Rząd nie chce zaostrzenia przepisów

Obowiązki depozytariusza, który prowadzi rachunki funduszu inwestycyjnego, mogą pełnić banki powiązane kapitałowo z TFI. Taką możliwość daje ustawa o funduszach, a towarzystwa ją wykorzystują. KPWiG nie jest z tego zadowolona, ale - jak twierdzi - nie może zabronić praktyk, które są zgodne z prawem. Nie widzi jednak potrzeby zaostrzenia kontrowersyjnych przepisów. Podobnego zdania jest Ministerstwo Finansów.

Zgodnie z ustawą o funduszach inwestycyjnych, depozytariuszem nie może być bank, który jest akcjonariuszem TFI. Nie ma jednak ograniczeń, aby była to instytucja powiązana z TFI w sposób pośredni. Dlatego wiele towarzystw powierzyło funkcję depozytariusza bankom z grupy. Tak jest m.in. w przypadku Pioneera, ING, BZ WBK AIB, TFI Kredyt Banku i Millennium. Nie byłoby w tym nic złego, gdyby nie zakres obowiązków depozytariusza, do których należy kontrola, czy TFI działa w interesie klientów.

Można było zaostrzyć

Okazja do zaostrzenia kontrowersyjnych przepisów pojawiła się kilka miesięcy temu, gdy KPWiG współtworzyła rządowy projekt nowelizacji ustawy o funduszach. Punktem odniesienia mogły być przepisy dotyczące OFE. Wynika z nich, że depozytariuszem dla funduszu emerytalnego nie może być instytucja powiązana kapitałowo z PTE. W opinii KPWiG, nie ma potrzeby wprowadzania takich rygorów w przypadku TFI. Dlaczego?

- Obecny system dobrze funkcjonuje. Nie było dotąd przypadku naruszenia praw uczestników, który uzasadniałby tak radykalne posunięcie ? wyjaśnia Witold Pochmara, dyrektor Departamentu Funduszy Inwestycyjnych w KPWiG. Przyznaje jednak, że Komisja zastanawiała się nad tą sprawą. - Uznaliśmy jednak, że nie ma powodu, aby robić rewolucję na rynku. Poza tym, powiązań kapitałowych między towarzystwem i depozytariuszem nie zakazuje unijna dyrektywa dotycząca funduszy inwestycyjnych - dodaje.

Podobnego zdania jest Ministerstwo Finansów. - Depozytariusz i TFI powinny działać w interesie uczestników funduszy. Można to jednak osiągnąć inaczej niż drogą formalnego zakazu jakichkolwiek związków kapitałowych między tymi instytucjami - mówi Igor Chalupec, wiceminister finansów. Dodaje, że zarówno depozytariusz, jak i TFI podlegają nadzorowi: w pierwszym przypadku KPWiG, a w drugim - Komisji Nadzoru Bankowego. - Poza tym, wymagania dla depozytariuszy są większe niż dla "normalnych" banków - podkreśla wiceminister.

Nie ma obowiązku oszczędzania w funduszach inwestycyjnych

W opinii I. Chalupca, różnice w przepisach dotyczących depozytariusza w przypadku PTE i TFI są uzasadnione. - Uczestnictwo w funduszach emerytalnych jest obowiązkowe. Poza tym, pełnią one istotną rolę w systemie emerytalnym - twierdzi I. Chalupec. - Fundusze inwestycyjne są natomiast czysto prywatną i dobrowolną formą inwestowania. Dlaczego część wymagań wobec nich może być bardziej liberalna - dodaje. Jego zdaniem, działalność TFI w znacznym stopniu opiera się na reputacji. Towarzystwa muszą dbać o jakość świadczonych usług, aby utrzymać się na rynku.

Według W. Pochmary, w projekcie ustawy o funduszach regulacje dotyczące depozytariuszy zostały nieznacznie zaostrzone. - Wprowadzono dodatkowy zapis, z którego wynika, że jeśli uczestnicy funduszu poniosą szkody z powodu niewłaściwego zarządzania, zakłada się, że nastąpiło to z winy depozytariusza. Dotyczy to jednak wyłącznie tych depozytariuszy, którzy są powiązani kapitałowo z TFI - dodaje.

Obowiązki depozytariusza

Podstawowym zadaniem depozytariusza jest prowadzenie rejestru aktywów i transakcji realizowanych przez fundusz. Ale oprócz tego sprawdza on również, czy zarządzający mieszczą się w limitach inwestycyjnych, czy zawarte transakcje są prawidłowo rozliczane, czy towarzystwo przestrzega obowiązków informacyjnych itd. Ustawa nakłada na depozytariusza nawet obowiązek występowania na drogę sądową przeciw towarzystwu, które działa na szkodę uczestników funduszy. Takie przypadki się jednak nie zdarzają. Zachęty ze strony KPWiG nie trafiają na podatny grunt.