Gospodarczy futbol

Na koniec kadencji rządzący mają zazwyczaj najbardziej twórcze pomysły na doprowadzenie do powszechnego dobrobytu

Co cztery lata mistrzostwa są świata... Futbolowe szaleństwo ogarnia wówczas niemal wszystkich, bez różnicy wieku czy statusu majątkowego. Medialnymi znawcami piłkarskich strategii, taktyk i zagrań nagle stają się znani aktorzy, muzycy i uczestnicy reality shows, czyli osoby z futbolem na co dzień związane raczej luźno, a często nawet nie znające podstawowych zasad tego pięknego skądinąd sportu. Zawodnicy pojawiają się w radiowych i telewizyjnych reklamach, na billboardach oraz okładkach programów telewizyjnych i czasopism dla pań... Strach otworzyć lodówkę, by przypadkiem nie natknąć się w niej na roześmiane twarze orłów-nielotów Janasa lub reprezentantów innego kraju, którzy dla odmiany w piłkę grać potrafią...

Zupełnym przypadkiem jest, że również co cztery lata odbywają się w Polsce wybory parlamentarne. Na szczęście daty obydwu wydarzeń nie pokrywają się ze sobą, ale analogii między nimi doszukać się można wbrew pozorom całkiem sporo. Wizerunków polityków, na których niedosyt i tak nigdy nie narzekamy, przybywa niemal lawinowo na każdym murze i w każdej gazecie, a większość komentarzy, domorosłych i fachowych, skupia się na tym jednym, najważniejszym spektaklu.

Zarówno przed mundialem, jak i wyborami pojawiają się obietnice. Z perspektywy czasu wydaje się, że wszystkie one są tyle samo warte. Dojście do fazy pucharowej rozgrywek, czy przeprowadzenie głębokich reform strukturalnych gospodarki okazuje się nierealne. Tak zawodnikom, jak i politykom brakuje nie tylko woli spełnienia podejmowanych publicznie zobowiązań, ale również niezbędnych umiejętności. W końcu najważniejszy jest sam wyjazd na mistrzostwa lub znalezienie się w poselskiej ławie.

Trener dokonuje selekcji zawodników. Opinia publiczna z zapartym tchem śledzi nominacje do kadry narodowej i... okazuje się, że czołowi gracze będą śledzić mecze rozgrywane przez swoich kolegów jedynie w telewizji.

Gospodarczy selekcjonerzy nie są lepsi od piłkarskiego. Gdy już zasiądą w rządowych fotelach, odsyłają do domów, według ułożonego przez siebie klucza, prezesów spółek Skarbu Państwa i apolitycznych instytucji państwowych. Wyniki meczów granych w eksperymentalnym składzie nie ucieszyły chyba nikogo...

Wreszcie naszym piłkarzom udaje się strzelić gole. Kto jednak zdobywa bramki? Oczywiście, ten zawodnik, który na mistrzostwa w ogóle miał nie jechać! Dokładnie tak samo jest w polityce - do koalicji rządowej wchodzą te ugrupowania, które z racji niewielkiego społecznego poparcia i zaufania miały jedynie z pozycji opozycyjnych przyglądać się realizacji programów reform. Słuchając jednak wypowiedzi przedstawicieli tych partii na tematy gospodarcze, należy się spodziewać rychłego strzelenia wielu bramek samobójczych.

W końcu przychodzi upragnione zwycięstwo. Niestety, mimo że było ono wyczekiwane i powitane z radością, nie przynosi żadnego efektu i nie jest już w stanie odmienić całościowej oceny występów drużyny. Najsurowiej kibice oceniają trenera. Także na koniec kadencji rządzącym przychodzą zazwyczaj najbardziej twórcze pomysły na naprawianie kraju i sposoby na doprowadzenie do powszechnego dobrobytu. Nie można było tak grać przez cały turniej? Kibice ściskający kciuki za wzrost gospodarczy mają na szczęście w rękach mocniejszy instrument niż kibice piłkarscy - kartę do głosowania. Nie tylko oceniają selekcjonerów, ale przede wszystkim mogą im pokazać czerwoną kartkę.

Pozycję lidera przemian gospodarczych straciliśmy wprawdzie relatywnie niedawno, ale, podobnie jak sukcesy drużyn Górskiego i Piechniczka, odeszła ona już do historii. Tak jak w przypadku futbolu przyczynili się do tego działacze PZPN, w świecie gospodarczym zawdzięczamy to politykom. Wierny kibic zawsze jednak wierzy, że "już za cztery lata Polska będzie mistrzem świata". Racjonalny obserwator polskiego życia politycznego i gospodarczego nadzieję taką powinien stracić już dawno. Sukces w świecie gospodarki nie przyjdzie z dnia na dzień. W tym przypadku nie można liczyć na szczęśliwe losowania, czy inne zbiegi okoliczności. A może jednak coś wreszcie się odmieni... Kiedyś... W końcu podobno życie jest jak piłka!

Instytut badań nad gospodarką rynkową