Choroby zawodowe i należne świadczenia

1 stycznia 2003 r. weszła w życie Ustawa o wypadkach przy pracy i chorobach zawodowych. Reguluje ona m.in. to, jakie zdarzenia są uznawane za wypadek przy pracy i jakie świadczenia przysługują, kiedy ktoś zachoruje na chorobę zawodową.

Co jest wypadkiem

przy pracy?

Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodującą uraz lub śmierć, która nastąpiła w związku z pracą:

- podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

- podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,

- w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Za wypadek przy pracy uważa się też wypadek:

- któremu uległ pracownik w czasie podróży służbowej, chyba że nie pozostawał on w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,

- podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,

- przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Kto jeszcze może się starać

o uznanie wypadku

za wypadek przy pracy?

O uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy mogą się starać także osoby:

- pobierające stypendium sportowe, które uległy wypadkowi w trakcie treningów lub zawodów,

- wykonujące odpłatnie pracę na podstawie skierowania w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

- pełniące mandat posła lub senatora, jeśli pobierają uposażenie,

- absolwenci pobierający stypendium, odbywający szkolenie lub staż oraz osoby szkolone na podstawie skierowania przez powiatowy urząd pracy,

- członkowie rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub inne osoby, które traktowane są na równi z członkami spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, które pracowały na rzecz tych spółdzielni,

- agenci wykonujący pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczeniu usług, do których zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i ich współpracownicy,

- wykonawcy zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych i ich współpracownicy,

- osoby duchowne wykonujące czynności religijne lub związane z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi,

- odbywający zastępczą służbę wojskową,

- słuchacze Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, jeżeli pobierają stypendium.

Co jest chorobą zawodową?

Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa w art. 237 par 1 pkt. 2 Kodeksu pracy, jeśli została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, lub sposobem wykonywania pracy.

Kto dokonuje ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku?

Generalnie jest to zawsze pracodawca lub też podmiot (osoba), na rzecz którego wykonywana jest praca. W przypadku posłów lub senatorów jest to Kancelaria Sejmu lub Senatu. W stosunku do prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących jest to ZUS. W stosunku do twórców i artystów - Komisja do spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców.

Kto ma uprawnienia do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, związanej z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową?

Zgodnie z ustawą, świadczenia przysługują wszystkim osobom objętym ubezpieczeniem wypadkowym. A więc również wtedy, gdy nie podlegają one ubezpieczeniom chorobowym. Tak więc ustawa obejmuje osoby, które:

- z urzędu podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu; są to pracownicy z wyłączeniem prokuratorów i sędziów oraz członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,

- osoby, które ubezpieczają się chorobowo dobrowolnie jak na przykład osoby prowadzące pozarolniczą działalność i osoby z nimi współpracujące,- osoby, które nie podlegają ubezpieczeniu chorobowemu ani obowiązkowo, ani dobrowolnie, jak np. posłowie i senatorowie.

Jakie świadczenia przysługują osobom, które uległy wypadkowi przy pracy lub stwierdzono u nich chorobę zawodową?

Osobie która miała wypadek przy pracy lub cierpi na chorobę zawodową przysługuje:

- zasiłek chorobowy w wysokości 100%, który jest niezależny od okresu podlegania ubezpieczeniu,

- świadczenie rehabilitacyjne - dla ubezpieczonego który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy,

- zasiłek wyrównawczy - dla ubezpieczonego, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Kto nie ma prawa do świadczeń z powodu wypadku przy pracy?

Osoby, którym udowodniono, że wyłączną przyczyną wypadków było naruszenie przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. Świadczenia te nie przysługują ubezpieczonemu, który będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków

odurzających przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.