Będzie rekordowy deficyt

Instytucje federalne w USA prognozują, że w bieżącym roku fiskalnym, który rozpoczął się 1 października ub.r., deficyt amerykańskiego budżetu wyniesie ponad 400 mld USD. Po pierwszych 10 miesiącach, głównie wskutek zmian przepisów prawnych, dziura w budżecie znacznie przekroczyła 300 mld USD. Dotychczasowy rekord z 1992 r. to 290 mld USD.

W zeszłym tygodniu Departament Skarbu USA poinformował, że w okresie październik 2002 r. - lipiec 2003 r. deficyt wyniósł 324 mld USD. Jest to wynik ponaddwukrotnie wyższy niż w analogicznym czasie poprzedniego roku fiskalnego. Do budżetu w 10 miesiącach roku fiskalnego 2003 wpłynęło 1,477 mld USD, a wydano z niego 1,801 mld USD. O 6,9% spadły wpływy z podatku dochodowego, które stanowią największą część dochodów budżetu. Dochody z podatku od przedsiębiorstw zmalały aż o 14,1%, jednak Biuro Budżetowe Kongresu (Congressional Budget Office - CBO) ocenia, że spadek jest rezultatem zmian w prawie przeprowadzonych w minionych 3 latach. Wydatki na obronność zwiększyły się o 15,9%, a na opiekę socjalną o 4,1%. Ekonomiści cieszą się, że tegoroczny budżet zachowuje się w miarę stabilnie i podąża śladem zmian w przepisach. W poprzednich latach zdarzało się, że wpływy nieoczekiwanie okazywały się niższe, niż zakładano.

Kosztowne akty prawne

Nowe przepisy prawne, wprowadzone w ostatnich kilku miesiącach przez administrację prezydenta George`a W. Busha, istotnie przyczyniają się do wzrostu deficytu w bieżącym roku budżetowym. CBO ocenia, że z tego powodu niedobór będzie wyższy o 99 mld USD. Dzięki ustawie o cięciach podatkowych (Jobs and Growth Tax Relief Reconciliation Act), która wprowadziła ulgi dla Amerykanów w latach 2003 i 2004, w obecnym roku wpływy do budżetu będą niższe o 53 mld USD. Zgodnie z zapisami, w tym samym akcie rząd wyda 9 mld USD w br., by wspomóc stanowe budżety. Ustawa o dodatkowych wydatkach na obronność (Emergency Wartime Supplemental Appropriations Act), czyli przede wszystkim na działania w Iraku, w Afganistanie i na obronę przed terroryzmem, zwiększa deficyt w 2003 r. o kolejne 33 mld USD.

Ponad 400 miliardów

według prognoz

CBO prognozuje, że wydatki rządowe w sierpniu i wrześniu przekroczą wpływy o 77 mld USD, a cały rok zamknie się niedoborem w wysokości 401 mld USD. Jeszcze bardziej pesymistyczne są szacunki Biura Zarządzania i Budżetu (Office of Management and Budget - OMB) przy Białym Domu. W lutowym raporcie, tuż po przyjęciu ustawy budżetowej na bieżący rok, przewidywano nieco ponad 300--milionowy deficyt. 15 lipca, w połowie okresu między przyjęciem ustawy a końcem roku fiskalnego, OMB wydał zrewidowaną wersję wspomnianego dokumentu, w którym prognozę niedoboru podwyższono do 455 mld USD. Szacunki dwóch instytucji różnią się głównie z powodu przewidywanych wydatków na wojsko. CBO szacuje, że będą o 18 mld niższe, niż zapisane w raporcie OMB.

Będzie rekord

W dotychczasowej historii Ameryki nie notowano jeszcze tak wysokiego deficytu jak tegoroczny. Rekordowy pod tym względem był 1992 r., kiedy wyniósł on 290 mld USD. Lata przełomu wieków to okres nadwyżek w budżecie. W 2000 r. dochody były wyższe od wydatków aż o 236 mld USD, a rok później o 127 mld USD. W ubiegłym roku fiskalnym recesja dotknęła także federalną kasę i znowu pojawił się deficyt (niecałe 158 mld USD).

Obecny rok będzie rekordowo zły dla budżetu USA, ale tylko w ujęciu bezwzględnym. Deficyt nie powinien bowiem przekroczyć 4% PKB, a w latach 80. zdarzało się, że był większy niż 5% produkcji amerykańskiej gospodarki. OMB przewiduje, że w przyszłym roku deficyt wzrośnie do 475 mld USD. Byłby to wzrost zgodny z przewidywanym tempem rozwoju gospodarczego za oceanem. W I kwartale br. wyniosło ono 2,4%, a ekonomiści oceniają, że w najbliższym czasie gospodarka jeszcze przyspieszy.