Bezprecedensowa decyzja prokuratury

Prokuratura federalna oskarżyła Arthura Andersena o popełnienie wykroczeń natury kryminalnej w celu zatuszowania udziału firmy audytorskiej w fałszowaniu ksiąg obrachunkowych Enrona. Jest to pierwszy w historii taki zarzut postawiony firmie audytorskiej.

Larry Thomson, zastępca federalnego prokuratora generalnego, poinformował, że akt oskarżenia przeciwko firmie audytorskiej Arthur Andersen został już w piątek, 8 marca, przedstawiony do oceny wielkiej ławie sędziów przysięgłych - Grand Jury - sądu federalnego w Houston. Przysięgli uznali, że zarzuty prokuratury zostały wystarczająco udokumentowane, by być podstawą dla wszczęcia procesu sądowego przeciwko audytorowi. Decyzję przysięgłych trzymano w tajemnicy, dopóki trwały próby nakłonienia audytora do dobrowolnego przyznania się do winy. Negocjacje prokuratury z prawnikami Andersena okazały się jednak bezowocne.

Akt oskarżenia zarzuca Arthurowi Andersenowi, że podczas gdy rozpoczynało się federalne śledztwo dla zbadania przyczyn upadku Enrona - pracownicy z regionalnego biura audytora w Houston zostali zobowiązani przez swych przełożonych do niszczenia dokumentacji dotyczące stosunków z bankrutującą firmą. Oprócz dokumentów niszczono również pliki komputerowe.

Prokuratura zdecydowanie odrzuciła tezę Andersena, że za niszczenie dokumentów odpowiedzialna była ściśle wyodrębniona grupa ludzi. W akcie oskarżenia stwierdza się, że dokumenty dotyczące Enrona były niszczone również w oddziałach audytora w Londynie oraz w Portland, stanie Oregon, a również w centrali firmy, w Chicago. Prokuratorzy federalni uważają, że zdobyli dowody na to, iż w niszczenie dokumentów były decyzyjnie zaangażowane osoby ze ścisłego kierownictwa firmy.

Dalej akt oskarżenia dowodzi, że metodyka sprawdzania ksiąg Enrona była obowiązującą w firmie praktyką - a nie odstępstwem od przyjętych reguł. W 2000 roku - stwierdza się w akcie oskarżenia - zarząd Arthura Andersena oceniał pracę audytorów Enrona i aprobował ją w całej rozciągłości.

Prokuratura uważa, że w Arthurze Andersenie panował klimat przyzwolenia dla naginania, a nawet omijania przepisów prawa i dlatego właśnie akt oskarżenia został sformułowany przeciwko firmie audytorskiej jako całości. Zastępca federalnego prokuratora generalnego Larry Thomson nie wykluczył jednak, że zarzuty o popełnienie przestępstw natury kryminalnej zostaną postawione również indywidualnym pracownikom Arthura Andersena.

Przedstawiając akt oskarżenia Thomson podkreślił, że prokuratura działa w interesie milionów inwestorów, którzy w podejmowaniu decyzji o zakupie papierów wartościowych polegają na dokumentach aprobowanych przez audytorów. W tym sensie formułując akt oskarżenia prokuratura wykazuje troskę o jakość standardów etycznych rządzących tą profesją.

Reagując na publicznie przedstawione zarzuty prawnicy Arthura Andersena uznali je za pozbawione podstaw, a samą prokuraturę oskarżyli o nadużywanie władzy. Zapowiedzieli, że podczas wyznaczonego na środę spotkania stron w sądzie federalnym w Houston będą domagać się szybkiego rozpoczęcia procesu w celu oczyszczenia z zarzutów swojego klienta.

Samo formalne oskarżenie nie zabrania Andersenowi prowadzenia działalności audytorskiej. Jednak całkowite lub częściowe przyznanie się do winy automatycznie uniemożliwi firmie sprawdzanie dokumentów finansowych spółek giełdowych - chyba że Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) postanowi inaczej. Uprzedzając rozwój wydarzeń SEC powiadomiła, że będzie przyjmować dokumenty spółek aprobowane przez Andersena, jeżeli audytor utworzy dział konsultacyjny, umożliwiający wyjaśnianie na bieżąco pojawiających się w nich wątpliwości. SEC informował również, że raporty spółek, które zrezygnowały z usług Andersena, będą przyjmowane nawet bez audytorskiej kontroli. Jednak będą musiały być zaaprobowane przez inną firmę audytorską w 60 dni od ich złożenia.