Pierwsi wiedzą o zmianach

Wskaźniki menedżerów logistyki są powszechnie wykorzystywane na świecie jako tzw. indeksy wyprzedzające. Zapowiadają dane, które dopiero po pewnym czasie są publikowane przez urzędy statystyczne.

Menedżerowie logistyki to często najlepiej poinformowane osoby w firmie. - Mają dostęp do informacji, które są niedostępne dla innych. Poza tym to oni, jako pierwsi, dowiadują się o zmianach warunków panujących w gospodarce - stwierdził na wrześniowym spotkaniu z dziennikarzami Luke Thompson z brytyjskiej firmy NTC Research. U osób odpowiedzialnych za logistykę "zbiera się" duża część wiedzy na temat bieżącego funkcjonowania firmy. Dysponują oni informacjami, które - zsumowane - mogłyby posłużyć do stworzenia opisu sytuacji w całej gospodarce. Z takiego założenia wyszli analitycy amerykańskiego Departamentu Handlu, decydując się na skonstruowanie wskaźnika, który pozwoliłby z wyprzedzeniem uzyskiwać informacje o koniunkturze. W większości krajów europejskich obliczaniem PMI zajmuje się właśnie NTC Research.

- Polska gospodarka jest na dobrej drodze do osiągnięcia w tym roku 3,3-proc. wzrostu gospodarczego. Taka jest prognoza Ministerstwa Finansów. Dynamikę wzrostu na tym poziomie sygnalizuje też PMI - oceniał L. Thompson. Jego zdaniem, w drugiej połowie roku głównym motorem wzrostu gospodarczego naszej gospodarki pozostanie eksport. Wśród zagrożeń dla polskiej gospodarki ekonomista wymienił wysokie ceny ropy naftowej, które przekładają się już na wzrost cen produkcji sprzedanej przemysłu.

Identyczne metody

Wskaźnik menedżerów logistyki jest publikowany co miesiąc. Powstaje na podstawie ankiet przeprowadzanych co miesiąc wśród osób odpowiedzialnych za logistykę w wybranej grupie firm. Liczba przedsiębiorstw powinna pozwolić na to, by uczestnicy badania stanowili odwzorowanie rzeczywistej struktury gospodarki. Zasada jest podobna, jak przy badaniach opinii społecznej. Dzięki uczestnikom badania, możliwe jest szybkie zorientowanie się, co dzieje się w sektorze przedsiębiorstw.

Badanie opiera się nie na opiniach ankietowanych osób, ale na faktach. Menedżerowie logistyki odpowiadają na zestaw pytań. Wybór odpowiedzi jest zawsze taki sam: że nastąpiła poprawa, pogorszenie albo też, że sytuacja się nie zmieniła. Jak informuje NTC Research, "dane zbierane są przy wykorzystaniu identycznych metod we wszystkich krajach, w celu możliwości dokonania międzynarodowych porównań z comiesięcznymi raportami na temat amerykańskiego wskaźnika ISM PMI lub wskaźnika PMI dla strefy euro, japońskiego lub rosyjskiego wskaźnika PMI".

Wokół pięćdziesiątki

Indeks może przybierać wartości od 0 do 100. Minimum osiągnąłby wtedy, gdyby wszyscy uczestnicy badania na każde pytanie udzielili odpowiedzi wskazującej na pogorszenie sytuacji w porównaniu z poprzednim miesiącem. Maksimum byłoby wówczas, gdyby wszyscy deklarowali rozwój. To jednak ekstremalne sytuacje. Zwykle PMI waha się wokół 50 punktów i właśnie ten poziom stanowi granicę między wartościami mówiącymi o rozwoju (powyżej 50), pogorszeniu lub spadku (mniej niż 50).

Wskaźnik to średnia ważona szeregu kategorii. Pod uwagę brany jest m.in. poziom produkcji, nowe zamówienia (w tym na eksport), zaległości produkcyjne, koszty produkcji, czas dostaw czy zatrudnienie. Podawanie wartości tych "subindeksów" pozwala określić, jakie są przyczyny przyspieszenia albo spowolnienia gospodarki. Ankietowani - poza zadeklarowaniem, czy nastąpiła poprawa, czy pogorszenie w danej kategorii - są proszeni również o to, by sami wskazali powody, dla których zaszła zmiana.

Szybszy

od oficjalnych danych

Jakie są zalety indeksu PMI? Ten wskaźnik jest podawany co miesiąc. Część danych o gospodarce - w tym najważniejsze rachunki narodowe, które zawierają informacje o wzroście gospodarczym i jego strukturze - ukazują się co kwartał. W przypadku danych publikowanych przez oficjalne ośrodki - biura statystyczne czy banki centralne, są opóźnienia. Dane mogą być publikowane z kilkudniowym przesunięciem w stosunku do zakończenia okresu, jakiego dotyczą, ale opóźnienie może sięgać nawet kilku tygodni. W przypadku PMI tego problemu nie ma - wartość indeksu jest podawana pierwszego roboczego dnia po zakończeniu miesiąca, którego dotyczy. Jest tak dlatego, że badanie przeprowadza się w trakcie miesiąca.

Ośrodki zajmujące się publikacją PMI wskazują, że oficjalne publikacje statystyczne są często rewidowane. Powodem jest to, że wstępne informacje powstają na podstawie stosunkowo niewielkiego zbioru danych. Potem są uszczegóławiane. W przypadku wskaźnika menedżerów logistyki żadnych zmian nie ma. Ostatnią korzyścią jest to, że indeksy menedżerów logistyki z różnych krajów można porównywać. Przy danych oficjalnych różnice w metodologii mogą wpłynąć na wyniki z różnych gospodarek.