NBP osłabiły kursy, banki - kryzys rosyjski
Aktywa zagraniczne polskich banków komercyjnych były po 11 miesiącach o ponad 40% niższe niż na początku ub.r. W dużej mierze można za to winić kryzys rosyjski, który we wrześniu i październiku dotknął również NBP. Jego aktywa zagraniczne spadły o ponad 12 mld zł.Gdyby nie wyniki września, aktywa banków komercyjnych rosłyby znacznie szybciej. W ciągu 9 miesięcy ub.r. zwiększyły się bowiem o ponad 19%, a po 11 miesiącach - o niecałe 23%. Dynamika byłaby wyższa, ale we wrześniu została zastopowana - a nawet nastąpił (minimalny - niecałe 0,1%) spadek.Banki komercyjne i tak znalazły się w lepszej sytuacji niż NBP. Do końca sierpnia jego aktywa zagraniczne wzrosły o ponad 39%. We wrześniu zmniejszyły się niemal o 10 mld zł, w październiku - prawie o 2,5 mld zł. W rezultacie aktywa ogółem - po ośmiu miesiącach wyższe o 26% - spadły prawie o 14 mld zł. Ich dynamika po 10 miesiącach wyniosła 13,76% - realna nieco ponad 3%. Listopadowy wzrost dał niewiele - o 1,6% wyższe aktywa zagraniczne, 1,3% - aktywa ogółem. Malejąca inflacja średnioroczna spowodowała natomiast nieco lepszy wynik realny: przy wzroście nominalnym 25,3%-6,1%.Aktywa banków komercyjnych ratowały przede wszystkim należności od sektora niefinansowego. W ciągu 11 miesięcy ub.r. zwiększyły się o ponad 21%, stanowiąc przez cały czas nieco ponad 40% sumy bilansowej. Tymczasem w bilansie NBP aktywa zagraniczne miały na początku roku 72-proc. udział, by po 11 miesiącach wzrosnąć do 79%.Spadek aktywów zagranicznych NBP wyniósł w ciągu dwóch miesięcy (sierpień-październik) niemal 3,5 mld USD. Nie dotyczyło to obniżenia rezerw walutowych: jedyny ich ubiegłoroczny spadek miał miejsce w grudniu - wyniósł niecałe 50 mln USD. Grzegorz Wójtowicz, członek Rady Polityki Pieniężnej, główną winą za taką sytuację obarcza dolara. - Pamiętając, że rezerwy walutowe to ok. 90% aktywów zagranicznych NBP, trzeba zwrócić uwagę, że ich zmienność w dużym stopniu koresponduje ze zmianami kursów - podkreślił. Niemal 9-proc. wzrost aktywów w sierpniu miał miejsce przy umocnieniu dolara z 3,43-45 na początku miesiąca do 3,74 na koniec. We wrześniu umocnił się z kolei złoty - o 4,3% - aktywa zaś zmniejszyły się o ok. 8%. G. Wójtowicz tłumaczy tę różnicę zmianami pozostałych pozycji aktywów zagranicznych NBP. Październikowy spadek aktywów (2,3%) całkowicie już można wytłumaczyć różnicami kursowymi (3,7%), zwłaszcza że trzeba doliczać zmiany kursu marki do dolara.Różnica wartości aktywów zagranicznych banków komercyjnych między sierpniem a listopadem wynosiła niemal 1,4 mld USD. - Dużą rolę odegrały przesunięcia z aktywów walutowych na złotowe - podkreśla G.Wójtowicz. Warto jednak zwrócić uwagę, że w ub.r. niższe były zagraniczne inwestycje portfelowe. Po dwóch kwartałach 1997 r. wyniosły one ponad 1,2 mld USD, w 1998 r. - 770 mln USD. W sierpniu i we wrześniu zmniejszyły się natomiast o 950 mln USD - a są to tylko oficjalne dane z bilansu płatniczego. Eksperci NBP szacowali związany z kryzysem rosyjskim odpływ kapitału zagranicznego na ok. 0,5 mld USD. Analitycy spoza banku centralnego mówili o kwocie 1,5 mld USD - i wszystko wskazuje na to, że byli bliżsi prawdy.
PRZEMYSŁAW SZUBAŃSKI
