Raportowanie wartości

Sprawozdawczość to teraz znaczące wyzwanie dla zarządów spółek i osób odpowiedzialnych w nich za relacje inwestorskie. Nowoczesny IR nie może bowiem zignorować coraz wyższych wymagań jakości i zakresu sprawozdawczości, które stawia rynek kapitałowy.

Inwestorzy domagają się kompleksowego i jasnego obrazu sytuacji emitentów oraz perspektyw ich rozwoju, co ma wspomóc podejmowanie przez nich decyzji inwestycyjnych. Pozbawieni tych danych, nie mogą rzetelnie wycenić papierów emitowanych przez spółki albo wręcz tracą zainteresowanie nimi. Z badania przeprowadzonego dla Investor Relations Magazine wśród inwestorów i doradców inwestycyjnych wynika, że wśród 1700 respondentów, 78% nie rekomendowało albo nie inwestowało w akcje danych spółek ze względu na brak informacji.

Tradycyjna sprawozdawczość nie spełnia oczekiwań inwestorów i pozostałych interesariuszy. Badania przeprowadzone przez PricewaterhouseCoopers wśród ponad 1800 uczestników rynku kapitałowego na świecie wskazały, że tradycyjna "obowiązkowa" sprawozdawczość dostarcza informacji jedynie na temat 25% mierników uznanych za krytyczne dla zrozumienia i rzetelnej oceny spółek funkcjonujących w 16 analizowanych branżach. Tak więc decyzja o udostępnieniu rynkowi informacji o ponad trzech czwartych mierników i wyjściu poza minimum informacyjne wymagane przez regulacje rynkowe należy do samych spółek.

Tradycyjna sprawozdawczość z definicji oparta jest na informacjach historycznych i koncentruje się na miernikach finansowych i sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. Przez to "świat księgowych" mówi innym językiem od "świata rynków kapitałowych", a informacje przekazywane inwestorom są przez nich wykorzystywane w ograniczonym zakresie. Nawet najlepiej sporządzone sprawozdanie finansowe, oparte na dobrych standardach sprawozdawczości, nie może być uznane za wystarczający instrument komunikacji z rynkiem kapitałowym.

Rynek nie wyceni czegoś,

czego nie widzi

Czego oczekują rynki kapitałowe od spółek i ich zarządów? W uproszczeniu - akcje osiągają godziwą wycenę wtedy, kiedy inwestorzy otrzymują jasną informację o tym, że zainwestowane przez nich środki spowodują wygenerowanie przez spółkę zakładanych przepływów gotówkowych w przyszłości.

Zarządy spółek odpowiedzialne są głównie za wypracowanie wartości z powierzonych im przez akcjonariuszy środków. Wymaga to opracowania, wdrożenia i konsekwentnej realizacji strategii długookresowego wzrostu wartości spółki. Dzięki realizacji tej strategii, spółki generują oczekiwane przepływy pieniężne. Wypracowana w ten sposób wartość zostaje zachowana dzięki efektywnym systemom kontroli oraz zarządzaniu ryzykiem. Wreszcie realizacja wartości możliwa jest jedynie, jeśli inwestorzy otrzymają od spółki pełną informację o wartości wypracowanej i zachowanej przez nią. Jeżeli działalność zarządu ograniczy się tylko do dwóch pierwszych elementów poniższego schematu, czyli wypracowania i zachowania wartości, nawet najlepsze wyniki w tym zakresie nie pozwolą na pełną realizację wartości. Inwestorzy nie będzie bowiem w stanie ocenić, czy osiągnięte przez spółkę wyniki są efektem dobrej strategii, realizowanej przez kompetentny zarząd, w środowisku efektywnej kontroli czy też innych czynników, niekoniecznie zależnych od działań spółek i ich zarządów. Dobra komunikacja z rynkiem kapitałowym powinna być dostosowana do procesu decyzyjnego inwestorów, jasno pokazując przemyślane wypracowywanie i zachowanie wartości.

Co to jest ValueReporting?

Założeniem modelu ValueReporting jest dążenie do lepszego zrozumienia i efektywnego przekazania informacji, wymaganych przez inwestorów dla rzetelnej oceny działalności spółki pod kątem kreowania wartości dla akcjonariuszy w przyszłości. Model ValueReporting jest efektem badań nad informacjami wykorzystywanymi do wyceny akcji spółek przez uczestników rynku kapitałowego, prowadzonych przez ponad 10 lat przez PricewaterhouseCoopers. Metodologia ValueReporting pozwala użytkownikowi na logiczne powiązanie działań zarządu z tworzeniem wartości dla akcjonariuszy. Zarządy mogą w przystępny i zrozumiały sposób przedstawić swoją wizję, swój "scenariusz" i "sprzedać go" rynkowi.Model ValueReporting odnosi się do czterech segmentów raportowania, które stanowią całość. Dostarczenie wyczerpujących informacji pozwala inwestorom na ocenę kondycji i przyszłych perspektyw spółki i stanowi podstawę podejmowanych przez nich decyzji.

Każde ogniwo modelu jest następstwem poprzedniego. Analiza rynku pozwala na określenie odpowiedniej do warunków rynkowych strategii wartości. Na jej podstawie podejmowane są z kolei określone działania, które prowadzą do generowania wartości dla akcjonariuszy i oczekiwanych wyników finansowych. Dzięki ValueReporting kierownictwo komunikuje więc logikę swoich działań, począwszy od postrzegania rynku i istniejących szans i zagrożeń.

Segment zewnętrzny

Pierwsze ogniwo ValueReporting odnosi się do czynników zewnętrznych i ma zapewnić przejrzysty i jasny opis perspektyw branży i pozycji spółki na rynku z punktu widzenia zarządu. Obecnie spółki rzadko dostarczają wyczerpujących danych na temat tak kluczowych czynników zewnętrznych, jak: trendy w branży, pozycja spółki w branży, środowisko makroekonomiczne czy zmiany w legislacji. Częstym wytłumaczeniem jest fakt, że są to informacje powszechnie dostępne z innych źródeł i nie są specyficzne dla danego przedsiębiorstwa. Na tych jednak informacjach zarząd opiera realizowaną strategię i z tego względu są one również dla akcjonariuszy podstawą oceny działalności przedsiębiorstwa i jego kierownictwa. Dlatego inwestorzy powinni być zapoznani z postrzeganiem szans i zagrożeń na rynku przez zarząd spółki i ocenić adekwatność przyjętej przez niego strategii do obecnych i przyszłych warunków rynkowych. Wyszczególnienie charakterystyki rynku jako jednego z elementów modelu, ma na celu położenie większego nacisku na ten obszar sprawozdawczości i zapewnienie lepszej jakości informacji.

Segmenty wewnętrzne

Pozostałe trzy elementy modelu ValueRaporting odnoszą się do informacji o samej spółce. Po pierwsze, spółka powinna w jasny sposób zakomunikować swoją strategię skierowaną na wzrost wartości dla akcjonariuszy. Zarząd powinien pokazać, w jaki sposób chce wykorzystać istniejące środki i kompetencje oraz ograniczać obszary ryzyka. Ukazanie wizji przedsiębiorstwa w średnim okresie daje inwestorom możliwość bieżącej kontroli nad realizacją określonych celów i zadań w krótszym czasie, w ramach działalności poszczególnych segmentów czy jednostek biznesowych. Inwestorzy mogą również ocenić, czy strategia może być zrealizowana w ramach struktury organizacyjnej oraz czy funkcjonujący nadzór korporacyjny zapewni dostateczną kontrolę nad kreowaniem wartości. Opisując działalność kreującą wartość, zarząd ma możliwość zaprezentowania czynników, które potencjalnie wygenerują przyszłą wartość dla akcjonariuszy. Inwestorzy mogą dzięki temu ocenić zasadność podejmowanych decyzji i sami przeanalizować informacje o tak kluczowych generatorach wartości, jak klienci, marka, zasoby ludzkie czy innowacyjność przedsiębiorstwa. Ostatni element ValueReporting jest obecnie w centrum zainteresowania tradycyjnej sprawozdawczości. Nie oznacza to jednak, że inwestorzy otrzymują wszystkie informacje potrzebne do podjęcia decyzji inwestycyjnych. Podstawową wielkością, na której bazuje koncepcja budowania wartości dla akcjonariuszy, są bowiem przyszłe przepływy pieniężne. Inwestorzy oczekują wyczerpujących informacji na temat przepływów pieniężnych, uwzględniając takie dane, jak przewidywany koszt kapitału oraz zarządzanie ryzykiem.

Model ValueReporting jest modelem uniwersalnym, ale w ramach poszczególnych branż jego elementy mają różne znaczenie dla oceny działalności przedsiębiorstwa. Tak, na przykład, dla spółek sektora finansowego jednym z najważniejszych elementów modelu będzie zarządzanie ryzykiem, dla spółek branży zaawansowanych technologii i farmaceutycznej - innowacyjność, a dla biznesów silnie regulowanych i nadzorowanych - przewidywane zmiany w środowisku regulacyjnym.Dla kogo korzyści?

Lepszy dostęp do informacji, również o charakterze niefinansowym, pozwala inwestorom samodzielnie ocenić perspektywy i ryzyko inwestowania w papiery poszczególnych spółek. Spółki i zarządy, które zapewniają inwestorom informacje, jakich oczekują, stają się ulubieńcami rynków kapitałowych i mediów, ale to nie jedyna korzyść. Badania prowadzone wśród inwestorów instytucjonalnych i analityków na całym świecie wskazują na wiele korzyści wynikających z lepszej sprawozdawczości. Należą do nich przede wszystkim:

w zwiększenie zaufania do zarządu;

w powiększenie bazy długoterminowych inwestorów;

w zwiększenie zainteresowania analityków;

w polepszenie dostępu do kapitału;

w zwiększenie ceny akcji.

Te korzyści spółka może odnieść tylko dzięki zwiększeniu przejrzystości działania. Z tego wynika, że większy wysiłek związany z przygotowaniem dodatkowych informacji stanowi symboliczny wręcz nakład środków, obarczony bardzo niskim ryzykiem, który może przynieść wzrost wartości akcji równoważny gigantycznym nakładom finansowym i rewolucyjnym zmianom w działalności operacyjnej przedsiębiorstwa.

Inna sprawozdawczość?

Spełnienie oczekiwań rynku odnośnie do sprawozdawczości jest obecnie w znaczącym stopniu dobrowolne. Nie należy się spodziewać, żeby raportowanie zgodne z modelem ValueReporting stało się obowiązkiem informacyjnym. Nie ma też takiej potrzeby. Tym bardziej że część informacji jest trudno wystandaryzować. Niewątpliwie jednak wychodzenie poza ramy obowiązkowej sprawozdawczości finansowej stało się dobrą praktyką rynkową. W ramach swojej aktywności działy IR muszą wziąć pod uwagę rosnące apetyty informacyjne obecnych i przyszłych inwestorów oraz konieczność raportowania informacji o charakterze niefinansowym. Odpowiedzią na to wyzwanie może być wykorzystanie modelu ValueReporting.

Autor to menedżer w dziale usług doradczych

w PricewaterhouseCoopers

Maciej Grelowski,

prezes Polskiego Instytutu Dyrektorów

Ramy nadzoru korporacyjnego powinny gwarantować terminowe publikowanie przez spółki precyzyjnych

informacji, odnoszących się do wszystkich istotnych spraw dotyczących tych spółek, w tym informacji

na temat sytuacji finansowej, wyników, struktury właścicielskiej kapitału i nadzoru sprawowanego nad spółką.