Na Litwie działa ponad 30 firm ubezpieczenio

Na koniec grudnia 2000 r. licencję na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej na Litwie posiadały 33 firmy. Aż 24 z nich specjalizowało się w działalności ubezpieczeniowej majątkowej i wypadkowej, 6 zajmowało się ubezpieczeniami na życie, podstawą zaś działalności trzech pozostałych były ubezpieczenia kredytów. W działalność asekuracyjną było zaangażowanych także 28 innych instytucji finansowych (banki, fundusze): 19 z nich .

w ubezpieczenia majątkowe

i wypadkowe,

6 oferowało

ubezpieczenia

na życie,a 3 - ubezpieczenia kredytów

Ubiegły rok nie przyniósł dużych zmian, jeśli chodzi o największych graczy na litewskim rynku. Tamtejsza państwowa komisja nadzoru nad rynkiem ubezpieczeniowym - VDPT, działająca pod egidą ministerstwa finansów, wydała tylko trzy nowe licencje na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej. Uzyskały je takie firmy, jak UAB LTB Draudimas (ubezpieczenia majątkowe i wypadkowe), UAB Bonum Publicum (ubezpieczenia na życie) i UAB Sampo Lietuva Gyvybes Draudimas (ubezpieczenia na życie). VDPT odnowiła także licencję dla znajdującej się na skraju bankructwa firmy UAB Hermis-Draudimas, dzięki przeprowadzonej przez nią udanej restrukturyzacji. Natomiast proces upadłościowy ogłosili dwaj inni asekuratorzy - UAB Vicura i UAB Tevija.

Na koniec ub.r. w litewskim sektorze ubezpieczeniowym zatrudnione były 4033 osoby, czyli 0,25% mieszkańców tego kraju (z których 48% posiadało wyższe wykształcenie). Zdecydowana większość z nich, aż 94,4% zatrudnionych było w firmach specjalizujących się w ubezpieczeniach majątkowych i wypadkowych, tylko zaś nieco ponad 5% w przedsiębiorstwach oferujących ubezpieczenia na życie.

W 2000 r. przeciętny obywatel Litwy wydał na ubezpieczenia 126,9 litów (31,7 USD), przy czym na ubezpieczenia majątkowe i wypadkowe wydał średnio 106,3 litów (26,6 USD), na ubezpieczenia życiowe zaś 20,6 litów (5,15 USD). W porównaniu z 1999 r. wszystkie wydatki ubezpieczeniowe statystycznego Litwina obniżyły się o 0,2 lita, jednak pewien progres można było zauważyć w sektorze ubezpieczeń życiowych, gdzie zwiększyły się one o 0,6 lita. Pod tym względem Litwa pozostaje jednak wciąż wyraźnie w tyle za krajami zrzeszonymi w OECD, gdzie w przeliczeniu z dolarów średnio jeden obywatel wydaje rocznie na ubezpieczenie życiowe 3448 litów, na ubezpieczenia majątkowe i wypadkowe zaś 3816 litów. Stosunek wysokości wpływów ze składek firm ubezpieczeniowych do PKB Litwy w 2000 r. wyniósł 0,97%. W rozwiniętych krajach należących do OECD - sięga on 9%.

Główni

udziałowcy firm

ubezpieczeniowych

W końcu 2000 r. na Litwie działały 33 firmy ubezpieczeniowe, których łączny kapitał oszacowano na 153 mln litów. Oznacza to wzrost o 4,6% w stosunku do końca 1999 r.

Obserwowany był m.in. wzrost zagranicznych inwestycji w miejscowy sektor ubezpieczeniowy. W końcu 1999 r. inwestorzy zagraniczni byli obecni w 12 firmach asekuracyjnych, kontrolując 36,8% kapitału tych spółek. W końcu 2000 r. wskaźnik ten wzrósł nieznacznie do 37,5%, choć wtedy istniało już tylko 10 firm z udziałem zagranicznego kapitału. Cztery z nich znajdowały się pod większościową kontrolą podmiotów zagranicznych, w przypadku pięciu udziały między akcjonariuszami miejscowymi a obcymi oscylowały w granicach 50%, w jednej zaś inwestor zagraniczny miał udział poniżej 50%.

Wśród inwestorów zagranicznych największy udział w litewskim sektorze ubezpieczeniowym mieli na koniec 2000 r. Niemcy - 24,44%, na kolejnych miejscach znalazły się zaś Finlandia (19,98%) oraz Dania (17,49%), która rok wcześniej była największym inwestorem w tej branży na Litwie. Liczące się czwarte miejsce zajmowała Polska z 11,2-procentowym udziałem.

Pod kontrolą skarbu państwa znajdują się na Litwie wciąż dwie firmy ubezpieczeniowe, których kapitał oszacowano na koniec ub.r. na 34,6 mln litów, co stanowiło 22,6% wartości kapitału całej branży asekuracyjnej. Warto podkreślić, że podmioty działające w branży ubezpieczeń wypadkowych i majątkowych dysponowały kapitałem w wysokości 127,4 mln litów, z czego 41,9% znajdowało się pod kontrolą udziałowców zagranicznych. Z kolei w sektorze ubezpieczeń życiowych wielkość kapitału szacowano na 25,7 mln litów, a podmioty spoza Litwy kontrolowały 15,5% tej kwoty.Kanały dystrybucyjne

Litewskie towarzystwa ubezpieczeniowe wciąż dystrybuują swoje produkty przede wszystkim za pośrednictwem własnych agentur, które pozyskały w 2000 r. 85,6% składek ubezpieczeniowych na życie i 61,9% składek z tytułu ubezpieczeń majątkowych i wypadkowych. Mniejszy udział mieli wyspecjalizowani pośrednicy, tzw. brokerzy ubezpieczeniowi, którzy zgromadzili 24,7% składek. W ub.r. w dystrybucję ubezpieczeń silniej zaangażowały się też banki, które pozyskały jednak tylko 1,5% wszystkich składek.

Większość z litewskich banków komercyjnych zdecydowała się na utworzenie własnych jednostek specjalizujących się w świadczeniu usług ubezpieczeniowych, rezygnując z przejęć działających już firm ubezpieczeniowych. Spośród 24 instytucji oferujących w tym kraju ubezpieczenia na życie, 4 to filie banków, które miały 5,6% udziału w tym segmencie rynku asekuracyjnego, wobec 4,9% w końcu 1999 r.

Sektor ubezpieczeń życiowych...

W 2000 r. podmioty oferujące na Litwie ubezpieczenia na życie pozyskały ze składek 76,2 mln litów, wobec 74 mln litów rok wcześniej. Oznacza to, że rynek wzrasta w dość ślamazarnym tempie, zaledwie o 3% w ciągu roku. Przy czym sektor ten charakteryzowała silna koncentracja. Największa grupa ubezpieczeniowa na rynku pozyskała aż 82,8% wszystkich składek z polis na życie. Oznacza to jednak spadek w stosunku do 1999 r., kiedy to jej udział wynosił 89%.

Ubezpieczenia na życie oferują zarówno wyspecjalizowane tylko w tej dziedzinie firmy, jak i podmioty oferujące praktycznie pełen zakres usług asekuracyjnych. Warto jednak zauważyć, że każdego roku spada wśród oferujących polisy życiowe udział tych drugich instytucji. W 2000 r. pozyskały one z ubezpieczeń życiowych 33 mln litów (43,3% wszystkich wpływów), podczas gdy w 1999 r. była to kwota wynosząca 42,6 mln litów (57,5%), a w 1998 r. - 48,9 mln litów (73,5%). W tych okolicznościach rośnie więc znaczenie instytucji specjalizujących się tylko w segmencie ubezpieczeń na życie. W ubiegłym roku osiągnęły one wpływy ze składek na poziomie 43,3 mln litów, wobec 31,4 mln litów rok wcześniej i 17,7 mln litów w 1998 r.

Co ciekawe, uniwersalne firmy asekuracyjne, dla których ubezpieczenia życiowe stanowią tylko część działalności, zmuszone były do zlikwidowania znacznie większej liczby polis życiowych i wypłaty świadczeń z tego tytułu. W 2000 r. kwota ta wyniosła 24,5 mln litów, wobec 3,2 mln litów w przypadku podmiotów specjalizujących się tylko w ubezpieczeniach na życie. Specjaliści tłumaczą taką tendencję tym, że firmy uniwersalne oferowały znacznie wcześniej polisy na życie, zaraz po uzyskaniu niepodległości przez Litwę, kiedy jeszcze brakowało typowych ubezpieczycieli oferujących polisy na życie. Teraz więc zmuszeni są do realizacji znacznie większej liczby polis, w których termin umowy dobiega właśnie końca.

...oraz majątkowych

i wypadkowych

W 2000 r. w litewskim sektorze ubezpieczeń majątkowych i wypadkowych wciąż dominującą rolę odgrywały trzy firmy, jednak ich udział w rynku w minionym roku spadł do 63,3%, wobec 64,6% w 1999 r. i 67,5% w 1998 r. W sumie 10 największych podmiotów z tej branży wypracowało 86,4% wpływów ze składek całego sektora.

Niemniej wartość składek z ubezpieczeń majątkowych w 2000 r. spadła o 1,2%. Litwini zapłacili za ubezpieczenia motoryzacyjne o 7 mln litów mniej, wartość składek z tytułu pozostałych ubezpieczeń majątkowych spadła zaś o 6,9 mln litów.

Równocześnie spadła też wysokość wypłacanych odszkodowań z tytułu ubezpieczeń majątkowych i wypadkowych - w stosunku do 1999 r. o 4,3%.

Perspektywy

litewskiego sektora ubezpieczeniowego

Litewski sektor ubezpieczeniowy wciąż jest słabo rozwinięty, nie tylko na tle rozwiniętych rynków zachodnioeuropejskich, ale również niektórych krajów z regionu środkowoeuropejskiego. Analitycy VDPT oceniają, że głównym czynnikiem, który powinien poprawić kondycję tej branży, będzie unowocześnienie przepisów, dotyczących dziWskazują tu przede wszystkim na potrzebę zmian w przepisach regulujących ubezpieczenia motoryzacyjne w taki sposób, by gwarantowały one właścicielom pojazdów szybsze uzyskiwanie odszkodowań.

Eksperci oceniają też, że wciąż zbyt słabo rozwinięty jest sektor nowoczesnych, mniej standardowych ubezpieczeń, charakteryzujący nowoczesne rynki zachodnioeuropejskie. Na Litwie pojawiają się jednak już "inne" ubezpieczenia, takie jak asekurowanie działalności szefów przedsiębiorstw (coś w rodzaju OC menedżera) czy obowiązkowe ubezpieczenia badań naukowych.

Największe nadzieje, podobnie jak na innych europejskich rynkach wschodzących, pokłada się w rozwoju ubezpieczeń życiowych. Na razie wciąż sektor ten charakteryzuje się stosunkowo dużą koncentracją, ograniczającą możliwość osiągnięcia korzystnych wyników finansowych przez nowe podmioty pojawiające się w tym segmencie rynku. Specjaliści jednak prognozują, że sytuacja ta powinna się zmienić w ciągu kilku najbliższych lat. Dużą szansą na rozwój tej branży jest perspektywa pojawienia się na Litwie funduszy emerytalnych. Prawo regulujące działalność tych podmiotów zakłada bowiem, że towarzystwa ubezpieczeń na życie będą miały możliwość przejęcia części zobowiązań emerytalnych, podobnie jak dzieje się to w Polsce w tzw. III filarze, czyli dobrowolnych ubezpieczeniach o charakterze emerytalnym.