Bolesne 22%

Rząd postanowił zmienić stanowisko negocjacyjne w sprawie VAT-u w budownictwie. Pod koniec marca zgodził się na 22-proc. podatek. Teraz wzorem Słowenii i Czech chce starać się o okres przejściowy na podwyżkę VAT-u w budownictwie. Unijni politycy przestrzegają przed otwieraniem zamkniętych rozdziałów w negocjacjach.

Polska przespała czas na negocjacje w sprawie VAT-u w budownictwie. Od 1999 roku wiadomo, że zaproponowaliśmy stawkę podstawową, czyli 22%.

22 marca zamknęliśmy negocjacje z UE w dziale podatki. Sprawa VAT-u w budownictwie przeszła prawie niezauważona przy burzliwych dyskusjach o sprzedaży ziemi cudzoziemcom i dopłatach bezpośrednich dla rolnictwa. Stanęło na tym, że od chwili wejścia Polski do UE na materiały i roboty budowlane będzie obowiązywała stawka podstawowa - 22%.

Przez trzy lata organizacje zrzeszające przedsiębiorców budowlanych próbowały naciskać na zmianę stanowiska. Nieskutecznie. Rząd Leszka Millera pozostał przy stawce podstawowej, zaproponowanej przez ekipę negocjacyjną Jerzego Buzka.

Zresztą politycy obudzili się najpóźniej. Dopiero 20 marca - zaledwie na dwa dni przed zakończeniem negocjacji - Sejm podjął uchwałę wzywającą rząd do zmiany stanowiska. Uchwała ta jednak nie została wykonana. Rząd obiecywał wtedy renegocjacje tej kwestii już po przystąpieniu Polski do UE.

Przedstawiciele rządu uzasadniali, że gdyby teraz żądać zmiany w tej dziedzinie, Unia wymusiłaby znaczne ustępstwa na innych obszarach negocjacji.

W Unii Europejskiej jedynie Szwecja ma 25-procentowy VAT w budownictwie, a Finlandia 22--procentowy. Pozostałe państwa mają stawki znacznie niższe: np. w Niemczech nowe budynki są w ogóle zwolnione z VAT-u, a maksymalna stawka podatku w tej branży wynosi 16%.

Inni kandydaci do UE też poradzili sobie z tym problemem. Czechy i Słowenia wynegocjowały okresy przejściowe na podwyżkę VAT-u w budownictwie.

Polski rząd 30 kwietnia postanowił jednak powrócić do negocjacji w sprawie VAT. Zareagował na to komisarz ds. poszerzenia UE Guenter Verheugen. Przestrzegł Polskę przed otwieraniem zamkniętych rozdziałów negocjacyjnych. Politycy w Brukseli obawiają się efektu domina. Inne państwa członkowskie również mogłyby próbować renegocjacji (np. Słowacja zastanawia się nad przedłużeniem okresu ochronnego na sprzedaż ziemi cudzoziemcom).

Większość specjalistów zgadza się co do tego, że szanse na zakończone powodzeniem renegocjacje są małe. Wskazują jednak na wyjście awaryjne, które z powodzeniem wykorzystują obecni członkowie UE. To tzw. VI dyrektywa vatowska. Pozwala ona na obniżanie stawki VAT dla budownictwa w ramach polityki społecznej państwa. Zgodnie z dyrektywą, można stosować preferencyjne stawki podatku na budownictwo socjalne. To ostatnie pojęcie nie zostało zdefiniowane. Członkowie UE interpretują je dowolnie. Dla przykładu Belgia obniża stawkę podstawową z 21% do 12%, jeśli powierzchnia mieszkania nie przekracza 190 mkw. Domy dla inwalidów objęte są 6-proc. VAT-em. Podobne rozwiązanie z powodzeniem stosują Włosi i Hiszpanie.

Liczenie jedynie na tę możliwość może okazać się pułapką, gdy pojęcie budownictwa socjalnego zostanie w UE zdefiniowane. Optymistyczny wariant zakłada, że, korzystając z dyrektywy Polacy mogliby obniżać VAT na małe mieszkania i budowę pierwszego domu.

Rynek nieruchomości już dzisiaj jest rynkiem podaży. Wzrost cen spowodowany wyższym VAT-em uderzy w przeciętnego Kowalskiego. Skutkiem tego będzie jeszcze większy zastój na rynku.

Może się okazać, że Kowalski taniej kupi materiały budowlane za granicą. Wyższy VAT oznacza nie tylko mniej inwestycji, ale i mniej remontów, a co za tym idzie - rosnące bezrobocie w branży budowlanej.