Pieniądze wypływają z depozytów bankowych

Zmienia się struktura oszczędności Polaków. Coraz więcej pieniędzy lokujemy w różnego rodzaju funduszach, emerytalnych, inwestycyjnych i ubezpieczeniowych, a coraz mniej inwestujemy samodzielnie. Poza tym, systematycznie wycofujemy pieniądze z lokat bankowych.

Wartość środków zgromadzonych w funduszach emerytalnych, inwestycyjnych i ubezpieczeniowych wyniosła pod koniec pierwszego kwartału 2003 r. 62,1 mld zł - wynika z danych NBP zawartych w "Raporcie o inflacji". Dla porównania, w czwartym kwartale 2002 r. było to 55,9 mld zł.

Więcej zbiorowych inwestycji

Największy wzrost aktywów miał miejsce w funduszach inwestycyjnych. Pod koniec marca zarządzały one majątkiem 24,1 mld zł (dotyczy to podmiotów, które są dostępne dla osób fizycznych), o jedną piątą większym niż pod koniec grudnia ub.r. Aktywa OFE wzrosły w tym czasie o nieco ponad 6%, do 33,6 mld zł. Minimalnie zwiększył się też udział polis ubezpieczeniowych na życie - do 4,4 mld zł, z 4,2 mld zł pod koniec 2003 r. (NBP wziął pod uwagę tylko lokaty, które nie mają gwarantowanej stopy zwrotu; wartość łącznych środków zgromadzonych w funduszach ubezpieczeniowych jest znacznie większa).

Zmieniają się też preferencje klientów funduszy inwestycyjnych. Do tej pory większość wpłacanych przez nich środków trafiała do podmiotów inwestujących bezpiecznie, tzn. w obligacje i bony skarbowe. Pod koniec ub.r. stanowiły one przeszło 80% łącznego majątku, którym zarządzają TFI. W ciągu pierwszych siedmiu miesięcy tego roku udział ten zmniejszył się do ok. 72%. To przede wszystkim efekt pogorszenia wyników funduszy, co ma z kolei związek z zakończeniem hossy na rynku obligacji. Coraz więcej nowych wpłat trafia natomiast do podmiotów inwestujących w akcje. W lipcu przyrost majątku takich funduszy po raz pierwszy od 27 miesięcy był większy niż w przypadku podmiotów obligacyjnych. To rezultat trwającej od marca hossy na warszawskiej giełdzie.

Znacznie wolniej niż w przypadku form pośrednich rośnie natomiast wartość bezpośrednich inwestycji Polaków na rynku kapitałowym. NBP oszacował, że pod koniec marca wyniosły one 24,4 mld zł wobec 24,3 mld zł na koniec grudnia 2002 r. W czwartym kwartale gospodarstwa domowe miały mniej akcji i obligacji oszczędnościowych. Dokupiły natomiast pozostałych obligacji. Wartość posiadanych bonów skarbowych nie uległa zmianie. Struktura ta mogła się jednak znacząco zmienić w drugim kwartale. Z danych GPW wynika bowiem, że udział inwestorów indywidualnych w obrotach na giełdzie zaczął rosnąć.

Wypływają

pieniądze z lokat

NBP zwraca też uwagę na ciągły odpływ pieniędzy z lokat bankowych do innych form oszczędzania. Proces ten rozpoczął się w połowie 2002 r. Główny powód to spadek oprocentowania. Ale ogromny wpływ na zmianę struktury oszczędności Polaków miało też wprowadzenie pod koniec 2001 r. podatku od zysków kapitałowych. W tamtym czasie wiele osób po raz pierwszy usłyszało np. o funduszach inwestycyjnych.

O tym, że lokaty bankowe w coraz mniejszym stopniu wykorzystywane są jako sposób odkładania pieniędzy, świadczy stosunkowo szybki wzrost depozytów bieżących (na koniec pierwszego kwartału ich wartość wyniosła 50,4 mld zł wobec 45,8 mld zł rok wcześniej) przy jednoczesnym spadku lokat terminowych (pod koniec marca 2003 r. depozyty o terminie zapadalności do dwóch lat były warte 145,2 mld zł wobec 161,9 mld zł przed rokiem).

W opinii specjalistów, odpływ pieniędzy z lokat bankowych będzie kontynuowany. Analitycy Pekao szacują, że do 2011 r. ich udział w łącznych oszczędnościach spadnie do 53,1% z prawie 84% na koniec 2001 r. Najwięcej środków wycofywanych z lokat przejmą fundusze inwestycyjne. Za osiem lat ich majątek będzie stanowić ponad jedną czwartą oszczędności Polaków wobec zaledwie kilku procent w 2001 r.

Zmiany podatkowe

Znaczących zmian w sposobie odkładania pieniędzy przez Polaków można oczekiwać już w przyszłym roku. Ma to związek z planowanym opodatkowaniem wszystkich form oszczędzania 19-proc. stawką.Na ujednoliceniu sposobu opodatkowania oszczędności na pewno skorzysta Ministerstwo Finansów. Oferowane przez resort papiery detaliczne muszą obecnie konkurować z obligacjami emitowanymi przez banki. Mają one podobną rentowność jak papiery skarbowe, ale dzięki zwolnieniu z podatku mogą dawać większe zyski.

Na proponowanych zmianach podatkowych powinny też skorzystać towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Można oczekiwać, że pod koniec tego roku znów będą masowo oferować antypodatkowe certyfikaty (papiery zakupione przed wprowadzeniem nowych przepisów mają być zwolnione z podatku).