Jak zdobyć pieniądze na modernizację?

Jeszcze w tym roku Polskie Koleje Państwowe przeznaczą 1,08 mld zł na modernizację infrastruktury. Pomoc z Unii Europejskiej sięgnie blisko 370 mln zł. Pieniądze mają być wykorzystane na infrastrukturę kolejową, głównie na likwidację tzw. "wąskich gardeł".

W pierwszym półroczu 2004 roku Grupa PKP SA zainwestowała 479,5 mln zł, czyli o 5% więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Najwięcej, bo 238, 5 mln zł, zainwestowały Polskie Linie Kolejowe (PLK).

W 2005 roku inwestycje związane z modernizacją infrastruktury szacowane są na 2,6 mld zł, z czego 1,3 mld zł będzie pochodzić z Unii Europejskiej. Z kolei w 2006 roku PKP chce wydać 2,8 mld zł, w tym 1,7 mld zł będą stanowić fundusze z Unii. PKP w latach 1994-2003 uzyskały bezzwrotną pomoc finansową UE w ramach programu PHARE na kwotę 130,9 mln euro. PKP korzysta również z pomocy funduszu ISPA. Całkowity koszt projektów dla dotychczas podpisanych memorandów finansowych wynosi 825,3 mln euro, w tym kwota grantu ISPA 552,2 mln euro. Teraz zawarto wszystkie kontrakty dla projektów ISPA 2000. Zgodnie ze strategią rozwoju sektora transportu na lata 2004-2006, dla wykorzystania pieniędzy z funduszu spójności łączna kwota środków unijnych alokowanych do projektów kolejowych wyniesie 800 mln euro. Zobowiązania UE na lata 2004-2006 w zakresie kolejowych projektów ISPA/FS zgodnie z memorandami finansowymi wynoszą 246,04 mln euro. Ponieważ pieniądze z budżetu państwa nie wystarczają na pokrycie udziału własnego w finansowaniu unijnych projektów PKP, liczy na kredyty w Europejskim Banku Inwestycyjnym.

Linie w korytarzach

Najważniejsze linie kolejowe na terenie Polski weszły w skład międzynarodowego systemu korytarzy transportowych. Od 1994 roku, najpierw PKP, a od 2001 roku PKP PLK SA korzystają z funduszy UE - PHARE i ISPA. Za te pieniądze unowocześniane są trasy kolejowe mające podstawowe znaczenie dla przewozów krajowych i międzynarodowych. PKP PLK SA odpowiedzialne są za zarządzanie siecią kolejową, w tym budowę i utrzymanie infrastruktury kolejowej. Integracja z UE nie wywołuje potrzeby zmian ilościowych w polskiej sieci kolejowej, poza koniecznością przeprowadzenia prac inwestycyjnych w zakresie modernizacji głównych tras transportowych. Najważniejsze linie transportowe polskiej infrastruktury kolejowej leżą w głównych europejskich korytarzach transportowych. Objęte są międzynarodowymi umowami AGC i AGTC. Linie E20, E30, E59, E65 i E75, położone w transeuropejskich korytarzach, zostały zgłoszone do Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006 jako priorytety modernizacyjne mające szansę na dofinansowanie zaplanowanych inwestycji z pieniędzy unijnego Funduszu Spójności. Po zakończeniu procesu rewizji priorytetów na Europejskiej Sieci Transportowej TEN (Trans European Network) Komisja Europejska przygotowała aneks z listą nowych priorytetowych projektów. Spośród 17, osiem ma na celu integrację polskiej infrastruktury z siecią transeuropejską. Dwa projekty dotyczą polskiej infrastruktury. Chodzi o linię kolejową Gdańsk-Warszawa-Brno/Bratysława (planowane zakończenie prac do roku 2015) i Rail Baltica, czyli linię kolejową Warszawa-

-Kowno-Ryga-Tallin (zakończenie prac do 2016 roku). Projekty te mogą liczyć na dofinansowanie ze strony UE od 10 do 30% wartości inwestycji.

Wkrótce otwarty rynek

PKP PLK SA, jako zarządca infrastruktury kolejowej, chcąc realizować projekty musi kontynuować zmiany w zarządzaniu, sposobie prowadzenia działalności gospodarczej i organizacyjnej. Oznacza to przyjęcie takiego systemu finansowania infrastruktury, który da pieniądze na działalność operacyjną z uzyskiwaniem przychodów ze sprzedaży usług. Warunkiem powodzenia jest równoczesne zapewnienie stałego dofinansowania z budżetu państwa. Najważniejszym zadaniem PKP PLK SA jest realizacja tych zadań, zarówno w okresie przejściowym, kiedy Polska będzie udostępniać międzynarodowym przewoźnikom 20% sieci TERFN (Transeuropejska Kolejowa Sieć Przewozów Towarowych), jak i po 2006 roku w warunkach otwartego rynku. Ważnym zadaniem jest również optymalne wykorzystanie przez spółkę poakcesyjnych środków pomocowych UE.Jak kolej zamierza zagospodarować pieniądze z Unii? Dotychczas najwięcej otrzymały PKP PLK SA. Na modernizację infrastruktury z funduszy PHARE i ISPA przeznaczono 687,3 mln euro. Do tej kwoty należy dodać 25-proc. wkład własny spółki. Jednocześnie PLK złożyły wnioski na ponad 888 mln euro z funduszy regionalnych. Niektóre projekty zostały już zakontraktowane. Zgodnie z przyjętym programem inwestycyjnym spółki wszystkie pieniądze zostaną zainwestowane do końca 2006 roku. Z kolei do PKP SA trafiło około 11 mln USD. Pieniądze te przeznaczono głównie na programy doradcze służące restrukturyzacji sektora. Duże szanse na pozyskanie unijnych pieniędzy, przeznaczonych dla przewoźników towarowych, będzie mieć niewątpliwie Cargo SA. Komisja Europejska przygotowuje fundusz pomocowy dla firm zajmujących się kolejowym transportem towarowym. Fundusz będzie otwarty dla wszystkich europejskich przewoźników. Skorzystają z niego przewoźnicy (państwowi i prywatni), firmy logistyczne i spedycyjne. Firmy będą mogły liczyć na większe niż dotąd dofinansowanie projektów, nawet do 80% wartości inwestycji. Największym beneficjentem funduszu będzie Cargo SA.