Pod młotek wyłącznie pakiety większościowe

Ze Zbigniewem Chlebowskim, wiceprzewodniczącym klubu parlamentarnego Platformy Obywatelskiej, rozmawia Tomasz Brzeziński

Czy, według Platformy Obywatelskiej, możliwe jest przeprowadzenie całkowitej prywatyzacji państwowego majątku?

Nie, ale ten proces można doprowadzić prawie do końca. Uważamy, że Skarb Państwa powinien zachować pełną kontrolę tylko nad kilkoma, może kilkunastoma spółkami, których działalność ma charakter strategiczny dla państwa. Mowa o majątku niezbędnym do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz służącym do realizacji celów społecznych lub państwowych. Do pierwszej grupy należą spółki infrastrukturalne, np. PERN, PGNiG Przesył, PSE Operator, Naftoport, Naftobazy, PKP Polskie Linie Kolejowe. Drugą grupę stanowią firmy takie jak Bank Gospodarstwa Krajowego, Totalizator Sportowy czy Polski Monopol Loteryjny. Z uwagi na konieczność zachowania przez państwo 100% własności takich spółek, część z nich należy wydzielić z istniejących podmiotów jeszcze przed ich prywatyzacją (z PSE, PGNiG).

Ale przecież państwowe firmy są z reguły mniej rentowne...

Podmioty te nie muszą osiągać dużego zysku, a ich celem nadrzędnym stanie się działalność na rzecz dobra ogólnego, a nie wzrost wartości majątku. Rząd powinien ponosić wyłączną odpowiedzialność za ich działanie, mając zagwarantowany wpływ na kluczowe decyzje podejmowane przez te spółki.

Co z pozostałymi przedsiębiorstwami?

Wszystkie pozostałe podmioty z udziałem Skarbu Państwa, prowadzące działalność o charakterze konkurencyjnym, powinny być jak najszybciej sprzedane. W takich spółkach państwo nie może dysponować żadnymi specjalnymi uprawnieniami czy przywilejami, innymi niż wynikające z udziału kapitałowego.

A co zrobić z państwowymi spółkami o niskiej wartości, dla których trudno znaleźć inwestora?

Uważamy, że małe podmioty gospodarcze o znaczeniu lokalnym lub regionalnym powinny trafić w ręce samorządów. Środki uzyskane z prywatyzacji tych firm pomogą im sfinansować bieżące zobowiązania, a także ułatwią pozyskanie funduszy unijnych na niezbędne inwestycje.

Lista strategicznych przedsiębiorstw jest dość krótka. Czy całkowita prywatyzacja takiej spółki, jak PGNiG, nie wpłynie na poziom bezpieczeństwa energetycznego Polski?

Nie, bo wyłączeniu spółek infrastrukturalnych z prywatyzacji towarzyszyć będzie równoczesne wzmocnienie regulacyjnych uprawnień państwa, głównie w obszarze bezpieczeństwa paliwowo-energetycznego. Przyjęcie przez rząd całościowej polityki energetycznej umożliwi przeprowadzenie pełnej prywatyzacji podmiotów sektora energetycznego, jak np. PGNiG. Państwo zyska bowiem odpowiednie instrumenty oddziaływania na spółki, bez konieczności zachowania w nich udziałów czy posiadania szczególnych uprawnień w rodzaju złotego weta, jak chce tego obecny minister skarbu Jacek Socha.

Co to za instrumenty?

Należy wprowadzić rozwiązania, które określą m.in. właściwe zróżnicowanie źródeł energii i liczbę dostawców, strukturę i wielkość rezerw paliwowych. Konieczne jest określenie procedur postępowania w sytuacjach kryzysowych (takich jak np. wstrzymanie dostaw gazu przez Gazprom w ub.r.). Na firmy powinny zostać nałożone ograniczenia inwestycyjne w sektorze paliwowo-energetycznym oraz odpowiednie obowiązki informacyjne. Dlatego też powinna zostać wzmocniona rola instytucji regulacyjnych, które uzyskają możliwość dostępu do takich podmiotów na ściśle określonych zasadach. To pozwoli na sprawdzenie, czy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.

Wróćmy jednak do prywatyzacji. W przypadku wielu podmiotów ten proces ciągnie się latami...

Chcemy z tym skończyć, bo formuła sprzedaży pakietów mniejszościowych, zwykle 30-p, została w Polsce skutecznie skompromitowana, czego najlepszym przykładem jest to, co się dzieje wokół PZU.

Za czym więc opowiada się PO?

Obowiązująca stanie się zasada sprzedaży wyłącznie pakietów większościowych, w jednym bądź dwóch etapach, z zastrzeżeniem, iż w pierwszym etapie następuje zbycie minimum 50% akcji lub udziałów. Cały proces sprzedaży powinien zakończyć się w terminie do dwóch lat. Umożliwi to osiągnięcie przez Skarb Państwa wymiernych korzyści finansowych, szczególnie przy sprzedaży spółek giełdowych, zapewniając uzyskanie najkorzystniejszej ceny za akcje. Taki sposób prowadzenia prywatyzacji znacząco zmniejszy koszty nadzoru właścicielskiego oraz uniemożliwi dokapitalizowywanie firm państwowych akcjami prywatyzowanych spółek, co w większości wypadków prowadziło do marnotrawienia publicznych pieniędzy.

Minister skarbu Jacek Socha znacząco zwiększył liczbę spółek, które mają trafić na GPW. Czy będziecie preferować sprzedaż akcji poprzez giełdę, czy inwestorom strategicznym?

Obie metody będą na równi traktowane i stosowane. Przyspieszenie rozwoju rynku kapitałowego poprzez zwiększanie liczby ofert publicznych spółek Skarbu Państwa leży w interesie gospodarczym kraju, bo tworzy warunki do inwestowania zarówno pieniędzy odprowadzanych do funduszy emerytalnych, jak i "zwykłych" oszczędności. Uważamy jednak, że tą ścieżką prywatyzacji należy objąć najbardziej znane polskie przedsiębiorstwa, w dobrej kondycji finansowej, których obecność na parkiecie będzie sprzyjać zwiększeniu prestiżu warszawskiej giełdy. Z kolei, sprzedaż pakietu kontrolnego inwestorowi strategicznemu pozwala uzyskać najlepszą cenę (z uwzględnieniem premii za kontrolę) i gwarancje dotyczące przyszłych losów spółki. Mam tu na myśli głównie przedsiębiorstwa, które mogą być mało interesujące dla inwestorów giełdowych albo charakteryzujące się wysoką specjalizacją produkcji oraz takie, które wymagają restrukturyzacji i znacznych nakładów finansowych, których Skarb Państwa nie będzie w stanie ponieść.

Dziękuję za rozmowę.