Informatyka w aptekach

Zdecydowana większość aptek korzysta z systemów komputerowych. Powszechne wykorzystanie komputerów wynika z konieczności stosowania urządzeń fiskalnych oraz skomplikowanych zasad obrotu lekami. Tylko kilkaset aptek, z około osiemdziesięciu tysięcy, korzysta z kas fiskalnych. Pozostałe wykorzystują dedykowane programy pracujące na komputerach osobistych wraz z drukarkami fiskalnymi.Oprogramowanie w apteceProgramy przeznaczone dla aptek wspomagają farmaceutów w większości czynności wykonywanych w aptece, m.in.: w zakupie, przechowywaniu, wytwarzaniu i sprzedaży leków. Szczególnie istotna jest możliwość szybkiej sprzedaży. Skrócenie czasu obsługi klienta zmniejsza kolejkę i bezpośrednio prowadzi do zwiększenia obrotów apteki.Cechą charakterystyczną oprogramowania dla aptek jest konieczność współpracy z bazą danych leków. Dla farmaceutów jest to źródło informacji dotyczących leków oraz odpłatności za nie. Tego typu bazy danych są aktualizowane i dostarczane do aptek co kilka miesięcy.Apteki muszą spełniać wymagania fiskalne, podobnie jak inne firmy. Dodatkowo obrót lekami podlega specjalnemu nadzorowi. Sytuację komplikuje refundacja. Pacjent płaci zwykle tylko część ceny detalicznej, reszta dociera do apteki jako refundacja z kasy chorych. W efekcie apteki muszą prowadzić kilkakrotnie większą sprawozdawczość niż firmy innych sektorów. Rodzi to duże wymagania dotyczące oprogramowania wspomagającego pracę.Biorąc pod uwagę często zmieniające się przepisy, producenci oprogramowania przygotowują kilka razy w roku uaktualnienia aplikacji. W ostatnich latach, przynajmniej raz w roku, każda apteka musiała wprowadzić nową wersję programu, aby dostosować się do obowiązujących przepisów.Programy dla aptek umożliwiają wymianę danych w postaci elektronicznej. Dotyczy to głównie faktur zakupu od dostawców oraz zestawień refundacyjnych dla kas chorych. W większości dane są przekazywane w plikach na dyskietkach.Dostawcy oprogramowaniaZe względu na specyfikę i złożoność przepisów, w aptekach są stosowane programy produkcji polskiej. Dominujący dostawca oprogramowania, firma Kamsoft z Katowic, zdobył około 70 % aptek, kilku producentów oprogramowania, m.in. EuroSoft i ILC z Warszawy, Tradiss z Sosnowca, InfoFarm z Tarnowa, ma udziały wielkości od około 7 do 3%.Nowe technologiePatrząc na ostatnie dziesięć lat, od kiedy dostępne są w Polsce nowoczesne technologie informatyczne, w dziedzinie budowy aplikacji nastąpiło kilka przełomowych wydarzeń, m.in.:? wprowadzono graficzny interfejs,? wykorzystuje się architekturę klient-serwer,? wprowadzono wykorzystanie internetuGraficzny interfejs, spopularyzowany przez system MS Windows, umożliwia naturalną i bliższą intuicji obsługę programów. Zastosowanie w aplikacjach architektury klient-serwer zwiększa niezawodność, wydajność i bezpieczeństwo danych. Korzystanie z internetu umożliwia dostęp i wymianę informacji w skali dotychczas niespotykanejMimo tych, jakże pożądanych, cech nowoczesnych programów, farmaceuci do tej pory nie mają możliwości ich wykorzystania w swojej pracy.Stan oprogramowaniaProgramy wykorzystywane obecnie w aptekach powstały na początku lat 90. w oparciu o technologie informatyczne z początku lat 80. W zdecydowanej większości wykorzystywany jest system operacyjny DOS, który był popularny w latach osiemdziesiątych. Sercem programów dla aptek jest baza danych. Obecnie w aptekach wykorzystuje się przede wszystkim kartotekowe bazy danych typu dBase, mające kilkunastoletnią historię, awaryjne i nie dostosowane do coraz większej liczby gromadzonych danych.Szukając przyczyn technologicznego zapóźnienia oprogramowania dla aptek można wskazać na:? dominującą pozycję jednego z producentów oprogramowania,? duży koszt wykonania nowoczesnych technologicznie programów.Paradoksalnie fakt, że już od wielu lat komputery są obecne w aptekach, również powoduje opóźnienie we wprowadzaniu nowych rozwiązań. Kilkuletni sprzęt w większości nie nadaje się dla zaawansowanych aplikacji. Istotnym powodem, może być również nikła znajomość technologii informatycznych przez farmaceutów i brak z ich strony nacisku na producentów oprogramowania. Ten ostatni argument powoli słabnie, gdyż co roku do aptek trafiają młodzi pracownicy przyzwyczajeni na studiach do korzystania ze współczesnego oprogramowania.Tymczasem otoczenie stawia przed aptekami wymagania, które coraz trudniej jest spełnić. Przede wszystkim kasy chorych żądają coraz dokładniejszych danych dotyczących refundacji leków. Z drugiej strony, dostawcy chętnie automatyzowaliby proces zamówień. W ostatnich latach powstało wiele nowych aptek, powstają również sieci aptek, na rynku farmaceutycznym daje o sobie znać konkurencja, a oprogramowanie nie zapewnia narzędzi do analiz sytuacji finansowej i nie daje podstaw do optymalizacji pracy.Na dodatek wykorzystanie w oprogramowaniu awaryjnych technologii w skrajnych przypadkach prowadzi do przerw w pracy apteki, a powszechnie rodzi konieczność korzystania z drogiego serwisu firm informatycznych. Wszystko to powoduje wzrost kosztów. Istotny procent farmaceutów jest niezadowolonych ze swoich programów komputerowych.Nowe programy dla aptekBiorąc pod uwagę wyżej zarysowaną lukę na rynku programów dla aptek, firma EuroSoft blisko dwa lata temu zdecydowała się wykonać zupełnie nowy, nowoczesny program wspomagający pracę apteki.Projekt EuroApteka zakładający wykonanie takiego programu został ukończony w bieżącym roku. Warto w tym miejscu wspomnieć, że choć dostawcy narzędzi do tworzenia programów mają na swoim koncie duże osiągnięcia, to produkcja zaawansowanych technologicznie aplikacji trwa coraz dłużej i pochłania większe środki. Realizacja projektu EuroApteka trwała czterokrotnie dłużej niż początkowo planowano. Wielkość nakładów, jakie należy ponieść, aby wyprodukować nowoczesne aplikacje, niewątpliwie spowoduje proces koncentracji producentów oprogramowania.Wprowadzenie nowego zaawansowanego technologicznie produktu rodzi też pewne problemy ? nowoczesne aplikacje wymagają nowoczesnego sprzętu komputerowego i wykwalifikowanego serwisu. Należy zorganizować akcję informacyjną i szkoleniową, skierowaną do informatycznych firm serwisowych i farmaceutów. Proces wymiany dawnych programów na nowoczesne aplikacje potrwa z pewnością wiele miesięcy. Miejmy nadzieję, że wprowadzanie nowych technologii informatycznych do aptek przyczyni się do rozwoju sektora farmaceutycznego.

Andrzej DobiegałaAutor jest prezesem zarządu EuroSoft Sp. z o.o.