Rekordowe zadłużenie gospodarstw domowych

Amerykanie coraz chętniej korzystają z kredytów, wykorzystując ich niskie oprocentowanie oraz bardzo dogodne warunki spłaty oferowane przez instytucje finansowe i firmy handlowe. Efektem jest olbrzymie zadłużenie gospodarstw domowych. Zjawisko to niepokoi ekonomistów, gdyż nawet nieznacznie wyższe stopy procentowe mogą zmniejszyć popyt konsumpcyjny i osłabić aktywność w uzależnionej od niego gospodarce USA.

Wydatki konsumpcyjne są tradycyjnie siłą napędową gospodarki USA, a ich znaczenie rośnie podczas słabej koniunktury, gdyż stanowią główny czynnik mogący ożywić aktywność ekonomiczną. To dzięki popytowi konsumpcyjnemu recesja w 2001 r. była krótsza i łagodniejsza niż zwykle. Amerykanie zwiększali bowiem wydatki, niezrażeni złą koniunkturą, co zdarzyło się po raz pierwszy od załamania gospodarczego w latach 1948-1949.

Wydatki amerykańskich konsumentów wykazują od trzynastu lat stałą tendencję zwyżkową, co jest pod tym względem rekordowo długim okresem. Sprzyjają temu najniższe od 45 lat stopy procentowe, a także polityka kredytowa producentów i firm handlowych, zachęcająca do zakupów. Olbrzymie ułatwienia i niezwykle dogodne warunki spłaty zrównoważyły negatywny wpływ największego od dziewięciu lat bezrobocia oraz rekordowego zadłużenia amerykańskich gospodarstw domowych.

Ich łączne zobowiązania sięgają 8,9 bln USD, a w ciągu dwunastu miesięcy do 31 marca br. niewypłacalność ogłosiła rekordowa liczba konsumentów, tj. 1,6 mln osób. Mimo to handlowe firmy detaliczne, takie jak Sears, Roebuck & Co., Lowe's i Best Buy, sprzedają lodówki czy pralki, rezygnując przez rok ze spłat rat kredytowych oraz odsetek.

Podobnie jest z kredytami hipotecznymi. Zazwyczaj udzielano ich na okres nie przekraczający 30 lat. Tymczasem ostatnio banki Washington Mutual i J.P. Morgan Chase przyznają tego rodzaju pożyczki ze spłatami rozłożonymi na 40 lat. Również producenci samochodów przyjęli taką taktykę i auto można kupić w kredycie nawet siedmioletnim.

Kredytodawcy chcą w ten sposób zmniejszyć miesięczne raty, tak aby na ich spłaty mogły sobie pozwolić osoby o niewielkich dochodach. Podejście takie jest uzasadnione w sytuacji, gdy zasoby netto amerykańskich gospodarstw domowych zmalały wraz ze spadkiem wartości lokat na rynku akcji.

Szczególnie popularne stały się kredyty hipoteczne. Obciążają one wprawdzie hipotekę, ale są na tyle nisko oprocentowane, że opłaca się nimi spłacać zobowiązania z tytułu kart kredytowych o znacznie wyższych odsetkach. Nie może więc dziwić dynamiczny wzrost kredytów hipotecznych, których wartość zwiększyła się w ciągu minionych pięciu lat o 60%, do 6 bln USD.

Łączny dług amerykańskich gospodarstw domowych przekroczył już o 4% ich zasoby finansowe, podczas gdy w strefie euro analogiczne zobowiązania stanowią 76% aktywów. Ekonomiści wyrażają obawy, że przy tak dużym zadłużeniu nawet niewielka podwyżka stóp procentowych może wyraźnie zmniejszyć popyt na kredyty konsumpcyjne, a to groziłoby osłabieniem aktywności w gospodarce USA.