Fundusze hedgingowe na gruncie polskiego prawa

Przy tworzeniu polskiego prawa nie były brane pod uwagę sprawy związane z działalnością funduszy hedgingowych. Najwięcej kontrowersji budzi sposób dystrybucji zagranicznych podmiotów tego rodzaju.

Regulacje dotyczą dwóch kwestii: tworzenia i działalności funduszy hedgingowych w Polsce oraz dystrybucji zarejestrowanych za granicą podmiotów.

Działalność w Polsce

W pierwszym przypadku sprawa jest dość prosta. W oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych można stworzyć podmioty, które będą realizować strategie typowe dla funduszy hedgingowych. Najbardziej korzystna wydaje się formuła funduszu zamkniętego (ewentualnie specjalistycznego funduszu otwartego). Jeśli wyemituje certyfikaty po 40 tys. euro lub po wyższej cenie, obowiązywać go będą mniej restrykcyjne limity inwestycyjne. Przy proponowaniu nabycia certyfikatów nie stosuje się też w takim przypadku przepisów prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Warunkiem jest zawiadomienie KPWiG o emisji nie później niż na siedem dni przed rozpoczęciem zapisów. Nie ma też obowiązku regularnego wykupywania certyfikatów, co umożliwia realizowanie bardziej długoterminowych strategii inwestycyjnych. Jednocześnie przy wykupie mogą być pobierane opłaty manipulacyjne. To mechanizm ograniczający skłonność do wcześniejszego wycofywania pieniędzy z funduszu w sytuacji, gdy ten zgodzi się na wykup certyfikatów. Niekłopotliwa jest też wycena - może być dokonywana jedynie raz na kwartał. Przy odpowiedniej skali przedsięwzięcia przeszkodą nie powinny być też koszty założenia towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Natomiast byłby to duży kłopot, jeśli fundusz miałby skromne rozmiary. Jednak i w takich przypadkach może już niedługo znajdzie się rozwiązanie - nowe ustawy dotyczące rynku kapitałowego mają stworzyć doradcom inwestycyjnym i maklerom możliwość tworzenia firm doradczych i zarządzających w formie spółki cywilnej lub partnerskiej (wcześniej proponowano spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością lub komandytowo-akcyjną).

Przykład TFI Opera (które utworzyło dwa fundusze o cechach charakterystycznych dla podmiotów hedgingowych) pokazuje, że przepisy prawne nie są przeszkodą dla pojawienia się takich podmiotów w Polsce.

Dystrybucja

Trudniejszą kwestią do rozstrzygnięcia jest dystrybucja funduszy hedgingowych zarejestrowanych za granicą. Tu pojawiają się wątpliwości, czy są to rzeczywiście fundusze inwestycyjne w rozumieniu naszej ustawy i czy w związku z tym podlegają jej rygorom. Te problemy interpretacyjne wynikają głównie z różnorodności form, w jakich fundusze hedgingowe występują na świecie. Dodatkowo można spotkać wiele produktów opartych na zmianach wartości udziałów w takich funduszach. Są to na przykład certyfikaty czy produkty strukturyzowane.

W praktyce okazuje się, że dość cienka jest granica pomiędzy poszukiwaniem klientów dla funduszu hedgingowego a próbami samych inwestorów znalezienia takiej oferty. Pierwsze działanie jest zabronione, jeśli nie dysponuje się zezwoleniem, drugie można podejmować bez przeszkód, ale trzeba pamiętać, że nie można wtedy oczekiwać ochrony od krajowych nadzorców rynku. Trzeba też pamiętać o przepisach o ofercie publicznej. Jeśli nie reklamuje się funduszu, to z naruszeniem regulacji mamy do czynienia wówczas, kiedy propozycja nabycia udziałów kierowana jest do co najmniej 300 osób albo nieokreślonego adresata.

Istnieje też możliwość dystrybucji zagranicznych funduszy hedgingowych poprzez utworzenie funduszu inwestycyjnego, który lokowałby zebrane pieniądze w udziały w takich podmiotach. Utworzenie funduszu funduszy wymaga jednak potem stałego nadzorowania portfela, a tym samym wykonywania systematycznej i kosztownej pracy.