Doświadczenie nad wykształceniem

Jeszcze kilka lat temu nikt nie wiedział, czemu służy audyt. Teraz w firmach, oprócz pojawiających się raz w roku dobrze znanych specjalistów tej branży, już na stałe powstają komórki audytu wewnętrznego. To coś więcej niż zwykła kontrola.

- Bardziej uzasadnione i celowe jest przyjmowanie do takiej pracy osób z doświadczeniem w badanej branży niż wykształceniem kierunkowym - mówi o zawodzie audytora wewnętrznego Beata Szeląg z PricewaterhouseCoopers. Firma jako jedna z kilku w Polsce oferuje usługi tego rodzaju. Co prawda, wewnętrznych audytów nie wymagają jeszcze od polskich przedsiębiorstw przepisy, ale i tak zawód staje się coraz bardziej potrzebny.

Takich specjalistów jest w Polsce jeszcze niewielu. Sporo osób myli go wciąż z kontrolą, a nie o to samo przecież chodzi. - Audytor ma o wiele szersze zadania. Sprawdza ryzyko prowadzenia działalności, funkcjonowanie procesów w firmie, poziom i efektywność sprawowanej kontroli oraz rekomenduje działania, pozwalające zoptymalizować funk-cjonowanie firmy - mówi Beata Szeląg.

Zajrzeć w papiery

Ten zawód łączy w sobie elementy finansów, rachunkowości zarządczej i zarządzania. Wy- kształcenie finansowe nie ma w nim aż takiego znaczenia, jak zrozumienie zarządzania i mechanizmów kontrolnych funkcjonujących w firmach czy znajomość branży. Bo audytor wewnętrzny, w przeciwieństwie do swojego zewnętrznego odpowiednika, nie przygląda się tylko prawidłowości prowadzenia spraw finansowych. Weryfikuje na przykład przepływ faktur nie tylko od momentu ich otrzymania, ale sięga o wiele głębiej. Przygląda się na przykład celowości zakupu, temu kto i kiedy podjął decyzję, na jakiej podstawie, jak została ona zrealizowana, a nawet - jak wykorzystano zakup. Ma sprawdzać, czy istniejące w firmie reguły nie komplikują jej funkcjonowania na rynku lub - czy nie prowadzą do nadużyć.

- Niedawno pomagaliśmy w tworzeniu działu audytu wewnętrznego w jednej z firm. Do tego działu przeszedł między innymi pracownik, który zajmował się dotąd czymś zupełnie innym, ale postanowił się przekwalifikować. Współpracując z nami przy kilku projektach poznał techniki, jakimi posługują się audytorzy wewnętrzni w codziennej pracy. Z tego co wiem, dziś jest bardzo dobrym audytorem - mówi Beata Szeląg, sama będąca specjalistą od audytu wewnętrznego od kilku lat.

Praca dla niezależnych

Jedną z zasad audytu wewnętrznego jest jego niezależność. Dobrze funkcjonujący dział tego rodzaju powinien podlegać tylko zarządowi i radzie nadzorczej, dostarczając im informacji o firmie i ewentualnych kierunkach zmian. - Co zarządzający z tą wiedzą zrobią - zależy już od nich - podkreśla Beata Szeląg. W praktyce zdarza się, że nie wszyscy audytorzy są niezależni, ale wtedy i efekty ich pracy są mniejsze.

O audytorach z wykształcenia trudno mówić, bo takiego kierunku nie prowadzi żadna uczelnia w kraju. Istnieją jedynie kursy dokształcające. To o tyle dziwne, że audyt wewnętrzny w niektórych jednostkach stał się już.... wymagany. Od 2002 r. obowiązuje ustawa, która powołała do życia takie komórki w sektorze finansów publicznych. Audytorzy mają dbać o jednolite funkcjonowanie kontroli finansowej, gromadzenie i dysponowanie publicznymi pieniędzmi i gospodarowanie mieniem. Powstało już nawet stanowisko Głównego Inspektora Audytu Wewnętrznego. Licencjonowani (przez powołaną w tym celu komisję egzaminacyjną) audytorzy mają dostarczać kierownikom instytucji publicznych wiedzy o ich funkcjonowaniu. Szczegóły tego zawodu określa rozporządzenie ministra finansów, które weszło w życie 3 sierpnia 2002 r. Pokazuje ono, jakie obszary powinien obejmować audyt w sektorze publicznym. Te zasady są w większości zgodne z międzynarodowymi standardami audytu wewnętrznego, więc posiadacz licencji teoretycznie powinien być przygotowany również do pracy w biznesie.

Gdzie ład, tam audytorGdzie ma szansę znaleźć pracę audytor wewnętrzny? Firmy profesjonalnie zajmujące się audytem oferują jego "wewnętrzną" wersję. Pomagają również w tworzeniu takich działów wewnątrz firm, ale dotyczy to z reguły dużych spółek. Takimi specjalistami powinny być również zainteresowane spółki dopuszczone do publicznego obrotu. Audytorzy wewnętrzni - co podkreślają specjaliści - odgrywają bowiem dużą rolę w przestrzeganiu zasad ładu korporacyjnego.