budapeszteńskiej

W maju austriacka giełda poinformowała o kupieniu 14% walorów parkietu w Budapeszcie, jednego z czołowych parkietów Europy Środkowowschodniej. Pozostałymi akcjonariuszami tamtejszego rynku są też w większości instytucje finansowe z tego kraju. Łącznie Austriacy kontrolują 69% kapitału węgierskiej giełdy, a prezes wiedeńskiego rynku Stefan Zapotocky coraz częściej mówi o planach stworzenia jednej dużej środkowoeuropejskiej giełdy, której elementem byłaby też warszawska GPW.

Bush, George W. nadal w Białym Domu

W listopadzie George W. Bush ponownie wygrał wybory i na drugą kadencję został prezydentem Stanów Zjednoczonych. Tym razem nie było potrzebne, tak jak cztery lata temu, drobiazgowe liczenie głosów przez kilka tygodni. Kontrkandydat, demokrata John Kerry, pogratulował Bushowi zwycięstwa już dzień po głosowaniu. Co czeka amerykańską gospodarkę pod rządami republikanina z Teksasu? Bush deklaruje reformę systemu emerytalnego (część środków miałaby trafić na amerykańskie giełdy). Nie interesuje go, na razie przynajmniej, interweniowanie w celu obrony dolara przed dalszą deprecjacją, choć coraz częściej z jego administracji wychodzą sygnały, że trzeba zredukować rekordowy deficyt budżetowy i na rachunku bieżącym. Na pewno wciąż ogromne sumy będą kierowane do Pentagonu. Giełdy zareagowały na zwycięstwo Busha zwyżką, bo tempo wzrostu gospodarczego pod jego rządami jest wysokie.

Chiny gonią

Amerykę

Już za kilkanaście lub kilkadziesiąt lat Chiny prześcigną Stany Zjednoczone i będą największą gospodarką świata - prognozują niektórzy ekonomiści i wizjonerzy. Państwo Środka rozwija się w bardzo szybkim tempie. W I kwartale PKB wzrósł w skali roku o 9,8%, o 6% w II kw. i o 9,1% w III kw. Władze Chin były zmuszone nawet do schładzania koniunktury, wprowadzając różnego rodzaju ograniczenia, np. w przyznawaniu kredytów różnym branżom (m.in. motoryzacyjnej i stalowej) oraz kontrolę zagospodarowania przestrzennego. Amerykanie, główny partner handlowy Chin, naciskają na uwolnienie tamtejszej waluty. Rząd w Pekinie ściśle bowiem kontroluje juana, którego notowania związane są z dolarem.

Dolar rekordowo słaby

Rekordy słabości bije amerykańska waluta. To "zasługa" polityki prowadzonej przez administrację prezydenta George?a Busha, która doprowadziła do powstania gigantycznego deficytu budżetowego i handlowego USA. Teraz za 1 euro płaci się ok. 1,36 USD, co jest historycznym rekordem. Na początku roku kurs wynosił 1,25 USD za 1 euro. W Polsce notowania amerykańskiej waluty znalazły się ostatnio poniżej 3 zł. Analitycy Merrill Lynch, przodujący w światowych rankingach, jeśli chodzi o przewidywanie wydarzeń na światowych rynkach walutowych prognozują, że w 2005 r. dolar będzie dalej tracić na wartości, choć już nie w takim tempie jak w mijającym roku.

Eurex podbija (?) Amerykę

Największy europejski rynek derywatów - Eurex - postanowił ruszyć z ofertą w Stanach Zjednoczonych i powalczyć z tamtejszymi rynkami instrumentów pochodnych - Chicago Board of Trade i Chicago Mercantile Exchange. Na razie z marnym raczej skutkiem. Obroty na Eurex US, który rozpoczął działalność w lutym, były w tym roku znikome. Inwestorzy zawarli tam tylko nieco ponad 6 mln kontraktów, podczas gdy na "europejskim" Eureksie odnotowano rekordową liczbę 1,07 mld.

Fuzje i przejęcia znów w modzie

Po kilku latach przerwy ożywił się rynek fuzji i przejęć. Światowe spółki, wykorzystując dobrą giełdową koniunkturę i poprawę wyników finansowych postawiły na ekspansję. Łączna wartość fuzji i przejęć w tym roku wyniosła prawie 2 bln USD. To najlepszy wynik od 2000 r. Konsolidację odnotowano w perspektywicznych branżach - informatycznej (Oracle po wielomiesięcznych staraniach wreszcie uzgodnił przejęcie PeopleSoft) i telekomunikacyjnej (Sprint łączy się z Nextelem). Działo się wiele też w sektorze finansowym (w USA BankOne połączył się z J.P. Morgan Chase, w Europie hiszpański Santander ruszył na podbój Wielkiej Brytanii kupując Abbey National).

Google

- wyczekiwany debiut

W sierpniu na Nasdaq zadebiutowały akcje najpopularniejszej na świecie wyszukiwarki internetowej - Google. Był to chyba najbardziej wyczekiwany debiut w 2004 r. Odbył się nie bez problemów. Właściciele firmy Larry Page i Sergey Brin musieli tłumaczyć się z przerwania ciszy informacyjnej przed debiutem (udzielili wywiadu "Playboyowi"). Debiut wypadł bardzo dobrze, kurs wzrósł o 18% w stosunku do ceny emisyjnej. Dziś akcje notowane są ponad 100% powyżej ceny emisyjnej.

Huragany

- przekleństwo

towarzystw ubezpieczeniowych

Aż cztery huragany o wdzięcznych imionach Charley, Frances, Ivan i Jeanne nawiedziły w tym roku Karaiby i południowe wybrzeża USA. To zła wiadomość dla towarzystw ubezpieczeniowych, które tylko z tego tytułu musiały wypłacić 27 mld USD odszkodowań. A jeśli doliczyć tajfuny i trzęsienia ziemi w Japonii, z kasy ubezpieczycieli ubyło ponad 40 mld USD. To rekordowy pod tym względem rok w historii. Nie oszacowano jeszcze skutków finansowych niedzielnego tsunami, które zaatakowało wybrzeża krajów w Azji Południowo-Wschodniej.

IPO?s - nie tylko Google

Nie tylko Google, ale setki innych spółek uznały, że 2004 r. to dobry rok, aby wprowadzić akcje do publicznego obrotu, czyli przeprowadzić tzw. IPO (initial public offering). Za Atlantykiem zadebiutowało ponad 200 firm. W Europie pojawiło się kilkuset nowych emitentów. Zdecydowanym liderem była giełda londyńska, a przede wszystkim jej segment dla małych, perspektywicznych spółek - AIM. Na Wyspach pojawiło się prawie 300 nowych firm. Trzecie miejsce przypadło naszej GPW, gdzie zadebiutowało 36 firm.

Jukos na kolanach

Powiodły się wielomiesięczne starania Kremla. Dawny rosyjski potentat branży naftowej - Jukos - został pozbawiony najcenniejszych aktywów. Zakłady w Nieftiejugańsku przejęło w grudniu mało znane konsorcjum Bajkał Finance, ale i tak w ostatecznym rozrachunku trafią one do Gazpromu. Państwowy potentat jest właśnie w trakcie budowy potężnego w skali światowej koncernu energetycznego. Były właściciel Jukosu - Michaił Chodorkowski (przeciwnik polityczny prezydenta Putina) przebywa za kratkami, a spółka, która próbowała się nawet ratować wyrokiem amerykańskiego sądu stoi na krawędzi bankructwa. Wciąż zalega rosyjskim urzędom skarbowym ponad 20 mld USD.

Kroes, Neelie

- komisarz

ze związanymi rękami

W listopadzie, po przejściowych problemach związanych z kandydaturą Włocha Rocco Buttiglione, rozpoczęła działalność Komisja Europejska w nowym składzie, z Portugalczykiem Jose Barroso na czele i Danutą Huebner na stanowisku komisarza ds. polityki regionalnej. Jednak najwięcej kontrowersji wzbudziło mianowanie na funkcję komisarza ds. konkurencji Neelie Kroes. Następczyni Mario Montiego pracowała wcześniej w wielu firmach i grozi jej popadnięcie w konflikt interesów. Dlatego zaraz po rozpoczęciu urzędowania Holenderka nie miała prawa orzekać w trzech sprawach prowadzonych przez jej urząd.

London Stock

Exchange

na celowniku

Największa giełda europejska - mająca ponad 300 lat London Stock Exchange - znów stanęła w obliczu przejęcia. Podobnie jak cztery lata temu próbę podjęła Deutsche Boerse, właściciel parkietu we Frankfurcie. W grudniu zaoferowała za akcje LSE 1,35 mld funtów (2,6 mld USD). Brytyjczycy znów odrzucili propozycję, ale gotowi są negocjować z Niemcami wyższą cenę. Do rozmów z LSE przyłączył się też sojusz Euronext, właściciel giełd w Paryżu, Brukseli, Amsterdamie i Lizbonie. Ponoć cena może wzrosnąć do ok. 3 mld USD.

Łotwa - jeden

z bałtyckich

tygrysów

Łotwa, Litwa i Estonia mogą śmiało przyjąć miano "bałtyckich tygrysów". Kraje te, dawne republiki radzieckie, znalazły się w ścisłej europejskiej czołówce, jeśli chodzi o rozwój gospodarczy w tym roku. Łotwa może być pierwszym z nowych członków Unii Europejskiej, który wprowadzi euro. Już w przyszłym roku chciałaby przyłączyć się do przejściowego systemu ERM-2. Wspólna waluta mogłaby tam pojawić się już w 2007 r.

McDonald?s

- lider

wzrostów wśród amerykańskich

blue chipów

To McDonald?s, a nie np. któryś z koncernów naftowych korzystających z rekordowych cen ropy, okazał się tegorocznym liderem wzrostu wśród 30 spółek wchodzących w skład indeksu amerykańskich blue chips - Dow Jones Industrial Average. Kurs producenta hamburgerów wzrósł prawie o 30%, podczas gdy wskaźnik zyskał w tym czasie nieco ponad 3%. Firma miała kłopoty z obsadą stanowiska prezesa. W maju choroba nowotworowa zmusiła do rezygnacji Charlie Bella, który zaledwie miesiąc wcześniej zastąpił zmarłego Jamesa Cantelupo. Jednak nie zaszkodziło to kursowi, bo na świecie jada się coraz więcej fast-foodów. Tylko w USA sprzedaż spółki wzrosła w listopadzie aż o 8,5%, i to był 20. z rzędu miesiąc zwyżki.

Nowi

członkowie

Unii

Europejskiej

1 maja Polska oraz dziewięć innych krajów (Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Słowacja, Słowenia, Węgry) zostały przyjęte w poczet członków Unii Europejskiej.

Olimpiada

w Atenach

- najdroższa w historii

Ponad 10 mld euro - na tyle szacuje się koszt organizacji sierpniowej olimpiady w Atenach. To najdroższe igrzyska w historii (znaczną część pieniędzy pochłonęły wydatki na zapewnienie bezpieczeństwa), choć nikt nie ma wątpliwości, że Greków przebiją Chińczycy. Ale korzyści z igrzysk, zwłaszcza dla "żyjącej" z turystyki Grecji, są nie do przecenienia. Szkoda tylko, że rząd w Atenach ma problem z szacowaniem deficytu. Ale to już problem Unii Europejskiej.

Polityka pieniężna Fed i EBC nieco się różniła

Amerykański bank centralny rozpoczął w tym roku serię podwyżek stóp procentowych. Od stycznia podnosił oprocentowanie pięć razy, łącznie o 1,25 pkt proc. Obecnie wynosi ono 2,25%, a - zdaniem ekonomistów - w 2005 r. można spodziewać się co najmniej jednej bądź dwóch podwyżek, do ok. 3%. Są jednak i tacy, którzy spodziewają się, że za 12 miesięcy oficjalna stopa procentowa będzie wynosić 4%. Mimo nacisków ze strony polityków w strefie euro (szczególnie w Niemczech) wciąż stóp nie podnosi Europejski Bank Centralny (teraz wynoszą 2%). EBC zacznie zaostrzać politykę pieniężną najwcześniej pod koniec przyszłego roku - prognozują analitycy.

Ropa rekordowo droga

Mijający rok można śmiało nazwać rokiem ropy naftowej. Cena surowca wzrosła od stycznia o ponad połowę. W październiku osiągnęła rekordowy poziom przekraczający 55 USD za baryłkę. Pod koniec roku, przede wszystkim ze względu na zapowiadającą się ciepłą zimę, jej cena spadła. Jednak skutki drogiej ropy gospodarka światowa będzie odczuwać jeszcze w przyszłym roku - ostrzegają ekonomiści.

Sarkozy, Nikolas

- przyszły

prezydent

Francji?

Nikolas Sarkozy to polityk, który miał bardzo duży wpływ na europejską gospodarkę w mijającym roku. Do niedawna pełnił funkcję ministra finansów Francji, jednak zrezygnował, by stanąć na czele rządzącej partii, skąd bliżej do stanowiska prezydenta. Jako szef resortu finansów Sarkozy nie próżnował. Pozbył się udziałów państwa w takich spółkach, jak France Telecom czy Snecma. Wszedł w konflikt z władzami UE, ratując upadającego Alstoma. Blokował próbę przejęcia francuskiej firmy farmaceutycznej Aventis przez szwajcarskiego Novartisa i popierał jej fuzję z Sanofi-Synthelabo, też z Francji. Forsował niekorzystny dla Polski, pomysł kanclerza Schroedera, by ujednolicić stawki podatkowe w państwach Unii Europejskiej.

Tanie linie

lotnicze

podbijają

Europę

Lot z Londynu do Budapesztu czy z Amsterdamu do Mediolanu za kilka euro? To nie film science-fiction. Tanie linie lotnicze podbijają Europę. Ryanair, easyJet, Germanwings, SkyEurope czy VirginExpress odbierają coraz więcej pJuż prawie 50 firm oferuje Europie tanie przewozy. 3 lata temu było ich zaledwie 7. W tym roku tanie linie przewiozły ponad 20% więcej pasażerów niż rok wcześniej, czyli ok. 24% wszystkich klientów powietrznych przewoźników na Starym Kontynencie.

Ukraina

- ożywienie

gospodarcze

i zmiany

polityczne

O Ukrainie było w tym roku głośno już przed "pomarańczową" rewolucją i zwycięstwem w wyborach Wiktora Juszczenki, przynajmniej wśród ekonomistów. PKB wzrósł w I połowie br. aż o 11%, co było najlepszym wynikiem w całej Europie. Na cały rok prognozy były równie optymistyczne. W pierwszej połowie roku indeks giełdy w Kijowie - PFTS - zyskał aż 57%, i to też najlepszy wynik na kontynencie.

Wileńska giełda

dla Skandynawów

Skandynawski sojusz OMHEX kupił w maju br., za 10,8 mln litów (3,8 mln USD) akcje giełdy wileńskiej i tamtejszego depozytu. Tym samym stał się właścicielem trzech parkietów w stolicach krajów bałtyckich. Z kwitkiem odeszło konsorcjum Euronextu i GPW. Rozochoceni Skandynawowie zapowiadają walkę o przejęcie polskiej giełdy.

Zentiva

- pierwszy

debiut

na giełdzie praskiej

od 12 lat

Czescy inwestorzy, pamiętający czasy kuponovki, wreszcie się doczekali. Po raz pierwszy od 12 lat na praskiej giełdzie odbył się debiut. Akcje za 102 mln USD sprzedał producent farmaceutyków Zentiva. Na pierwszej sesji kurs wzrósł o 0,5%.