Minister nie zmienia zdania

Z Elżbietą Muchą, wiceminister finansów, rozmawia Bartłomiej Mayer

Przedsiębiorcy obawiają się, że przy okazji nowelizacji ordynacji podatkowej Ministerstwo Finansów będzie chciało zmienić przepisy dotyczące wiążącej interpretacji przepisów podatkowych. Wskazywał na to choćby list byłego ministra Andrzeja Raczko do marszałka Senatu, w którym kwestionował zgodność przepisu z konstytucją.

Przy okazji głosowania nad Ustawą o swobodzie działalności gospodarczej posłowie dokonali zmian dotyczących skutków wydania przez organy skarbowe wiążących interpretacji prawa podatkowego. Wcześniej w razie zmiany interpretacji podatnikowi nie naliczano odsetek, nie stosowano wobec niego przepisów Kodeksu Karnego Skarbowego. Istniała też możliwość umorzenia zaległości podatkowych.

Po wejściu w życie nowych zasad, czyli po 1 stycznia 2005 roku, urzędy skarbowe nie będą naliczać także podatku, nawet jeśli w myśl zmienionej interpretacji takie należności podatkowe powstaną. To rozwiązanie w trakcie prac legislacyjnych było kwestionowane. Rada Legislacyjna uznała, że jest niezgodne z art. 217 konstytucji. Mimo to Ministerstwo Finansów nie wniosło żadnego kontrprojektu. Minister finansów jako ten, który jest odpowiedzialny za zgodność prawa podatkowego z konstytucją, dysponując opinią Rady Legislacyjnej, wyłącznie poinformował o niej parlament.

Ale zrobił to dopiero wtedy, gdy przepisy były w Senacie. Dlaczego?

W tym przypadku głosowania nad poprawkami i całą ustawą odbyły się bardzo szybko. Myślę, że wynikało to właśnie z tempa.

Niepokojącym sygnałem dla przedsiębiorców była także odpowiedź na interpelacje posłów Artura Zawiszy i Ewy Janik. Napisali w niej Państwo, że w żadnym z krajów OECD nie ma tak szerokich i sprawnie funkcjonujących przepisów dotyczących wiążącej interpretacji. I że w tej sytuacji może być konieczna modyfikacja tych uregulowań.

Minister finansów w odpowiedzi na te interpelację jednoznacznie stwierdził, cytuję: "Przypuszczenia co do planów usunięcia z Ustawy ordynacja podatkowa przepisów uprawniających podatnika do uzyskania wiążącej interpretacji przepisów prawa podatkowego są całkowicie nieuzasadnione".

Poseł Zawisza, na podstawie tej odpowiedzi przypuszcza, że Ministerstwo Finansów może chcieć nie tyle usunąć taki zapis z ustawy, ile np. wprowadzić opłatę za wydanie wiążącej interpretacji albo ograniczyć grono podatników, którzy mogliby występować o taką interpretację. Czy te przypuszczenia są bezpodstawne?

Minister finansów zaproponował swoje zmiany do ordynacji podatkowej, ale takich zapisów, o jakich pan mówi, tutaj nie ma. Nie sądzę też, żeby pojawiły się do momentu przekazania projektu nowelizacji przez Radę Ministrów do Sejmu. A co się wydarzy w Sejmie, nie jestem w stanie przewidzieć.

Ale ministerstwo nie zmieniło swojego stanowiska w sprawie wiążącej interpretacji?

Absolutnie nie! Wolę ministra finansów widać w projekcie nowelizacji.

Chcą Państwo wprowadzić przepis mówiący o możliwości zawierania tzw. porozumień cenowych między firmami i organami podatkowymi. Co on zmieni?

Procedura wiążących porozumień cenowych, szeroko stosowana w państwach Unii Europejskiej, stanowi także swego rodzaju wiążące interpretacje przepisów podatkowych. Zgodnie z projektem, takie porozumienie mogłoby być zawierane na okres do trzech lat. Na ich podstawie podatnicy otrzymywaliby zapewnienie, że niższe niż rynkowe ceny transakcyjne, obowiązujące między powiązanymi ze sobą podmiotami, nie będą kwestionowane przez organy podatkowe. Istotnie zmniejszałoby to ryzyko finansowe firm.

W projekcie proponują Państwo dostosowanie do prawa unijnego zasad kontroli równoczesnych. Na czym ma to polegać?

W art. 291A ordynacji podatkowej wprowadzony jest nowy przepis, który mówi, że minister finansów, w celu podniesienia efektywności kontroli, może zawierać z obcymi władzami porozumienia dotyczące przeprowadzenia równoczesnych kontroli. Podczas takich kontroli u podatnika obecni mogliby być przedstawiciele obcej władzy.Innymi słowy, jeśli w jakiejś firmie, która sprzedaje swoje towary np. w Niemczech, będzie przeprowadzona kontrola skarbowa, to będzie w niej mógł uczestniczyć przedstawiciel niemieckiego urzędu skarbowego?

Mniej więcej, choć wszedł pan tu już w takie szczegóły, które będzie zawierać właśnie to porozumienie między państwami. To, w jakim zakresie przedstawiciele obcych władz podatkowych będą uczestniczyć w takich kontrolach, musi być szczegółowo obwarowane stosownymi klauzulami tych porozumień.

Wspominała Pani, że nowelizacja zmienia ordynację podatkową tylko i wyłącznie na korzyść podatników. Czy ten przepis to również zmiana przyjazna dla podatników?

Ten przepis chroni równą konkurencję, a zasada wolnej i równej konkurencji to interes wszystkich podatników.

W jaki sposób chroni równą konkurencję?

Pamiętajmy, że takie porozumienie będzie działać w obie strony. Innymi słowy, polski organ skarbowy będzie mógł uczestniczyć w kontroli wszczętej np. w niemieckiej firmie przez tamtejszy urząd podatkowy. Dzięki temu zmniejszy się szansę, że kontrolowanemu przedsiębiorstwu uda się ukryć jakieś nadużycia. Mniejsze będzie więc także prawdopodobieństwo, że taka firma stanie się bardziej konkurencyjna, niż działająca na tym samym rynku firma polska.

Minister Mirosław Gronicki zadeklarował niedawno, że nie będzie "majstrowania" przy podatkach. Chodziło o zmiany w podatkach dochodowych. Tymczasem w Sejmie leżą już ministerialne propozycje nowelizacji ustaw o PIT i CIT. Czy to oznacza, że zostaną wycofane?

Podtrzymuję to, co powiedział pan minister Gronicki, bo rzeczywiście rewolucyjnych zmian nie będzie. Na bieżąco musimy się dostosowywać do zmian wynikających z kolejnych dyrektyw unijnych. One nie będą jednak powodowały rewolucji w naszym systemie podatkowym.

Czyli nie rewolucyjne, ale jednak zmiany będą?

Poza wspomnianymi przeze mnie zmianami, są także takie, które wynikają z konieczności dostosowania się do orzeczeń Trybunały Konstytucyjnego. Mamy np. orzeczenie dotyczące wspólnego rozliczania się małżonków i oczywiście musimy pod tym względem jak najszybciej skorygować przepisy podatkowe.

Dziękuję za rozmowę.