przerzucona na aptekarza

Rozmowa ze współautorem raportu "Gospodarka lekowa", kierownikiem podyplomowego Studium Farmakoekonomiki, Marketingu i Prawa Farmaceutycznego Szkoły Biznesu PW, dr. hab. Tomaszem Hermanowskim

Jakie są szanse wdrożenia zaleceń wynikających z raportu "Gospodarka lekowa", przygotowanego przez ekspertów Waszej szkoły?

Pilna konieczność wdrożenia wniosków dotyczących kontroli recept stała się oczywista w momencie, w którym w toku prac nad nową ustawą zdrowotną wypłynęła kwestia nadużyć związanych z receptami wystawianymi na inwalidów wojennych. Przekonać się o tym można, czytając, opublikowany na stronie internetowej Sejmu Biuletyn nr 198 Komisji Zdrowia, zawierający stenogram dyskusji na temat leków dla inwalidów wojennych, która odbyła się na posiedzeniu Komisji Zdrowia 5 lipca. Nawiasem mówiąc, publikacja Biuletynu nr 199 Komisji Zdrowia, zawierającego stenogram z drugiej części tej dyskusji, została opóźniona przynajmniej do 13 sierpnia, tak że głosujący 12 sierpnia nad poprawkami do ustawy członkowie Senatu nie mogli się z nim zapoznać. Niemniej jednak, nawet z opublikowanych w normalnych terminach w Biuletynach Komisji Zdrowia nr 199 i 200 fragmentów stenogramu wynika, iż nie mogąc sobie od 1991 r. poradzić z nadużyciami, kosztującymi, według różnych szacunków, od 475 mln do 1 mld zł rocznie, Ministerstwo Zdrowia zaproponowało podczas prac nad projektem ustawy zastąpienie przysługującego inwalidom wojennym prawa do bezpłatnych leków zasiłkiem lekowym, kosztującym budżet 237 mln rocznie. Propozycja ta została odrzucona przez posłów, którzy zaproponowali, aby pieniądze te przekazać NFZ-owi na stworzenie systemu kontroli recept. Kontrolę taką ma umożliwić wpisywanie numeru PESEL na recepcie pacjentów posiadających szczególne uprawnienia, takich jak inwalidzi wojenni.

Czy ręczne wpisywanie przez lekarza numeru PESEL na recepcie, a następnie również ręczne wprowadzanie tego numeru do systemu informatycznego apteki nie spowoduje błędów?

Po to, aby do tego nie dopuścić, zaproszeni na posiedzenie senackiej Komisji Polityki Społecznej i Zdrowia 10 sierpnia członkowie Grupy Ekspertów zaproponowali, aby zamiast zobowiązywać lekarzy do ręcznego wpisywania nr PESEL pacjenta na receptach, umieścić ten numer na karcie ubezpieczenia zdrowotnego, np. w postaci kodu kreskowego lub innego, możliwego do maszynowego odczytania w aptece.

Czy to umożliwi wychwycenie przez aptekę nadużyć, związanych z receptami na inwalidę wojennego?

Jeszcze nie, to dopiero początek. Przyjęcie zgłoszonych przez senator Zdzisławę Janowską poprawek do ustawy uwalniało lekarzy od ręcznego wpisywania nr PESEL na milionach recept. Apteki mogłyby wprowadzać PESEL do swojego systemu informatycznego za pomocą czytnika kodów kreskowych, ale system informatyczny apteki nadal nie byłby w stanie sprawdzić, czy np. przychodzący z receptą na Viagrę inwalida wojenny nie jest oszustem, który zrealizował już, na ten sam numer PESEL, tego samego dnia, 15 recept na Viagrę w innych aptekach. Takie oszustwo może wykryć jedynie rekomendowany w Raporcie Grupy Ekspertów Szkoły Biznesu Politechniki Warszawskiej system informatyczny płatnika, pozwalający na rozstrzyganie roszczeń refundacyjnych aptek w systemie on-line podczas realizacji recepty w aptece. Apteki na własną rękę go nie wprowadzą. Zrobić to może jedynie strona rządowa. Zdając sobie z tego sprawę, senator Wojciech Pawłowski zgłosił na tym samym posiedzeniu komisji poprawkę, zobowiązującą NFZ do wdrożenia, w terminie nie dłuższym od dwóch lat, systemu informatycznego, pozwalającego na rozstrzyganie roszczeń refundacyjnych aptek podczas realizacji recepty w aptece oraz całodobowego, telefonicznego centrum obsługi aptek.

Czy poprawki te zostały przez Senat zaakceptowane?

Biorący udział w posiedzeniu Komisji przedstawiciel ministra zdrowia, nie podejmując dyskusji merytorycznej, negatywnie zaopiniował wszystkie wyżej wymienione poprawki. Pomimo to dwie pierwsze, zgłoszone przez senator Janowską, zostały przegłosowane przez większość członków Komisji Polityki Społecznej i Zdrowia, która w przyjętym 11 sierpnia sprawozdaniu zarekomendowała ich przyjęcie przez Senat. Niestety, podczas głosowania nad poprawkami do ustawy, na posiedzeniu Senatu 12 sierpnia, dla większości senatorów negatywna opinia ministra zdrowia okazała się ważniejsza od rekomendacji komisji oraz argumentów merytorycznych i obydwie poprawki zostały odrzucone.

Co to oznacza?

Powrót do punktu wyjścia, czyli sytuację patową. Posłowie odrzucili zgłoszoną przez Ministerstwo Zdrowia propozycję zastąpienia bezpłatnych leków dla inwalidów wojennych zasiłkiem lekowym. Z kolei Ministerstwo Zdrowia zablokowało zgłoszone w Senacie poprawki, zmierzające do wprowadzenia proponowanego przez posłów systemu kontroli uprawnień, eliminującego patologie. Jedyna zmiana to obowiązek wypisywania na recepcie nr PESEL pacjenta.

Czy pozwoli to na wyeliminowanie patologii?

Niestety, nie. Aptekarzowi PESEL pacjenta, bez postulowanego przez nas systemu informatycznego, nic nie da. "Gołymi rękami" go nie rozgryzie, przynajmniej nie w momencie realizacji recepty, a po wydaniu leku ryzyko odrzucenia przez NFZ roszczenia refundacyjnego przechodzi na aptekę.

W jakiej sytuacji ten zapis stawia apteki?

Obawiam się, że bardzo niekorzystnej. Stwarza oczekiwanie, że apteki będą w stanie wyeliminować patologie, związane np. z receptami na inwalidę wojennego, ale w rzeczywistości nie daje aptekarzowi skutecznych narzędzi, pozwalających na spełnienie tych oczekiwań. Niebezpieczeństwo jest tym większe, że Senat jednocześnie odrzucił poprawkę, mówiącą, iż apteka nie może ponosić odpowiedzialności finansowej za błędne dane, umieszczone na recepcie na leki refundowane.

Dziękuję za rozmowę.