Wielka weryfikacja

Szykują się roszady w radach nadzorczych większych spółek z udziałem Skarbu Państwa. Minister skarbu zatwierdził właśnie listę 75 firm, w których sprawdzi kompetencje powołanych przez resort członków rad. Dlaczego dopiero pod koniec kadencji?

W czwartek minister Jacek Socha zatwierdził ostatecznie listę spółek "wymagających szczególnego nadzoru". Prace nad nią trwały rok. - Wykaz zawiera najważniejsze podmioty w portfelu ministra - zapewnia nas Bogdan Kokoszka, dyr. Departamentu Analiz i Prognoz w resorcie. Wybrano spółki, które uzyskują największe przychody - m.in. PZU, PKO BP, Orlen, Polskie Sieci Elektroenergetyczne, PGNiG, Lotos czy Bank Gospodarstwa Krajowego.

Nowe kryteria

Co oznacza publikacja listy? Członkowie rad reprezentujących Skarb Państwa będą musieli spełniać surowsze niż dotąd kryteria. Chodzi o siedmioletni staż pracy na stanowiskach związanych z działalnością gospodarczą (członkowie "zwykłych" RN muszą się wykazać 4-letnim doświadczeniem). Tak stanowią zasady nadzoru. Co więcej, resort chce wprowadzić istotną modyfikację: "wymóg pracy na kierowniczym stanowisku". Staż nie będzie obejmował okresu zasiadania w radach nadzorczych. Niewykluczone że niektórzy reprezentanci MSP (a jest ich we wszystkich spółkach ok. 2,5 tys.) mogą pożegnać się z wygodnymi synekurami. Resort nie umie jednak powiedzieć, jaka część rad może być wymieniona. Pozostaje też pytanie, kto ich zastąpi.

Jeszcze przed końcem kadencji

Weryfikacja odbędzie się już na najbliższych walnych zgromadzeniach spółek. Ministerstwo liczy, że większość zmian uda się przeprowadzić do końca czerwca tego roku. W myśl art. 395 kodeksu spółek handlowych walne zgromadzenie musi być zwołane przynajmniej raz w roku, aby zatwierdzić wyniki spółki - maksymalnie 6 miesięcy po jego zakończeniu.

Informacje i wytyczne

MSP chce poprawić nadzór nad spółkami, wprowadzając także specjalne zasady raportowania. Inne zarządzenie ministra skarbu nakłada na członków rad nadzorczych obowiązek składania specjalnych raportów o danych finansowych i wskaźnikach ekonomicznych firm. Tzw. karty informacyjne trafią na biurko odpowiedniego wiceministra dwa razy w roku. Prócz tego, resort zatwierdził szczegółowe instrukcje postępowania osób odpowiedzialnych w MSP za nadzór (łącznie 6 departamentów).

Co z innymi resortami?

Nowe standardy MSP nie będą obowiązywały w spółkach przypisanych do innych resortów, m.in. infrastruktury, gospodarki, obrony narodowej czy spraw wewnętrznych. Ministerstwa te zgłaszały uwagi, że specyfika kontrolowanych przez nie podmiotów (m.in. więzień, poczty czy kolei) nie bardzo pasuje do zasad MSP. Rząd ma jednak pomysł, jak poprawić nadzór i w tych przypadkach. Trwają właśnie prace nad stosowną uchwałą Rady Ministrów. Zawierać będzie wytyczne obowiązujące wszystkie resorty.

Jeremi Mordasewicz

ekspert Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych "Lewiatan"

W zasadzie popieram pomysł wydłużenia okresu doświadczenia wymaganego od członków rad nadzorczych. Powinny bowiem trafiać tam osoby kompetentne i znające rzeczywistość gospodarczą. Problem tylko w tym, że propozycja ta pada na koniec kadencji tego rządu - jest więc ryzyko, że jest to pretekst do wymiany kadr ze względów politycznych. Najlepiej, gdyby każdy członek rady nadzorczej reprezentujący Skarb Państwa wybierany był w otwartym konkursie i żeby każdy mógł poznać kandydatów na takie stanowisko.

Rafał Zagórny

poseł PO, zastępca przewodniczącego Sejmowej Komisji Skarbu

Pomysł wzmocnienia nadzoru i weryfikacji kompetencji rad nadzorczych jest słuszny. Trzeba odświeżyć zasoby ludzi i sprawdzić wiedzę, którą wykazali się, zdając egzaminy kilkanaście lat temu. Lista 75 spółek powinna stanowić dopiero pierwszy krok do weryfikacji rad w kolejnych podmiotach. Zbyt wiele mamy spółek, które nie nadają się do prywatyzacji z uwagi na słabe wyniki finansowe. Często przyczyną jest złe zarządzanie. Zmiana rad nadzorczych może być tymczasem ważnym sygnałem dla zarządów tych firm.