Niepotrzebny podatek?

Odchodzący wiceminister finansów pracował nad pomysłem, aby znieść podatek dochodowy, ponieważ większość wpływów i tak generował sektor budżetowy. Jego następca raczej nie skorzysta z sugestii

Od dwóch tygodni dymisja odpowiedzialnego za podatki wiceministra Mirosława Barszcza czekała na przyjęcie. Na jego miejsce trafi osoba doskonale znana w resorcie. To Jarosław Neneman, wiceminister za czasów Mirosława Gronickiego, wcześniej szef gabinetu politycznego w MF. Wicepremier i minister finansów Zyta Gilowska wolałaby wprawdzie Andrzeja Mierzwę, swojego kolegę, radcę prawnego i wykładowcę prawa podatkowego z Lublina. Ten jednak odmówił.

"Budżetówka" płaci na siebie

Co ciekawe, odchodzący minister od ponad miesiąca pracował nad koncepcją zupełnej rezygnacji z podatków dochodowych. Na pozór zadanie nie do wykonania. Tylko w tym roku dochody z PIT mają wynieść 26,23 mld zł, z CIT - 20,13 mld zł. Razem - ponad 46 mld zł. Trudno sobie wyobrazić, żeby budżet mógł ponieść taki uszczerbek.

M. Barszcz zwrócił jednak uwagę na coś, co od lat zastanawia ekspertów podatkowych: jaką czźść PIT płaci tak naprawdę sektor państwowy. - Z danych, jakie udało mi się zebrać w resorcie, wynika, że udział "budżetówki" w dochodach netto z PIT sięga 50 proc. - powiedział nam wiceminister. To oznaczałoby, że fiskus pobiera podatek od nauczycieli czy pracowników administracji rządowej tylko po to, aby później z tych samych przychodów wypłacać pensje. Według nieujawnionych danych MF, prawie połowa podatników, która wpadła w drugi lub trzeci próg podatkowy, to "budżetówka".

Mało ważny podatek

Jakby tego było mało, odchodzący minister dowodził, że rozliczanie PIT kosztuje zbyt wiele. Łączna podstawa do podatkowania w Polsce to około 350 mld zł. Podatek przed odliczeniami to 58 mld zł. Podatnicy zmniejszają go o składki zdrowotne (25 mld zł) i inne ulgi (4 mld zł). W efekcie dla fiskusa zostaje 29 mld zł. Większość operacji powoduje wzrost kosztów biurokracji. Tymczasem Polska jest krajem w Unii Europejskiej o jednym z najniższych udziałów PIT i CIT w PKB (poniżej 6 proc., podobny wskaźnik ma tylko Słowacja). Na pewno mamy jednak najniższy udział podatków pośrednich w łącznych dochodach podatkowych (19,5 proc., średnia unijna to 32,7 proc.).

Skąd wziąć 45 mld zł?

Czym M. Barszcz chce zastąpić wpływy z PIT i CIT? Tego do końca nie chce ujawnić. Wiadomo, że pracował nad pomysłem podatku od majątku. Chciał go powiązać z ewentualnymi podwyżkami VAT i akcyzy. - Rozważam takie ukształtowanie nowych stawek, aby nie powodowały pogorszenia sytuacji dla większości osób. Na razie udało się tak skonstruować parametry, by zmiana systemu nie była dotkliwa dla 70 proc. podatników - mówi odchodzący wiceminister. Pojawiają się jednak problemy - podstawowa stawka podatku od towarów i usług w Polsce (22 proc.) jest i tak jedną z najwyższych w UE.

Koncepcja do lamusa?

Wyliczenia M. Barszcza poznała sama Z. Gilowska. Wicepremier także zastanawia się nad fundamentalną zmianą systemu podatkowego. Myśli jednak PIT nakładanym na fundusz płac w przedsiębiorstwie (przez co znikałaby większość ulg i odliczeń).

Na razie, obie reformy to jednak odległa przyszłość. - Likwidacja o PIT spowodowałaby zamieszanie na rynkach. Taksa od majątku jest jedną z najbardziej represyjnych form opodatkowania - komentuje J. Neneman.- Nie mam wątpliwości, że to, o czym mówię, to na razie radykalna, prowokująca teza - przyznaje odchodzący wiceminister.

Komentarz

Christopher Heady

dyrektor Departamentu Polityki

i Statystyki Podatkowej OECD

Podatek dochodowy uwzglźdnia sytuacjź podatników

Są zapewne raje podatkowe na świecie, gdzie nie ma PIT. Wszystkie kraje OECD stosują jednak podatki dochodowe i żaden nie myśli o ich zniesieniu. Po pierwsze, PIT i CIT generują duże wpływy do budżetu i nie bardzo jest jasne, czym te wpływy zastąpić. Po drugie, podatki dochodowe jako jedyne uwzglźdniają zdolność podatników do ich płacenia i gwarantują, że wiźcej zarabiający zapłacą wiźcej. Likwidacja PIT i CIT spowodowałaby zapewne znaczne rozwarstwienie dochodów. Niektóre kraje stosują relatywnie wysokie podatki majątkowe, ale to także powoduje niezadowolenie wielu grup - m.in. starszych osób, których może nie stać na płacenie za ich własne mieszkania.

Janusz Jankowiak

ekonomista Polskiej Rady Biznesu

Teoria mówi co innego

Zmniejszanie udziału PIT w PKB nie powinno dziwić. Rosnąca popularność samozatrudnienia powoduje,

że coraz więcej osób unika wysokiego podatku dochodowego, prezentując fiskusowi większe koszty ponoszonej działalności. Przy okazji wzrasta znaczenie VAT-u. Tyle tylko, że całkowita rezygnacja

z podatków dochodowych kłóci się z teorią ekonomii. Trudno także wyobrazić sobie polityczne poparcie

dla tak prowokacyjnego pomysłu. Lepiej, gdyby rząd przeanalizował strukturę dochodów podatkowych. Wiele wskazuje, że podatki są nakładane nie tam, gdzie trzeba.