* przedsiębiorstwem maklerskim - w formie rachunków papierów wartościowych.
Tak naprawdę Polacy już wybrali. Na pytanie o miejsce, gdzie najchętniej założylibyśmy IKE, dostajemy następujące odpowiedzi: 32% - bank, 16% - towarzystwo ubezpieczeń na życie, 8% - TFI, 4% - dom maklerski, 40% nie miało zdania. Pomimo sprecyzowanych poglądów zachęcam każdego do przemyślenia decyzji ponownie.
Lokaty bankowe
Osobom, które nie mają zupełnie pojęcia o zarządzaniu swoimi pieniędzmi ani nie zamierzają poświęcić swojego czasu na edukację ekonomiczną, mogę z ręką na sercu polecić lokatę bankową. Odkładanie pieniędzy w takim wariancie IKE pozwoli zaoszczędzić na zwolnieniu podatkowym. Co ciekawe, już dziś znane oferty wskazują, że banki są w stanie zaoferować oprocentowanie na poziomie przewyższającym zwykłe, nawet najdłuższe lokaty. Państwo przygotowało specjalną ofertę w postaci obligacji 10-letnich, oprocentowanych na poziomie wyższym od inflacji o 3,5%, z przeznaczeniem jedynie dla oszczędzających w IKE. Obecnie dostępne obligacje po roku oszczędzania dadzą 7,1% dochodu.
Polisa na życie z funduszem kapitałowym
Dla chcących odkładać na emeryturę w towarzystwach ubezpieczeń na życie ustawodawca przygotował miłą niespodziankę. Zabronił bowiem rozwiązania polisy ubezpieczeniowej, jeśli będziemy chcieli dokonać wypłaty części kapitałowej. Dziś na porządku dziennym są praktyki zgoła przeciwne, dlatego odradzam łączenia ubezpieczenia na życie i funduszy kapitałowych. Poza tym, oszczędzający stają przed podobnymi dylematami, jak amatorzy pozostałych odmian IKE - funduszy i biur maklerskich.
Fundusze inwestycyjne i rachunki
w biurach maklerskich
Wybierając którąś z tych form IKE, decydujemy się de facto na inwestycje kapitałowe. Można sobie wyobrazić zakup obligacji w ramach rachunku maklerskiego, ale nie jest to główny powód, dla którego zakładamy rachunek maklerski. Dlaczego fundusze? Sprzedający jednostki zachwalają:
* inwestowanie z funduszem jest bardziej opłacalne niż przechowywanie oszczędności w banku,
* uczestnik funduszu ma stały i łatwy dostęp do swoich pieniędzy, które w każdej chwili może wypłacić,
* fundusze zarządzane są zgodnie z podaną w statucie polityką inwestycyjną przez wykwalifikowanych doradców inwestycyjnych,
* pieniądze uczestnika funduszu inwestowane są w zróżnicowane instrumenty finansowe odpowiedniej dla danego funduszu kategorii; w ten sposób minimalizowane jest ryzyko emitenta danego papieru wartościowego,
* niskie opłaty - opłaty prowadzenia funduszu są stosunkowo niskie, poza tym często klienci mogą skorzystać z systemu zniżek.
Mimo że sporo w tych sloganach prawdy, to i tak przed podjęciem decyzji o otwarciu IKE należałoby się dłużej zastanowić się nad własną strategią, bądź co bądź długoterminową - taki jest bowiem charakter oszczędzania na emeryturę.
Reprezentanci instytucji prowadzących IKE pytani o najlepszą formę inwestowania kapitału proponują bardzo proste zasady: Ci, którym zostało mało czasu na oszczędzanie, powinni wybrać lokaty bankowe bądź obligacje skarbowe, wraz z wydłużaniem czasu przejścia na emeryturę powinniśmy wybierać bardziej agresywne instrumenty, jakimi są akcje. Jest w tych poradach trochę prawdy, lecz nie więcej niż w chętnie powtarzanym stwierdzeniu "na akcjach w długim terminie na pewno zarobisz".
Osoby, które już korzystały z dobrodziejstw funduszy, dawno już zauważyły, że kształt zmiany jednostek funduszy inwestycyjnych przypomina wykres indeksów giełdowych, tym bardziej im większy jest w nich udział akcji. Stąd prosty wniosek - większe znaczenie od tego, w jakim funduszu kupię jednostki, ma to, kiedy je kupię i sprzedam. Kupując dane jednostki tak naprawdę składamy zlecenie: kup tyle akcji i tyle obligacji. A zarządzający kupuje, bo tak jest zapisane w statucie funduszu. Jeśli nawet zarządzający byli wyjątkowo przewidujący, to zarządzając dużym funduszem nie są w stanie wyczyścić całego portfela z akcji i zamienić go na gotówkę, gdy rynek osiąga szczyty. W obu przypadkach musimy samodzielnie podejmować decyzje o momencie rozpoczęcia i zakończenia danej inwestycji, jeśli chcemy, by pomnażanie kapitału dawało satysfakcję.
[Z prostą strategią inwestycyjną wskazującą na niecelowość stosowania strategii "kup i trzymaj" czytelnicy mogą zapoznać się w artykule o inwestowaniu poprzez fundusze inwestycyjne].
Jaka jest w takim razie różnica między IKE z funduszami a IKE w biurze maklerskim? Jedynie (albo aż) taka, że w funduszach tak naprawdę kupujemy indeks, a obracając środkami na rachunku maklerskim, mamy możliwość wybrania konkretnych spółek. Jeśli jesteśmy sami w stanie zbudować dobry, zróżnicowany portfel, nie potrzebujemy tego zlecać za dodatkową opłatą zarządzającym funduszem inwestycyjnym. Jeśli nie, zdecydowanie wybierzmy fundusz inwestycyjny. Trzeba mieć przy tym świadomość, że zarządzającym płacimy procent za zarządzanie od aktywów, a nie od wyników.
Dodajmy, że w ramach rachunku możemy nabywać wszelkie papiery wartościowe dopuszczone do publicznego obrotu. Instrumenty pochodne mogą być nabywane jedynie w celu ograniczenia ryzyka posiadanych przez nas aktywów.
Przeprowadzone symulacje dowodzą, że przy oszczędzaniu wieloletnim każdy procent zwrotu z inwestycji jest ważny. Musimy więc dokonać dokładnego przeglądu ofert instytucji prowadzących IKE. Dziś ofert jest niewiele, do tego są naszpikowane prowizjami, opłatami za zarządzanie, alokacjami kapitału znacząco mniejszymi niż 100%. Ofert prowadzenia rachunków maklerskich praktycznie nie ma (tylko jedno biuro wystąpiło o zgodę na prowadzenie kont). Z tych ofert korzysta już ponad 40 tysięcy osób. Mam nadzieję, że mimo że szybko, to wybrali dobrze. Na szczęście, już za 12 miesięcy będą mogli bez opłat wybrać najlepszą dostępną ofertę.
O emeryturze trzeba myśleć już dziś. IKE są sposobem na podniesienie wysokości naszych dochodów na jesień życia - spokojną jesień.
Wypłata środków z IKE
Istnieją trzy możliwości wypłaty oszczędności z IKE, ale zawsze dokonujemy wypłaty całości zgromadzonych na koncie środków:
Wypłata środków zgromadzonych na IKE na wniosek oszczędzającego - po spełnieniu ustawowych warunków dotyczących wieku i minimalnego okresu dokonywania wpłat. Wypłacając w ten sposób środki z IKE nie możemy ponownie założyć takiego konta. W razie śmierci posiadacza IKE, wypłaty może dokonać osoba do tego uprawniona.
Wypłata transferowa - dokonywana jest, gdy zmieniamy instytucję finansową prowadzącą IKE, następuje przekazanie środków z IKE zmarłego na IKE osoby uprawnionej lub przeniesienie środków do programu emerytalnego. W przypadku dokonania wypłaty po upływie 12 miesięcy od wpłaty pierwszej składki do programu, z którego dokonujemy wypłaty, nie ponosimy żadnych kosztów. Przed upływem 12 miesięcy instytucja, z której usług rezygnujemy, nalicza nam opłatę zgodną z treścią umowy.
Zwrot - jeżeli którakolwiek ze stron wypowiada umowę i nie zachodzą przesłanki do wypłaty lub wypłaty transferowej, następuje zwrot środków z IKE. UWAGA! Ustawa nie zabrania ponownego założenia IKE po dokonaniu zwrotu środków.
Gdy oszczędzający dokonuje wypłaty, wypłaty transferowej lub zwrotu przed upływem terminu, instytucja finansowa ma prawo do potrącenia dodatkowej opłaty z wypłacanych, transferowanych lub zwracanych środków zgromadzonych na IKE.
