Polska gospodarka eksportem stoi

Polskich przedsiębiorstw, które wysyłają na eksport znaczną część produkcji, jest niewiele. Przyzwoite saldo na rachunku obrotów bieżących naszego kraju to zasługa w głównej mierze podmiotów z kapitałem zagranicznym.

Analiza Listy 500 przez pryzmat danych na temat udziału eksportu w przychodach ze sprzedaży wskazuje na nowe zjawisko. W grupie firm podających takie dane stosunkowo licznie występują kopalnie węgla kamiennego. W poprzednich latach ich reprezentacja była mniejsza, a odnotowywany przez nie udział eksportu w sprzedaży - śladowy.

Wzrósł eksport węgla

Aktualna Lista 500 obejmuje 15 należących do państwa kopalń węgla kamiennego i innych podmiotów gospodarki węglem. W ich przypadku udział eksportu w sprzedaży sięga od 4,54% (Jastrzębska Spółka Węglowa) do 21,87% (Kopalnia Węgla Kamiennego Śląsk). Ten stan rzeczy to po części efekt zmian instytucjonalnych, jakie zaszły w sektorze. Chodzi o zniknięcie większości spółek skupiających poszczególne kopalnie. Te ostatnie dotychczas nie pojawiały się na listach jako samodzielne firmy. Z pewnością jednak częściowo jest to także skutek wzrostu popytu na surowiec na świecie.

Eksport węgla niewątpliwie wpływa dodatnio na ogólną wielkość przychodów z handlu towarami. Z drugiej jednak strony - niewiele wskazuje na to, że wzrost popytu jest zjawiskiem trwałym. Będące jego skutkiem przejściowe zwiększenie przychodów polskich kopalń przedłuża tylko ich agonię.

Światowa chemia

Wśród przedsiębiorstw państwowych znajdujących się na Liście 500 i wysyłających znaczną część produkcji za granicę liczna jest reprezentacja podmiotów przemysłu chemicznego. Należą one w większości do tzw. chemii ciężkiej. W tej grupie znajdują się Zakłady Azotowe w Puławach (ponad 50-proc. udział eksportu w przychodach ze sprzedaży, sięgających ponad 1,5 mld zł), a także firma z innego segmentu przemysłu chemicznego - Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa

(26proc. udział eksportu w przychodach, sięgających ponad 300 mln zł).

Eksporterami wśród przedsiębiorstw państwowych wymienionych na Liście 500 są także elektrownie. Symbolicznie obecne są w tej grupie także trzy zakłady reprezentujące przemysł przetwórczy, a mianowicie Fabryka Łożysk Tocznych z Kraśnika, Zakłady Cegielskiego z Poznania i Zelmer z Rzeszowa (wysyłają za granicę średnio jedną trzecią produkcji).

Zagranica

pracuje dla zagranicy

Wśród eksporterów prywatnych bądź w różnym stopniu sprywatyzowanych występują reprezentanci wielu sektorów gospodarki. Są wśród nich: KGHM, Amica Wronki, Spółdzielnia Mleczarska Mlekovita, Fabryka Kotłów Rafako czy zakłady farmaceutyczne Jelfa. Polskich firm wysyłających za granicę znaczną część produkcji jest niewiele, jeśli pominąć przedsiębiorstwa niejako statutowo zorientowane na eksport usług, takie jak Gdańska Stocznia Remontowa czy Pekaes Transport Błonie (jedna z najmniejszych spółek na Liście 500).

Spółkami rzeczywiście "odpowiadającymi" za polski eksport są podmioty zagraniczne bądź sprywatyzowane z udziałem kapitału zagranicznego. Na Liście 500 jest ich ponad 70. Udział eksportu w ich sprzedaży nierzadko sięga 90 i więcej procent. To prawdopodobnie wyjaśnia zagadkę znaczącego przyśpieszania naszego eksportu w ostatnich latach. Po prostu działające w Polsce przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym produkują i sprzedają wyroby odbiorcom w innych krajach niezależnie od koniunktury u nas. To właśnie one są gwarantem przyzwoitego stanu salda rachunku obrotów bieżących Polski.