2 mld euro z Unii Europejskiej

Unijny Fundusz ISPA zbliża się do końca swojego 3-letniego funkcjonowania. W dniu akcesji zobowiązania ISPA przejął Fundusz Spójności. Do 2007 r. Polska będzie mogła uzyskać z tego źródła kolejne 2 mld euro. Ręce zacierają banki, które będą współfinansować inwestycje.

Przedakcesyjny fundusz ISPA, który powstał w 1999 r., służył finansowaniu dużych inwestycji infrastrukturalnych w dziedzinie transportu i ochrony środowiska. Głównymi jego beneficjentami były samorządy (gminy lub związki gmin) oraz przedsiębiorstwa komunalne.

Efekty ISPA

Funduszu ISPA nie można porównywać z innymi funduszami przedakcesyjnymi (SAPARD i PHARE), które adresowane są głównie do indywidualnych wnioskodawców. Projekty z ISPA przygotowywane były przez duże aglomeracje, a ich realizacja jest dłuższa. Żaden projekt nie jest jeszcze zakończony i trudno ocenić stopień wykorzystania przez Polskę pieniędzy z tego funduszu.

Unia Europejska w latach 2000-2003 przeznaczyła 928 mln euro na 33 projekty związane z ochroną środowiska. Dotyczą one głównie oczyszczalni ścieków oraz zaopatrzenia miast w wodę. W ramach realizacji tych 33 przedsięwzięć zaplanowano 237 kontraktów, z czego do końca grudnia 2003 r. podpisano 95. Pieniądze, które Polska zdążyła zakontraktować do 1 maja 2004 r., trafią do nas z funduszu przedakcesyjnego ISPA. Reszta jednak nie przepadnie, lecz zostanie wypłacona z Funduszu Spójności. Łączna suma przejętych zobowiązań wyniesie około 560 mln euro.

Fundusz Spójności

- nowe wyzwanie

Po przystąpieniu do UE Polska może korzystać z Funduszu Spójności i funduszy strukturalnych, których celem jest wyrównywanie różnic i dysproporcji społeczno-gospodarczych między regionami poszczególnych krajów członkowskich. Do 2007 r. na projekty związane z ochroną środowiska czeka prawie 2 mld euro. Projekty mogły wpływać do Ministerstwa Środowiska do ostatniego piątku - do 30 lipca muszą trafić do resortu gospodarki, natomiast do 15 sierpnia do Brukseli. W procesie tym uczestniczą Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, które zgodnie z Narodowym Planem Rozwoju oraz Strategią Wykorzystania Funduszu Spójności na lata 2004-2006 będą zaangażowane w obsługę środków pomocowych UE. Szacuje się, że zaakceptowano około 70 projektów. Wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Jerzy Kędzierski zaznaczył jednak, że projekty finansowane z funduszy strukturalnych, które mają szansę być zaakceptowane przez Brukselę, wymagają od starających się podmiotów większej aktywności. Mają cztery lata od decyzji Komisji Europejskiej o przyznaniu środków na ich rozdysponowanie. Aż przez pięć lat strona unijna będzie się bacznie przyglądać samorządom i gminom. Jeśli zauważy jakieś nieprawidłowości, będzie trzeba oddać pieniądze. Co istotne, będzie je musiał oddać nie beneficjent, ale rząd, który bierze odpowiedzialność za właściwe wykorzystanie funduszy pochodzących z UE.

Kredyt na środowisko

Według danych Ministerstwa Środowiska, aby dostosować się do unijnych dyrektyw dotyczących ochrony środowiska, Polska musi wyłożyć w najbliższych latach 35-40 mld euro, czyli jeden budżet państwa. Rząd, samorządy, a także przedsiębiorcy liczą, że choć w części pieniądze z Unii Europejskiej pomogą wyrównać te różnice.

Fundusze strukturalne dostępne są jednak dopiero po zakończeniu inwestycji. Unia Europejska wymaga także finansowania części inwestycji kredytem. - Liczymy, że przybędzie nam klientów - mówi Krystyna Forowicz, rzecznik prasowy Banku Ochrony Środowiska. Kredyty związane z inwestycjami w ochronę środowiska stanowią teraz ok. 1/4 portfela banku, ale łącznie z kredytami dla jednostek samorządu terytorialnego - około 40%. Te ostatnie realizują liczne inwestycje infrastrukturalne pośrednio związane z ekologią (np. oczyszczalnie ścieków). - Inwestorzy coraz częściej sięgają po takie pożyczki. Można zauważyć także zainteresowanie pieniędzmi na odnawialne źródła energii - mówi K. Forowicz. Polska ma zobowiązania wynikające z traktatu akcesyjnego, które obligują nasz kraj do zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii z obecnych 3% do 7,5% do 2010 r.

BOŚ oferuje również kredyty na: zakup i instalację urządzeń małych elektrowni wodnych o mocy do 5 MW, urządzeń systemów grzewczych z zastosowaniem pomp i ciepła odpadowego. Inwestorzy budujący domy jednorodzinne mogą też wykorzystać piece na biomasę (np. na słomę lub drewno) o mocy do 5 MW. Na te przedsięwzięcia BOŚ udziela kredytu na 5 lat, w wysokości od 100 tys. do 3 mln zł. Finansuje do 90% inwestycji.

Pieniądze z NFOŚiGW i BRRE

W październiku 2003 r. Bank Ochrony Środowiska i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zawarły umowę o udzieleniu kredytów preferencyjnych na zadania związane z ochroną środowiska. Na mocy tej umowy NFOŚiGW dał do dyspozycji banku 220 mln zł. Kredyty będą wypłacane przez 3 lata, licząc od dnia zawarcia umowy. Przeznaczone są na budowę małych i przydomowych oczyszczalni ścieków, budowę kanalizacji i inwestycje związane z zagospodarowaniem odpadów oraz ograniczeniem emisji spalin w komunikacji. Mogą z nich korzystać jednostki samorządu terytorialnego, przedsiębiorcy i osoby prywatne. Ich oprocentowanie wynosi 0,4 stopy redyskonta weksli, nie mniej niż 3% w stosunku rocznym.

Bank oferuje także kredyty udostępnione ze środków Banku Rozwoju Rady Europy (BRRE). Są to kredyty długoterminowe (do 15 lat), przeznaczone na inwestycje związane z odnalezionymi źródłami energii.

BOŚ oferuje także kredyty termomodernizacyjne, przeznaczone na inwestycje prowadzące do oszczędności ciepła w budynkach użyteczności publicznej. Funkcjonują na zasadach samospłaty. Środki pochodzą z oszczędności uzyskanych w wyniku zmniejszenia zużycia energii. Podobną zasadę BOŚ przyjął przy finansowaniu przedsięwzięć modernizacyjnych związanych z systemem oświetlenia ulic i dróg.