Wypadek przy pracy

Z Renatą Skibińską, zastępcą naczelnika Wydziału Przyznawania Emerytur i Rent ZUS w Poznaniu, rozmawia Wiesława Baranowska

Czego może spodziewać się od ubezpieczyciela pracownik, któremu nagle przydarzył się w pracy wypadek?

Przed wszystkim - zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, która weszła w życie 1 stycznia - ubezpieczony może liczyć na zasiłek chorobowy płatny w 100%, i to niezależnie od tego, jak długo był ubezpieczony. Zasiłek w razie wypadku przy pracy jest płatny od pierwszego dnia zwolnienia chorobowego. Potem, gdy jest taka potrzeba, płacimy jeszcze świadczenie rehabilitacyjne, gdy dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują powrót do pracy. Wreszcie przysługuje jeszcze takiej osobie zasiłek wyrównawczy, jeśli po doznanym urazie jej aktualne wynagrodzenie jest niższe niż było poprzednio.

Jest jeszcze odszkodowanie jednorazowe.

Tak, ubezpieczonemu, który doznał wypadku w miejscu pracy lub ma chorobę zawodową, należy się jednorazowe odszkodowanie za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Jest to, od 1 kwietnia 2003 r., 341 złotych - 16% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce w poprzednim roku ogłaszanego dla celów emerytalnych. Kwota ta będzie się zmieniać co roku, od II kwartału. W kwietniu 2004 r. będzie to 17%, aż do 20% w roku 2007.

Tyle samo - 341 złotych za każdy procent uszczerbku na zdrowiu wyniesie odszkodowanie za pogorszenie stanu zdrowia, jeśli wzrośnie ono o co najmniej 10 punktów procentowych w stosunku do tego, które było podstawą przyznania jednorazowego odszkodowania. Gdy w wyniku wypadku lub choroby zawodowej pracownik staje się niezdolny do pracy, może ubiegać się o przyznanie renty wypadkowej.

Nie mówię tu o sytuacji najgorszej - o zgonie ubezpieczonego wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Wówczas członkom rodziny przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Jeżeli do odszkodowania uprawniony jest małżonek, to przysługuje ono w wysokości 18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia. Jeśli uprawnione są równocześnie dzieci, to odszkodowanie wzrasta o 3,5--krotne przeciętne wynagrodzenie na każde z dzieci. Poza tym rodzina zmarłego może ubiegać się o przyznanie renty rodzinnej po ubezpieczonym, który zmarł w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Co jeszcze nowego wnosi ta ustawa?

Przede wszystkim wprowadza możliwość ubiegania się o jednorazowe odszkodowanie wypadkowe przez osoby, które prowadzą działalność gospodarczą. Wszystkim prowadzącym własną działalność, którzy od stycznia 1999 r. do końca 2002 r. ulegli wypadkom przy pracy i płacili składki na ubezpieczenie wypadkowe, nowa ustawa daje możliwość wystąpienia o jednorazowe odszkodowanie. Warunek - wniosek musi być zgłoszony najpóźniej do 30 czerwca tego roku. Jeżeli w dniu zgłoszenia wniosku ubezpieczony posiada zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczające 2 złote, musi uregulować zaległość także do 30 czerwca. Mamy już sporo takich zgłoszeń.

Jednak nowa ustawa wypadkowa odebrała nieco świadczeń należnych ubezpieczonym w myśl starych przepisów.

Tak, osobom, które uległy wypadkom w drodze z domu do pracy i z pracy do domu po 31 grudnia 2002 r. nie przysługuje jednorazowe odszkodowanie wypadkowe. Nowa ustawa zawiesza też prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem lub chorobą zawodową oraz renty rodzinnej przyznanej na podstawie tej ustawy z powodu osiągania przychodów, podobnie jak w przypadku wszystkich tak zwanych wcześniejszych emerytów i rencistów. Ustawa wprowadziła również nowe zasady pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową w łączności z emeryturą. Prawo do pobierania jednego świadczenia w pełnej wysokości oraz drugiego w połowie zachowują obecnie osoby nie osiągające żadnego przychodu.Wprowadzenie tych zasad spowodowało wiele protestów rencistów, którzy dostają dodatkowo świadczenia z powodu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Istotnie, sporo było zamieszania, gdyż były osoby, które wiele straciły. Jednak my jesteśmy jedynie wykonawcą przepisów ustawy.

Czy obecnie w związku z nowymi stawkami składek na ubezpieczenie wypadkowe spotyka się większy opór pracodawców przed potwierdzaniem wypadków przy pracy?

Kiedy pracodawca nie chce sporządzić protokołu wypadku przy pracy, pracownik może zgłosić się do Państwowej Inspekcji Pracy, aby ta doprowadziła do właściwego rozeznania warunków pracy w danym zakładzie.

Czy często się zdarza, że ZUS uznaje wypadek przy pracy za spowodowany wyłącznie z winy pracownika, który był pod wpływem środków odurzających lub psychotropowych?

Nie przypominam sobie takiego przypadku, mimo że dużo się ostatnio mówi o narkomanii. Natomiast sporo kłopotów powoduje artykuł mówiący o tym, że nie przysługują świadczenia, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia lub zdrowia spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Dziękuję za rozmowę.