Przedsiębiorcy już teraz powinni przygotowywać swoje inwestycje

Z Robertem Kozińskim, dyrektorem Departamentu Funduszy Poręczeń i Gwarancji w Banku Gospodarstwa Krajowego, rozmawia Mariusz Gawrychowski

Kto może skorzystać z pomocy Funduszu Porźczeń Unijnych?

Każdy podmiot, który ma zamiar lub już korzysta z finansowania swoich projektów z funduszy unijnych. Nie ma znaczenia, czy jest to mały przedsiębiorca, duża spółka czy też samorząd lokalny.

Która z tych grup jest szczególnym adresatem FPU?

Choć nie wynika to z zapisów ustawy o FPU, jest to sektor małych i średnich przedsiębiorstw oraz samorządy lokalne. Należy pamiętać, że fundusz nie daje pieniędzy. On tylko poręcza kredyt, który firma lub samorząd zaciąga w innym banku. A zaciągnięcie kredytu wymusza na nich logika korzystania z funduszy unijnych. Nawet jeśli firma ma najlepszy pomysł, który został w postępowaniach konkursowych oceniony najwyżej, to z reguły nie dostanie z góry wsparcia z Unii Europejskiej. Najpierw sama musi wyłożyć pieniądze, a potem - po ich wydaniu zgodnie z określonymi zasadami - ubiegać się o ich zwrot. Nie każda firma ma takie możliwości finansowe, by samodzielnie sfinansować projekt. A nawet gdyby miała, to i tak w niektórych projektach wymagane jest zewnętrzne finansowanie. I tu pojawia się konieczność wzięcia kredytu. Bank będzie żądał od przedsiębiorcy zabezpieczenia, a poręczenie z FPU jest jedną z najlepszych możliwości.

A samorządy?

Niedawna nowelizacja ustawy o FPU ułatwiła im dostęp do poręczenia z naszego funduszu. Mają one teraz możliwość uzyskania poręczenia w trybie portfelowym do równowartości 5 mln euro. Wcześniej jednostki samorządu terytorialnego miały bardzo utrudniony dostęp do zabezpieczeń z FPU. Ponieważ obowiązuje je prawo zamówień publicznych, muszą rozpisywać przetarg na udzielenie unijnego kredytu. Jeśli chciałyby dostać na ten kredyt poręcznie w trybie indywidualnym, Bank Gospodarstwa Krajowego za każdym razem musiałby startować w przetargach.

Tryb portfelowy pozwala kilku bankom, które podpisały z BGK umowę o współpracy, zaproponować samodzielnie, w imieniu BGK, poręczenie z FPU.

Jakie wymogi musi spełnić przedsiębiorca, by uzyskać poręczenie z FPU?

Są dwie procedury. Jeśli chce uzyskać poręczenie o wartości poniżej 500 tys. euro (taka jest maksymalna wartość poręczenia, o jakie w FPU może ubiegać się przedsiębiorca; dla samorządów jest to 5 mln euro - przyp. red.), może skorzystać z trybu portfelowego. Wówczas składając wniosek o kredyt, musi do niego dołączyć wniosek o poręczenie z FPU. I to już wystarczy, bo resztę formalności załatwi za niego bank, który podpisał umowę o udzielaniu poręczeń w trybie portfelowym. W drugim przypadku wniosek o poręczenie składany jest także w banku kredytującym, ale przesyłany do rozpatrzenia do BGK, stąd procedura jest, siłą rzeczy, dłuższa.

Czy taki wniosek może być złożony w każdym banku?

Umowę o poręczeniach w trybie portfelowym podpisało z BGK siedem banków (patrz ramka poniżej - przyp. red.). W pozostałych, współpracujących z BGK, klient składa wniosek o poręczenie, lecz jest on rozpatrywany w BGK. Lista 25 banków znajduje się na stronie www. naszego banku.

Jeśli przedsiębiorca jest wieloletnim klientem banku, który nie ma podpisanej umowy o współpracy z BGK, i właśnie w nim chce wziąć kredyt, co wówczas powinien zrobić?

Może od nas, w oddziale BGK, uzyskać wcześniej promesę poręczenia. Jest ona ważna przez 12 miesięcy i przez ten czas przedsiębiorca może udać się do dowolnego banku i przedstawić ją, jak dowód, że BGK da mu poręczenie na kredyt. Niestety, ten instrument nie jest szeroko wykorzystywany. Do tej pory były to sporadyczne przypadki.

Ten instrument jest dobrym rozwiązaniem dla firm, które chcą ubiegać się o dotację dla inwestycji z funduszy unijnych na lata 2007-2013. Zanim te pieniądze będą dostępne, przedsiębiorcy mogliby zagwarantować sobie poręczenie przyszłego kredytu.Tak. Fundusze unijne, które będą dostępne dla przedsiębiorców od przyszłego roku, nie będą od razu rozdysponowywane. Wydaje się, że najwcześniej będzie można się o nie starać w drugiej połowie 2007 roku. Jednak firmy mają już teraz podstawową wiedzę, jakie pieniądze i na co będą dostępne. Już teraz mogą one w oparciu o tę wiedzę planować swoje przyszłe inwestycje. Tak więc, jak tylko firma przygotuje projekt, będzie mogła do nas zgłosić się po promesę. Wystarczy nam deklaracja z jej strony, że chce ten projekt sfinansować z funduszy unijnych.

Warto dodać, że nowelizacja dała możliwość udzielania poręczenia na te inwestycje, dla których ubiegano się o dofinansowanie z funduszy unijnych, ale przepadły w procedurach konkursowych. Tylko wówczas zmienia się fundusz poręczeniowy. Będzie nim także działający przy BGK Krajowy Fundusz Poręczeń Kredytowych.

Przed tegoroczną nowelizacją ustawy o FPU mówiło się, że fundusz nie działa dobrze. Jaka była tego przyczyna?

Główna przyczyna tkwi po stronie podmiotów, które mogą ubiegać się o poręczenia. Ten instrument zabezpieczenia kredytowego nie jest powszechnie znany w Polsce. Trzeba czasu, zanim umocni się wiedza, że zabezpieczeniem może być nie tylko hipoteka, ale także na przykład poręczenie. To także wymaga zmiany przyzwyczajeń wśród bankowców, którzy powinni uświadamiać swoich klientów, że kredyt na inwestycje realizowane z funduszy unijnych powinien być zabezpieczany poręczeniem z FPU. Hipotekę czy pozostałe formy zabezpieczenia przedsiębiorca powinien zachować sobie na inne kredyty.

Dodatkową przyczyną słabego startu FPU było zaaferowanie przedsiębiorców samymi procedurami pozyskiwania funduszy unijnych. Całą swoją uwagę poświęcali takim rzeczom, jak składanie wniosków, rundy aplikacyjne czy też ciągłe zmiany przepisów. Nie mieli już czasu, by zwrócić uwagę na taki instrument, jak poręczenie z FPU. Mam nadzieję, że w nowej perspektywie budżetowej to się zmieni. Przedsiębiorcy będą mieli więcej czasu i będą mogli dokładniej zastanowić się nad doborem mechanizmu sfinansowania i zabezpieczenia swojej inwestycji.

Czy po wejściu w życie nowelizacji widać jakieś zmiany w wynikach działania FPU?

Jeszcze jest na to zbyt wcześnie. Warto jednak przypomnieć przedsiębiorcom, że nie muszą czekać na nowe programy operacyjne, bo nadal są dla nich dostępne środki na dotacje inwestycyjne. Chodzi o zmienione działanie 2.2.1 w programie Wsparcie Konkurencyjności Przedsiębiorstw. Firmy, które zdecydują się na wykorzystanie tych pieniędzy, mogą ubiegać się o poręczenie z FPU. Dodatkowo nowelizacja dała możliwość starania się o poręczenie tym podmiotom, które mają już podpisanie umowy o dotację z funduszy unijnych, ale potrzebują dodatkowego kredytu, chcą zamienić dotychczasowe zabezpieczenie kredytu na poręczenie z FPU lub też chcą przeprowadzić emisję obligacji.

Ile poręczeń do tej pory udzielił FPU?

Od uruchomienia FPU pod koniec 2004 roku do końca listopada 2006 r. udzieliliśmy 236 poręczeń na łączną sumę prawie 100 mln zł.

Jakie możliwości udzielania poręczeń ma jeszcze Fundusz?

W sumie będziemy dysponować kwotą w wysokości około 900 mln zł. Przy przyjęciu bezpiecznych mnożników zgromadzonego kapitału powinniśmy móc łącznie udzielić poręczeń o wartości blisko 3 mld zł. Tak więc nie będzie zagrożenia, że FPU w pewnym momencie przestanie poręczać. Szczególnie że beneficjenci pomocy unijnej będą spłacać zaciągnięte kredyty i w ten sposób zwalniać swoje kwoty poręczenia.

Jakie plany ma BGK na przyszły rok?

W 2007 roku, biorąc pod uwagę późny start programów operacyjnych na lata 2007- -2013, planujemy udzielić poręczeń w wysokości 200 mln zł. Trudno teraz szacować, jak rozwijać się będą poręczenia w następnych latach.

Nowelizacja ustawy wprowadziła też nowe instrumenty zabezpieczeń.

Tak, oprócz poręczeń spłaty kredytów lub emisji obligacji, będą dostępne nowe produkty, niezwiązane z kredytowaniem projektu unijnego. Są to: gwarancja realizacji przedsięwzięcia, gwarancja dobrego wykonania kontraktu, a także regwarancja.

Dziękuję za rozmowę.

Banki, które podpisały z BGK umowę

o poręczeniach w trybie portfelowym

- PKO Bank Polski SA - Bank Gospodarki Źywnościowej SA

- ING Bank Śląski SA - Bank Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych SA - Krakowski Bank Spółdzielczy - Bank Polskiej

Spółdzielczości SA - Mazowiecki Bank Regionalny SA

CV

Robert Koziński

Absolwent Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie

(obecnie Szkoła Główna Handlowa). Po ukończeniu studiów przez pięć

lat był pracownikiem naukowo-

-dydaktycznym na tej uczelni.

W latach 1986-1990 pracował w Urzędzie Rady Ministrów jako

doradca wicepremiera. Przez

następne 2 lata pełnił funkcję

prezesa zarządu Fundacji Polska Eksportuje, a od 1992 do 1994 r.

wiceprezesa zarządu Polskiej Korporacji Rozwoju.

W połowie stycznia 1994 r. związał się z Bankiem Pekao, gdzie do maja 2002 r. zajmował stanowisko

dyrektora wykonawczego.

Stamtąd przeszedł do spółki Pekao Faktoring, którą kierował do końca marca 2004 r.

Od kwietnia 2004 r. pracuje w Banku Gospodarstwa Krajowego.