Zmiany, zmiany, zmiany...

Zakład Ubezpieczeń Społecznych od początku roku aplikuje swoim klientom nowości, które często sprowadzają się do drenażu kieszeni.

Od dziś zaczną obowiązywać następujące:

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki za siebie i osoby współpracujące, zwolnione są z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za kolejne miesiące, jeśli nie ma różnic w stosunku do danych wykazanych w ostatnich dokumentach lub wynikają one jedynie z kwartalnej zmiany wysokości minimalnej podstawy wymiaru składek. Przepis zacznie w praktyce obowiązywać od maja br., bo wówczas przypada termin płacenia składki za kwiecień.

Również od 1 kwietnia pracodawcy, którzy zatrudniają więcej niż 5 osób, a mniej niż 21 osób, będą musieli swoje dokumenty rozliczeniowe przesyłać elektronicznie. Będzie to wymagało przygotowania się, czasem nawet uczestniczenia w specjalnych kursach, które prowadzone są przez wszystkie oddziały i inspektoraty ZUS. Wyjątkowo, na wniosek płatnika składek, ZUS może wyrazić zgodę na przekazywanie ich w formie dokumentu pisemnego nie dłużej jednak niż do 3 miesięcy po tym terminie, a więc do 1 lipca 2003 r. Pozwoli to Zakładowi na uwzględnienie wniosków tych płatników składek, dla których wywiązanie się z obowiązku elektronicznego przekazywania dokumentów jest niemożliwe z przyczyn od nich niezależnych (na przykład, brak na danym terenie odpowiednich łączy) lub nieracjonalne - na przykład w przypadku pracodawców tylko sezonowo zatrudniających większą liczbę pracowników.

W uzasadnionych przypadkach (np. względy techniczne) ZUS może całkiem zwolnić płatnika składek rozliczającego się za więcej niż 5 osób z obowiązku elektronicznego przekazywania dokumentów rozliczeniowych.

Więcej na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z ustawą z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest liczona od 75% przeciętnego wynagrodzenia (miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszane przez prezesa GUS).

Za marzec przedsiębiorcy płacili 106,82 zł, czyli 8% od 1335,25 zł (60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w IV kwartale 2002 r.) Od dziś składka całkowicie się zmieni. Choć nadal będzie wynosić 8%, to jednak od zupełnie innej podstawy - od kwoty, która będzie stanowić 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale włącznie z wypłatami z zysku. Będzie to przynajmniej o 40% więcej niż obecnie.

Będzie to dotyczyć:

n osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą

n twórców lub artystów

n osób wykonujących działalność w zakresie wolnego zawodu:

a) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych

b) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

n wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej

n wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Wspomniane zmiany dotyczą też osób, które współpracują z wymienionymi wyżej osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą.

Członkowie rad nadzorczych zostali objęci ubezpieczeniem zdrowotnym, a podstawę wymiaru składki stanowi przychód otrzymywany z tytułu pełnionej funkcji. Nie podlegają natomiast ubezpieczeniu społecznemu. Od 1 kwietnia płatnicy powinni zgłosić obecnych członków rad nadzorczych do ubezpieczenia. Nowych członków rad nadzorczych zgłasza się w ciągu 7 dni od ich powołania.

Przepisy, które obowiązują od początku roku:

Większe grono uprawnionych do pełnienia funkcji płatnika składek - poza dotychczasowymi płatnikami, uprawnienia otrzymały te podmioty, które faktycznie opłacają składki za ubezpieczonych: szkoły, przedszkola oraz inne podmioty oświatowe podlegające danej jednostce administracyjnej oraz podmioty, w których pełniona jest służba (w odniesieniu do żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy policji).Zwiększyła się grupa osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu. Od 1 stycznia 2003 r. osoby prowadzące działalność w zakresie wolnego zawodu, które podlegają przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz te, których przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, są objęte ubezpieczeniami społecznymi. Dotyczy to także wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Osoby zgłaszające się dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego są nim obejmowane tylko wówczas, gdy zgłoszenie to zostanie dokonane w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczeń. Jeśli więc zgłoszenie do ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i zdrowotnego nastąpiło 1 stycznia 2003 r., a chorobowe ma być zgłoszone np. 1 kwietnia tego roku, najpierw trzeba ubezpieczonego wyrejestrować (druk ZUS ZWUA), a następnie zarejestrować ponownie (druk ZUS ZUA), tym razem do wszystkich ubezpieczeń.

Podobnej zasadzie podlegają wszelkie korekty (błędy) danych wykazywanych w zgłoszeniach do ubezpieczeń. Najpierw należy wyrejestrować ubezpieczonego (druk ZUS ZWUA), a dopiero później zarejestrować go prawidłowo (druk ZUS ZUA).

Pracodawca musi pamiętać przy okazji, że miesięczna podstawa wymiaru składek, którą podaje jako zarobek ubezpieczonego na cały etat, nie może być niższa, od kwoty odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę (ustawa z 10.10.2002 r., Dz.U. Nr 200, poz. 1679), a więc 800 złotych brutto.

ZUS ograniczył informacje przekazywane w zgłoszeniach. Od 1 stycznia 2003 r. nie podaje się:

- danych o karcie stałego lub czasowego pobytu

- okresu, na jaki został orzeczony stopień niepełnosprawności

- wymiaru czasu pracy

- stopnia pokrewieństwa lub powinowactwa

- pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym z pracodawcą, zleceniodawcą, osobą prowadzącą pozarolniczą działalność

- niezdolności do pracy

- pracy górniczej

- kodu wykształcenia

Kod wykonywanego zawodu należy podawać tylko w przypadku ubezpieczonych wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

W dokumentach płatników składek zrezygnowano z podawania daty rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności oraz danych posiadania statusu zakładu pracy chronionej lub aktywizacji zawodowej.

Zwiększone zostały składki zus-owskie dla wielu płatników. Przede wszystkim na ubezpieczenie zdrowotne. Wynoszą one 8% od podstawy wymiaru, a nie 7,75% jak poprzednio. Ale odliczeniu od podatku dochodowego podlega tylko kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75% podstawy wymiaru.

Oznacza to, że jeżeli zaliczka na podatek dochodowy jest wyższa lub równa składce na ubezpieczenie zdrowotne, to z dochodu ubezpieczonego pobiera się składkę w wysokości 0,25%. Jeśli natomiast zaliczka na podatek dochodowy jest niższa od należnej składki na ubezpieczenie zdrowotne, można pobrać składkę jedynie do wysokości pobranej zaliczki. Na przykład: jeśli składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła 56 zł, a zaliczka na podatek 0 złotych - przy pensji 700 złotych - to wykazujemy w dokumentach rozliczeniowych podstawę wymiaru 700 złotych i składkę na ubezpieczenie 0 złotych.

Podwyższona została składka na ubezpieczenie wypadkowe.

Jeżeli chodzi o tych, co mają firmę jednoosobową lub zgłaszają do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 osób, to zwiększyło się ono do 1,93% podstawy wymiaru.

Natomiast wszyscy ci, którzy mają REGON i zgłaszają do ubezpieczenia co najmniej 10 osób, płacą składki zgodnie z grupą działalności, do której jako płatnicy należą (według Polskiej Klasyfikacji Działalności w rejestrze REGON). Jeżeli płatnik, na przykład, ustalił, że powinien opłacać składkę na ubezpieczenie w wysokości 1,47% (PKD,,I-Transport, gospodarka magazynowa i łączność"), to powinien opłacać tę składkę zarówno za pracowników, jak i za zleceniobiorców wykonujących tę pracę w jego miejscu pracy. W liczbie ubezpieczonych należy uwzględnić osoby, które podlegały ubezpieczeniu wypadkowemu nawet przez jeden dzień!

Jak obliczyć liczbę zatrudnionych? Po prostu liczbę zatrudnionych w każdym miesiącu ubiegłego roku sumuje się i dzieli przez 12. Jeśli wynik jest wyższy po zaokrągleniu od 9, to do obliczenia bierze się składkę na ubezpieczenie wypadkowe z grupy działania, zgodnej z PKD. Przy wyliczaniu liczby ubezpieczonych nie bierze się pod uwagę osób, które z tytułów posiadanych u danego płatnika, podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, ale nie wypadkowemu, a więc pobierające zasiłek macierzyński, przebywające na urlopie bezpłatnym, urlopie wychowawczym lub powołanych do odbywania zasadniczej służby wojskowej.

W związku z nową ustawą wypadkową ważne jest, że osoby prowadzące działalność gospodarczą, które uległy w latach 1999-2002 wypadkom, mogą wystąpić z wnioskiem o jednorazowe odszkodowanie - ale tylko do 30 czerwca 2003 roku. Jeżeli posiadają zadłużenia powyżej 2 złotych, muszą je uregulować nie później niż do połowy roku, inaczej jednorazowe odszkodowanie nie będzie im wypłacone.

Nowe składki na ubezpieczenie wypadkowe wyjątkowo będą obowiązywały ponad rok, czyli do 31 marca 2004 r.

Ponadto pracodawca musi być przygotowany na wyższą składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Do końca roku było to 0,08%, od nowego 0,15%.